Giải ngân đầu tư công tăng tốc, tạo dư địa cho tăng trưởng 2 con số

Lũy kế giải ngân vốn đầu tư công đến hết ngày 2/7/2026 đạt 360.948,7 tỷ đồng.

Xu hướng tăng tốc rõ nét

Năm 2026 đánh dấu bước khởi đầu của Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, đồng thời cũng là năm có quy mô kế hoạch vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay. Quốc hội đã quyết định kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước và Thủ tướng Chính phủ giao hơn 1.008 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn. Nếu tính cả phần vốn ngân sách địa phương giao tăng và nguồn vốn kéo dài từ các năm trước, tổng nguồn lực đầu tư công được đưa vào nền kinh tế lên tới khoảng 1,155 triệu tỷ đồng. Đây là nguồn lực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kết cấu hạ tầng và tạo dư địa thu hút các nguồn vốn đầu tư của khu vực tư nhân.

Ngay từ đầu năm, Chính phủ đã xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trên tinh thần đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ liên tục ban hành các nghị quyết, công điện, tổ chức các phiên họp chuyên đề và các đoàn công tác trực tiếp kiểm tra hiện trường nhằm tháo gỡ khó khăn, đôn đốc tiến độ các dự án trọng điểm. Bộ Tài chính cũng thường xuyên theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện, kịp thời báo cáo Chính phủ và đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp với diễn biến thực tế.

Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 2/7/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết gần 98% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là tiền đề quan trọng để các chủ đầu tư triển khai dự án ngay từ đầu năm, hạn chế tình trạng chậm giao vốn - một trong những nguyên nhân từng ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân ở nhiều giai đoạn trước.

Về kết quả thực hiện, lũy kế giải ngân đến hết ngày 2/7 đạt 360.948,7 tỷ đồng, bằng 35,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu không tính phần 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 37% kế hoạch. Đáng chú ý, chỉ trong tuần từ 26/6 đến 2/7, khối lượng vốn giải ngân đạt 61.447,7 tỷ đồng, tăng gấp 1,7 lần so với tuần trước, cho thấy tiến độ giải ngân đang được đẩy nhanh rõ rệt trong những tuần đầu của quý III.

Diễn biến giải ngân theo từng tháng cũng phản ánh đà cải thiện rõ rệt của tiến độ giải ngân. Riêng trong tháng 6, giá trị giải ngân đạt khoảng 137,6 nghìn tỷ đồng, cao gần gấp đôi tháng 5 và gấp nhiều lần các tháng đầu năm. Điều này phản ánh nhiều dự án sau khi hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà thầu và tháo gỡ các vướng mắc ban đầu đã bước vào giai đoạn thi công cao điểm, khối lượng nghiệm thu và thanh toán tăng nhanh. Đây cũng là tín hiệu tích cực cho thấy các giải pháp điều hành của Chính phủ và Bộ Tài chính đang từng bước phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Bên cạnh kết quả chung của cả nước, nhiều bộ, ngành và địa phương tiếp tục duy trì tiến độ giải ngân tích cực, nhất là các đơn vị quản lý khối lượng vốn lớn và triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Kết quả này không chỉ góp phần nâng tỷ lệ giải ngân chung mà còn tạo sức lan tỏa đối với tăng trưởng của các vùng kinh tế, thúc đẩy nhu cầu về vật liệu xây dựng, lao động, dịch vụ và nhiều ngành sản xuất liên quan.

Mặc dù tiến độ giải ngân đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng với khối lượng vốn đầu tư công còn phải giải ngân trong 6 tháng cuối năm lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, áp lực hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vẫn rất lớn. Điều này đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương không chỉ duy trì nhịp độ giải ngân hiện nay mà còn phải tiếp tục tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án, bảo đảm từng đồng vốn đầu tư công “chảy” nhanh hơn nữa vào nền kinh tế và phát huy hiệu quả cao nhất.

Phát huy vai trò “vốn mồi”

Từ thực tiễn triển khai các dự án, Bộ Tài chính cho rằng việc hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn không chỉ phụ thuộc vào quyết tâm của các chủ đầu tư mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương trong tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Một trong những khó khăn nổi lên hiện nay là nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu thi công của nhiều dự án trọng điểm. Để khắc phục, Bộ Tài chính kiến nghị các địa phương khẩn trương rà soát trữ lượng, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn hoặc nâng công suất các mỏ còn khả năng khai thác, ưu tiên nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm quốc gia. Đồng thời, đề nghị Bộ Xây dựng tăng cường theo dõi diễn biến thị trường, kịp thời hướng dẫn điều chỉnh hợp đồng khi giá vật liệu biến động lớn, góp phần tháo gỡ khó khăn cho các nhà thầu và bảo đảm tiến độ dự án.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là nút thắt ở một số địa phương do vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Một số dự án sử dụng vốn vay nước ngoài cũng gặp khó khăn do phải thực hiện nhiều thủ tục theo quy định của nhà tài trợ; trong khi các dự án đường sắt quốc gia có quy mô vốn lớn vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư nên chưa thể giải ngân theo kế hoạch.

Trước thực tế này, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương tập trung xử lý dứt điểm các vướng mắc về mặt bằng, chủ động phối hợp với các bộ, ngành tháo gỡ khó khăn phát sinh. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần khẩn trương hoàn thiện các quy định liên quan đến đất đai và nghiên cứu cơ chế xử lý những bất cập trong thời gian chưa sửa đổi pháp luật.

Về thể chế, các Bộ cùng các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc trong cơ chế, chính sách về đầu tư công; chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ nhằm tạo thuận lợi cho quá trình triển khai và giải ngân vốn đầu tư công.

Đối với công tác nghiệm thu, thanh toán, Bộ Tài chính yêu cầu các chủ đầu tư triển khai đầy đủ các quy định của Nghị định số 254/2025/NĐ-CP, phát huy hiệu quả các quy định mới về phân cấp, phân quyền, rút gọn thủ tục, đơn giản hóa hồ sơ thanh toán để đẩy nhanh giải ngân nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định. Đồng thời, các chủ đầu tư cần lập hồ sơ thanh toán ngay sau khi khối lượng hoàn thành được nghiệm thu, tránh dồn hồ sơ vào cuối tháng hoặc những tháng cuối năm.

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, việc Chính phủ tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho đầu tư công, đặc biệt là các công trình hạ tầng chiến lược quốc gia, là định hướng đúng trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng. Theo ông, đầu tư công không chỉ đóng vai trò là “vốn mồi” mà còn tạo nền tảng hạ tầng để dẫn dắt dòng vốn của khu vực tư nhân và toàn xã hội.

Ông cho rằng, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, việc giao chỉ tiêu cụ thể, thường xuyên kiểm tra tiến độ và tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương sẽ tạo động lực mạnh để đẩy nhanh giải ngân. Nếu các giải pháp đang triển khai được thực hiện đồng bộ, mục tiêu hoàn thành kế hoạch giải ngân đối với nguồn vốn đầu tư công hơn 1 triệu tỷ đồng là khả thi, qua đó tạo thêm dư địa quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của cả nước cũng như từng địa phương.

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đang có những chuyển biến tích cực. Với việc tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, đồng thời đẩy nhanh công tác nghiệm thu, thanh toán và điều hành linh hoạt kế hoạch vốn, nguồn lực đầu tư công được kỳ vọng sẽ tiếp tục được khơi thông, phát huy vai trò là “vốn mồi”, dẫn dắt đầu tư xã hội, mở rộng dư địa tăng trưởng và tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.