 |
| Nhiều tổ chức quốc tế dự báo Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh tại châu Á trong vài năm tới. Ảnh: AI |
Ngày 8/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026.
Nghị quyết nêu rõ yêu cầu tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn, đồng thời nhấn mạnh tinh thần hành động theo chủ đề “Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững”.
Việt Nam cần nâng năng suất lao động và năng lực công nghệ, giúp nền kinh tế có sức chống chịu tốt hơn khi chu kỳ toàn cầu đảo chiều. Song song đó, kỷ luật tài khóa và an toàn hệ thống ngân hàng cần được giữ vững; cùng với đa dạng hóa thị trường và nâng vị thế doanh nghiệp trong chuỗi giá trị là yêu cầu then chốt. Xu hướng “tăng trưởng trước, rủi ro tính sau” đang lan rộng trên toàn cầu. Với Việt Nam, đây vừa là cơ hội để bứt tốc, vừa là phép thử về năng lực quản trị và tầm nhìn dài hạn. Không đổi mới, không chấp nhận rủi ro có tính toán sẽ dẫn đến nguy cơ "chết từ từ”. Nhưng chấp nhận rủi ro mà không chuẩn bị nội lực, không xây được “đê chắn sóng” về tài khóa, ngân hàng, thể chế thì có thể “chết nhanh hơn”. |
Mục tiêu tăng trưởng 2 con số được đặt ra trong bối cảnh quốc tế vừa mở ra “cửa sổ cơ hội”, vừa tiềm ẩn nhiều bất định. Theo đánh giá của Standard Chartered tại Tọa đàm “Triển vọng kinh tế Việt Nam và toàn cầu” tổ chức giữa tháng 1/2026 vừa qua, tăng trưởng toàn cầu năm 2026 dự kiến duy trì ở mức khoảng 3,4%, không cao hơn năm 2025, dòng chảy thương mại và đầu tư toàn cầu được dự đoán sẽ tương đối ổn định.
Ông Edward Lee - Chuyên gia Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc bộ phận Ngoại hối khu vực ASEAN và Nam Á của Standard Chartered cho rằng, năm 2026 sẽ là giai đoạn các nền kinh tế phải đặc biệt chú trọng điều chỉnh chính sách và quản lý kinh tế vĩ mô khi chu kỳ tăng trưởng bước vào giai đoạn “trưởng thành” hơn.
Trong bối cảnh đó, các tổ chức quốc tế nhìn nhận Việt Nam vẫn là điểm sáng tăng trưởng của khu vực, nhưng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng. Ngân hàng UOB đánh giá kết quả tăng trưởng cao của năm 2025 cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế, song cũng cảnh báo mức nền cao sẽ tạo áp lực cho năm 2026, đặc biệt khi xuất khẩu có thể chậm lại và các bất định liên quan đến chính sách thương mại toàn cầu gia tăng.
Trong các báo cáo gần đây, các chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB) lưu ý tăng trưởng của Việt Nam và khu vực Đông Á – Thái Bình Dương có thể chịu tác động trễ từ các cú sốc bên ngoài, đòi hỏi các quốc gia phải củng cố nền tảng vĩ mô và năng lực nội sinh.
Những đánh giá này có sự tương đồng rõ nét với định hướng điều hành được Chính phủ nêu trong Nghị quyết số 01/NQ-CP. Theo đó, ở nhóm nhiệm vụ, giải pháp thứ hai, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn; ứng phó kịp thời, hiệu quả với các biến động kinh tế, thương mại thế giới; thúc đẩy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu), khai thác mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới.
Cũng về vấn đề này, TS. Chu Thanh Tuấn - Phó Chủ nhiệm Nhóm ngành Cử nhân Kinh doanh (Đại học RMIT Việt Nam) nhận định, bối cảnh “chấp nhận rủi ro để tăng trưởng” của kinh tế toàn cầu mang lại cơ hội lớn cho Việt Nam hội thu hút các dự án mới trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, năng lượng, hạ tầng và từng bước tiếp cận các dự án công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu – phát triển. Hơn nữa, cầu tiêu dùng và cầu đầu tư từ các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc... sẽ tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu của Việt Nam.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những điểm dễ tổn thương của mô hình tăng trưởng hiện nay, bao gồm sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và FDI khiến nền kinh tế nhạy cảm với biến động toàn cầu; giá trị gia tăng trong nước còn mỏng khi nhiều ngành xuất khẩu chủ lực vẫn dựa vào gia công, lắp ráp, phụ thuộc vào linh kiện, công nghệ và thiết kế nhập khẩu; và áp lực già hóa dân số đến nhanh, đặt ra nguy cơ “chưa giàu đã già” cũng như áp lực lên hệ thống an sinh xã hội.
Nên theo các chuyên gia, những thách thức này được Nghị quyết số 01/NQ-CP nhận diện khá rõ khi đặt trọng tâm vào chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Cụ thể, Nghị quyết yêu cầu chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trung tâm của chiến lược phát triển; cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn... Đồng thời, xác định lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, tính tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế.
Không chỉ dừng ở định hướng, Nghị quyết số 01/NQ-CP còn nhấn mạnh các trụ cột hỗ trợ cho tăng trưởng dài hạn, từ đầu tư hạ tầng chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đến củng cố kỷ luật tài khóa và hiệu quả bộ máy… được xem là những điều kiện then chốt để Việt Nam vừa đạt mục tiêu tăng trưởng cao, vừa giảm thiểu rủi ro trước những tác động bên ngoài.
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, điểm đáng chú ý là Nghị quyết số 01/NQ-CP không theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá, mà đặt mục tiêu tăng trưởng cao song song với yêu cầu ổn định và bền vững. Điều này tương đồng với các cảnh báo của các tổ chức quốc tế về nguy cơ đánh đổi ổn định vĩ mô nếu nới lỏng chính sách quá mức trong môi trường toàn cầu rủi ro.
