 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung phát biểu tại Hội thảo. |
Đặt chính sách giới trong tổng thể mục tiêu phát triển đất nước
Với góc nhìn của người trực tiếp tham gia xây dựng chính sách phát triển, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho rằng, vấn đề giới là một chủ đề "chạm đến tất cả chúng ta", không chỉ những nhà hoạch định chính sách hay người thực thi, mà còn là câu chuyện của mỗi người dân trong đời sống hằng ngày.
Thứ trưởng nhấn mạnh, điều quan trọng nhất khi bàn về giới là phải xác định rõ mục tiêu cuối cùng. "Dù tiếp cận từ góc độ nào thì chính sách cũng phải được đặt trong mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Từ mục tiêu đó, chúng ta mới đi giải quyết các vấn đề đã, đang và sẽ đặt ra, trong đó có vấn đề về giới", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Cách tiếp cận này, theo Thứ trưởng, sẽ giúp hình thành một khung chính sách rõ ràng: làm gì, cho ai, ở đâu và bằng cách nào. Giới không nên được hiểu theo nghĩa hẹp là phụ nữ, mà phải được lồng ghép trong tất cả các hoạt động của nền kinh tế, nhằm góp phần nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy sự tham gia của người lao động và bảo đảm công bằng xã hội.
"Đó mới là mục tiêu tối thượng của chính sách, chứ không phải chỉ nhắm đến một nhóm đối tượng riêng lẻ", Thứ trưởng Đỗ Thành Trung khẳng định.
Từ góc nhìn thực tiễn, điều các cơ quan quản lý mong muốn nhất là những đề xuất chính sách cụ thể, có cơ sở khoa học và khả năng thực thi cao. Thứ trưởng dẫn ví dụ về bài toán giảm sinh - một thách thức lớn hiện nay.
"Chúng ta đã làm nhiều giải pháp như phát triển nhà ở xã hội, sửa đổi pháp luật để người chồng được nghỉ, kéo dài thời gian nghỉ sinh, hỗ trợ bằng tiền… Nhưng câu hỏi đặt ra là: cần làm gì tiếp, cho ai, ở đâu và với liều lượng như thế nào?", Thứ trưởng Đỗ Thành Trung nêu vấn đề.
Tương tự, với mục tiêu nâng cao năng suất lao động, Thứ trưởng Đỗ Thành Trung cho rằng phải có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho quá trình chuyển đổi nghề nghiệp, di cư, di dân và tái định cư, bảo đảm người lao động có sinh kế ổn định và được bảo vệ bởi các lưới an sinh xã hội. Theo Thứ trưởng, chỉ khi đi vào những nội dung cụ thể như vậy, chính sách mới phát huy hiệu quả.
Chia sẻ từ kinh nghiệm quản lý, Thứ trưởng Đỗ Thành Trung thẳng thắn cho biết, việc đưa các yếu tố giới vào thông tư, nghị định không hề đơn giản nếu thiếu căn cứ thực tiễn và đánh giá hiệu quả.
Chính vì vậy, các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính rất cần những phân tích, đánh giá độc lập, cũng như các kinh nghiệm quốc tế đã được chứng minh hiệu quả để có thêm cơ sở tham mưu và xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Khẳng định yếu tố tôn trọng văn hóa, sự đa dạng và khác biệt của Việt Nam, Thứ trưởng Đỗ Thành Trung bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các chuyên gia, tổ chức quốc tế trong việc nghiên cứu và đề xuất chính sách.
"Chính sách xã hội rất khác với chính sách kinh tế thuần túy. Nó liên quan đến nhiều hành động, nhiều yếu tố đan xen. Vì vậy, chúng tôi mong muốn cùng các chuyên gia nghiên cứu những chính sách thực tiễn, khả thi và có thể triển khai ngay", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Quan trọng là phát huy hiệu quả vai trò của từng giới
Cùng chung quan điểm với Thứ trưởng Đỗ Thành Trung, bà Nguyễn Phương Thủy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, việc đưa yếu tố giới vào các chính sách tài khóa, tài chính, ngân sách cần được cân nhắc, đánh giá hết sức kỹ lưỡng, tránh tình trạng có quy định nhưng không khả thi, thậm chí làm phát sinh chi phí xã hội hoặc vô tình làm gia tăng bất bình đẳng giới.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật cũng chỉ ra rằng, nhận thức về bình đẳng giới, vai trò của giới trong quản lý nhà nước và trong xã hội hiện nay vẫn chưa thật sự thống nhất. Điều này dẫn đến cách hiểu và cách thực thi chính sách còn sai lệch ở một số lĩnh vực.
Phân tích sâu hơn, bà Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh 3 đặc trưng cơ bản của giới gồm: tính xã hội, tính năng động - biến đổi và tính đa dạng. Theo đó, vai trò giới không phải là yếu tố tự nhiên bất biến mà chịu tác động mạnh mẽ của bối cảnh kinh tế - xã hội, văn hóa và từng giai đoạn phát triển. Vì vậy, việc học tập kinh nghiệm quốc tế cần được vận dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam.
 |
| Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo. |
Theo bà Nguyễn Phương Thủy, giới trong chính sách phát triển không chỉ là vấn đề công bằng xã hội mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, việc xây dựng chính sách cần dựa trên nhận thức đúng đắn về vai trò, điểm mạnh của từng giới, thay vì áp đặt những chỉ tiêu cứng nhắc.
Theo đó, không nhất thiết phải đồng nhất bình đẳng giới với việc mọi chỉ tiêu đều phải "ngang bằng tuyệt đối", như tỷ lệ phụ nữ làm chủ doanh nghiệp…, mà quan trọng hơn là phát huy hiệu quả vai trò của từng giới trong bối cảnh phát triển mới.
Để chính sách đi vào thực chất, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề xuất cần xây dựng hệ thống theo dõi, đánh giá phù hợp, dựa trên cơ sở thực tiễn Việt Nam. Đồng thời, bà Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu chuyên sâu nhằm làm rõ các thách thức giới trong giai đoạn phát triển mới, làm nền tảng cho việc hoàn thiện thể chế pháp luật, đặc biệt trong các lĩnh vực tài khóa, đầu tư, tiền tệ và ngân sách.
Bên cạnh đó, bà Nguyễn Phương Thủy cũng gợi mở hướng tiếp cận mới thông qua nghiên cứu các mô hình kinh tế phù hợp, như mô hình thích ứng với già hóa dân số, giảm sinh hay hỗ trợ phụ nữ vừa thực hiện tốt vai trò gia đình, vừa tham gia hiệu quả vào phát triển kinh tế - xã hội.
