Để mỗi đồng vốn tạo thêm tăng trưởng cho nửa cuối năm 2026

Hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thách thức, động lực và triển vọng phát triển”.

Phát biểu khai mạc Hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thách thức, động lực và triển vọng phát triển” do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức ngày 9/7/2026, TS. Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn và các xung đột địa chính trị vẫn kéo dài, kết quả tăng trưởng của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm là rất đáng ghi nhận.

Tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 8,18% - mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2000, cho thấy nền kinh tế đang phục hồi khá toàn diện. Động lực không chỉ đến từ sản xuất công nghiệp hay tiêu dùng, mà còn từ sự cải thiện đồng thời của đầu tư, thương mại và các dòng vốn trong và ngoài nước.

Theo TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Đại học Vin University, kết quả trên rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Điểm sáng nổi bật là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục tăng mạnh. Vốn FDI giải ngân tăng khoảng 11,2%, trong khi vốn đăng ký tăng trên 60% so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực về quy mô vốn, mà còn phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng kinh tế Việt Nam.

Không chỉ FDI, thương mại quốc tế cũng tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm tăng hơn 27%; riêng xuất khẩu quý II tăng gần 23% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, khoảng 94% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất, cho thấy doanh nghiệp vẫn mạnh dạn mở rộng đầu tư để đón các đơn hàng mới trong những tháng cuối năm.

Về nguồn lực trong nước, PGS.TS. Vũ Sỹ Cường, Học viện Tài chính cho rằng, chính sách tài khóa vẫn đang được điều hành theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, qua đó tạo thêm dư địa cho đầu tư công - một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Hơn nữa, cùng với quyết tâm cải cách bộ máy và đổi mới thể chế đầu tư công, việc tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm sẽ tiếp tục tạo hiệu ứng lan tỏa đối với khu vực tư nhân và thu hút đầu tư xã hội.

Ở khu vực tài chính - ngân hàng, tín dụng vẫn giữ vai trò là kênh cung ứng vốn chủ lực cho nền kinh tế. Theo chuyên gia Phạm Xuân Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, với mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, hệ thống tài chính sẽ phải huy động lượng vốn rất lớn, trong đó tín dụng ngân hàng vẫn chiếm tỷ trọng trên 50% tổng nguồn vốn của nền kinh tế. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa tín dụng, đầu tư công, thị trường vốn và FDI để tránh tạo áp lực quá lớn lên hệ thống ngân hàng.

Các chuyên gia tham gia thảo luận tại Hội thảo.

Có thể thấy, sau nhiều năm tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn vốn, bức tranh kinh tế đã có nhiều thay đổi. Các kênh huy động vốn ngày càng đa dạng hơn, từ tín dụng ngân hàng, đầu tư công, FDI đến thị trường vốn. Điều đặt ra lúc này không phải là có thêm bao nhiêu vốn, mà là làm thế nào để các dòng vốn được hấp thụ nhanh hơn, phân bổ hiệu quả hơn và tạo ra năng suất cao hơn cho nền kinh tế.

TS. Lý Đại Hùng, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhận định, hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) của Việt Nam nhìn chung vẫn giữ ổn định qua nhiều năm. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư chưa được chuyển hóa tương xứng thành năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Do đó, chỉ gia tăng quy mô đầu tư sẽ chưa đủ nếu chất lượng phân bổ và sử dụng nguồn lực không được cải thiện.

Theo TS. Lý Đại Hùng, giai đoạn 2026-2027 cần được xem là thời điểm tạo đột phá về thể chế để khơi thông thị trường vốn, thị trường tài sản và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Muốn nâng hiệu quả sử dụng vốn, nhiều ý kiến cho rằng cần bắt đầu từ khâu thực thi. PGS.TS. Vũ Sỹ Cường cho rằng, mặc dù chính sách tài khóa vẫn còn dư địa để thúc đẩy đầu tư công, song quá trình triển khai vẫn đối mặt nhiều thách thức như chất lượng lập dự toán, tiến độ giải ngân, huy động nguồn lực, cân đối giữa đầu tư mới và chi duy tu hạ tầng hiện hữu, cũng như cơ chế phân cấp giữa Trung ương và địa phương. Đây đều là những yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả của đồng vốn đầu tư công và khả năng lan tỏa sang khu vực tư nhân.

Về môi trường đầu tư, ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, dư địa cải cách lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi thể chế. Theo ông, cải cách cần chuyển từ việc đếm số lượng thủ tục được cắt giảm sang nâng cao chất lượng thực thi; từ tiền kiểm sang hậu kiểm và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đặc biệt, những điểm nghẽn về quy hoạch, xác định giá đất, giải phóng mặt bằng và triển khai dự án vẫn đang làm chậm quá trình đưa dòng vốn vào nền kinh tế, ngay cả khi nhiều quy định mới đã được ban hành.

Những phân tích tại hội thảo cũng đánh giá, mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động thêm nguồn lực, mà phụ thuộc nhiều hơn vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng vốn. Khi đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ, dòng vốn FDI gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước, tín dụng được phân bổ vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao và các rào cản thể chế được tháo gỡ kịp thời, các nguồn lực hiện có mới có thể chuyển hóa thành năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Như TS. Đặng Xuân Thanh nhấn mạnh, tăng trưởng cao chỉ thực sự bền vững khi đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Trong bối cảnh dư địa từ bên ngoài ngày càng thu hẹp, việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong nước, đẩy nhanh thực thi chính sách và cải cách thể chế sẽ là chìa khóa để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026 cũng như tạo nền tảng cho những năm tiếp theo.