Đưa kỹ năng số về tận thôn, bản

Người dân được hướng dẫn sử dụng các nền tảng số trong khuôn khổ phong trào “Bình dân học vụ số”.

Từ lớp học cộng đồng đến những “người thầy số” ở cơ sở

Chuyển đổi số đang được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để người dân thực sự tham gia vào quá trình này, hạ tầng số mới chỉ là điều kiện cần; kỹ năng số mới là điều kiện đủ.

Những năm gần đây, nhiều địa phương đã triển khai các mô hình phổ cập kỹ năng số theo hướng gần dân, sát dân, giúp người dân vùng nông thôn, miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ một cách dễ dàng hơn. Trong đó, phong trào “Bình dân học vụ số” đang trở thành mô hình nổi bật với mục tiêu đưa kiến thức và kỹ năng số đến mọi tầng lớp nhân dân.

Tại Đồng Tháp, các đội hình “Bình dân học vụ số” và tổ công nghệ số cộng đồng đã trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, thanh toán số và các ứng dụng thiết yếu trong đời sống. Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2026 có 100% người dân trưởng thành được trang bị kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, trong đó 80% người trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập kỹ năng số trên nền tảng VNeID.

Một trong những điểm đáng chú ý là phương thức triển khai theo hướng “cầm tay chỉ việc”. Các tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân tại khu vực còn khó khăn.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương đang xây dựng mạng lưới “Đại sứ số” theo mô hình người hướng dẫn - người học (mentor - mentee). Mỗi người hướng dẫn có trách nhiệm hỗ trợ ít nhất 5 người dân tiếp cận kỹ năng số cơ bản, tạo hiệu ứng lan tỏa theo hình thức “vết dầu loang” trong cộng đồng.

Tại Hà Nội, phong trào “Gia đình số”, “Mỗi công dân - Một danh tính số”, “Chợ số - Nông thôn số” được triển khai song song nhằm giúp người dân làm quen với các nền tảng số, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt.

Thu hẹp khoảng cách số, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức công nghệ, các mô hình phổ cập kỹ năng số đang tạo ra những tác động thiết thực đối với phát triển kinh tế địa phương.

Tại Lâm Đồng, hơn 88.800 lượt người đã tham gia các lớp “Bình dân học vụ số”, được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các nền tảng phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các tổ công nghệ số cộng đồng còn hỗ trợ nông dân tiếp cận thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cô gái người Mông giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm bằng công nghệ số.

Tại Sơn La, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai rộng khắp với sự tham gia của chính quyền, đoàn thể và lực lượng thanh niên. Hiện khoảng 78% thanh thiếu niên đã được tiếp cận các hoạt động nâng cao năng lực số; 67% thanh niên sử dụng dịch vụ công trực tuyến và 83% sử dụng tài khoản thanh toán điện tử. Đáng chú ý, hơn 4.000 thành viên đội thanh niên tình nguyện đang trực tiếp tham gia hỗ trợ người dân tại cơ sở.

Tại Thanh Hóa, phong trào đã đi vào chiều sâu với hạ tầng số phủ sóng tới 99,7% thôn, bản. Nhiều địa phương tổ chức các đợt hỗ trợ người dân vào cuối tuần để hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt định danh điện tử và thực hiện các giao dịch số. Riêng xã Thiệu Trung đã tiếp nhận hơn 1.300 hồ sơ trong một quý, trong đó hồ sơ trực tuyến chiếm trên 89%.

Ở Lào Cai, bên cạnh các tổ công nghệ số cộng đồng, nhiều mô hình như “Người bản số”, “Thôn bản số” đang được triển khai nhằm đưa kỹ năng số đến tận các khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu là giúp người dân sử dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh và tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu.

Theo định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035, đến năm 2030 có khoảng 80% đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng khó khăn được tiếp cận internet và các dịch vụ số thiết yếu. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, mở rộng cơ hội việc làm và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Từ những lớp học nhỏ ở thôn, bản đến các tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động hằng ngày tại cơ sở, các mô hình phổ cập kỹ năng số đang góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân. Khi kỹ năng số trở thành một phần của đời sống và sản xuất, cơ hội phát triển kinh tế số ở vùng sâu, vùng xa sẽ ngày càng được mở rộng.