Giảm ICOR: Bài toán hiệu quả quyết định chất lượng tăng trưởng

PGS.TS. Trần Hoàng Ngân, Trường Đại học Sài Gòn, đại biểu Quốc hội khoá XVI

Phóng viên: Giải trình trước Quốc hội về các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng cao, bền vững, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt là giảm hệ số ICOR xuống khoảng 4-4,5. Ông đánh giá như thế nào về định hướng này?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Trước hết, có thể thấy rằng trong một thời gian khá dài, tăng trưởng kinh tế của nước ta phần lớn vẫn phụ thuộc vào yếu tố vốn. Do đó, hiệu quả sử dụng vốn thường còn thấp, thể hiện qua chỉ số ICOR ở mức cao. Bình quân thời gian qua, ICOR lên tới khoảng 6,4, tức là để có 1 đồng tăng trưởng, phải bỏ ra tới 6,4 đồng vốn đầu tư.

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới, chúng ta phải bảo đảm theo định hướng “4 nguyên tắc vàng” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chia sẻ, trong đó cốt lõi là tăng trưởng thực chất. Điều này đồng nghĩa với việc phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Vì vậy, định hướng của Chính phủ đưa chỉ số ICOR về khoảng 4,5-5 và phấn đấu hơn nữa xuống mức 4 là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết.

Đây không chỉ là một mục tiêu rất quan trọng. Việc giảm ICOR còn phản ánh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, từ phụ thuộc vào vốn sang dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là động lực quan trọng để duy trì tăng trưởng cao nhưng vẫn bảo đảm tính bền vững, hiệu quả lâu dài của nền kinh tế.

Phóng viên: Vậy theo ông, cần tập trung vào những giải pháp nào để hiện thực hóa mục tiêu này?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Tăng trưởng thực chất phải dựa trên chất lượng tăng trưởng, tức là gia tăng hàm lượng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và tri thức trong nền kinh tế.

Khi chúng ta xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Trung ương - nghị quyết mang tính đột phá trong lĩnh vực này thì sẽ tạo điều kiện quan trọng để kéo giảm chỉ số ICOR, tức là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Thực tế, Luật Khoa học và Công nghệ, các nghị quyết gần đây của Quốc hội đều hướng đến thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Đồng thời, trong công tác xây dựng pháp luật, Chính phủ cũng đề xuất cắt giảm thủ tục đầu tư, giảm chi phí tuân thủ. Những giải pháp này sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, giảm chi phí và qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Việc đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội sẽ góp phần kéo giảm đáng kể chi phí logistics. Ảnh: internet

Bên cạnh đó, chi phí logistics của Việt Nam hiện vẫn ở mức cao. Việc đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội sẽ góp phần kéo giảm đáng kể chi phí này, từ đó cải thiện chỉ số ICOR.

Một giải pháp quan trọng khác là rà soát, tháo gỡ các dự án đầu tư đang dang dở. Khi những dự án này được khơi thông, chỉ cần bổ sung thêm một phần vốn là có thể hoàn thành, qua đó nâng cao đáng kể hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Ngoài ra, bản thân doanh nghiệp cũng đang tích cực tái cấu trúc và nền kinh tế nói chung cũng đang trong quá trình tái cơ cấu theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng năng suất lao động.

Phóng viên: Với các giải pháp nêu trên, ông có tin tưởng mục tiêu giảm ICOR sẽ đạt được?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Với quyết tâm của Chính phủ cùng các giải pháp đồng bộ, có thể tin tưởng rằng chỉ số ICOR trong thời gian tới sẽ có xu hướng giảm dần, đồng nghĩa với việc hiệu quả sử dụng vốn được nâng lên.

Tôi hoàn toàn tin tưởng chúng ta sẽ cải thiện được chỉ số này. Khi đó, chúng ta có thể giảm áp lực tăng đầu tư công, giảm bội chi ngân sách. Bởi nếu tiếp tục tăng mạnh đầu tư công mà không nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thì sẽ tiềm ẩn rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô.

Xa hơn, việc kiểm soát tốt ICOR cũng sẽ tạo dư địa chính sách tài khóa linh hoạt hơn, giúp Nhà nước có điều kiện phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong trung và dài hạn. Đây không chỉ là mục tiêu trước mắt mà còn là yêu cầu xuyên suốt trong điều hành kinh tế vĩ mô.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đại biểu!