 |
| Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. |
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 357/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị thúc đẩy triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030).
Theo đánh giá của Phó Thủ tướng, sau 5 năm triển khai ba Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, nhiều kết quả quan trọng đã đạt được, góp phần tạo chuyển biến rõ nét tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được hoàn thiện; các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, sinh kế, tạo việc làm, giảm nghèo, giải quyết nhà ở, đất ở, đất sản xuất được triển khai hiệu quả, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và đời sống người dân.
Đối với Chương trình xây dựng nông thôn mới, có 4 trong số 7 chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra, 3 chỉ tiêu cơ bản hoàn thành. Cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và quảng bá hình ảnh các địa phương.
Chương trình giảm nghèo bền vững ghi nhận 2 trong 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 giảm còn 2,95%.
Trong khi đó, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có 6 trong 9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, song vẫn còn 3 chỉ tiêu chưa hoàn thành liên quan đến phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn và công tác định canh, định cư.
Phó Thủ tướng thông tin, ngay sau khi Chương trình giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương triển khai khối lượng lớn công việc. Đến nay, hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn cơ bản đã được ban hành đầy đủ, đồng bộ; nhiều nhiệm vụ trọng tâm theo Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ đã cơ bản hoàn thành.
Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Nội dung, địa bàn và đối tượng hỗ trợ giữa các chương trình còn giao thoa, dẫn đến nguy cơ trùng lặp và phân tán nguồn lực. Một số địa phương còn chậm cụ thể hóa các văn bản hướng dẫn; năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở chưa đồng đều; việc xác định nhu cầu, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và quản lý vật liệu xây dựng còn bất cập. Tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ giai đoạn trước sang năm 2026 tại nhiều nơi còn chậm, trong khi kết quả giảm nghèo ở một số địa bàn chưa thực sự bền vững.
Nhấn mạnh ý nghĩa của giai đoạn triển khai mới, Phó Thủ tướng khẳng định nếu thực hiện hiệu quả, các Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ đối với khu vực nông thôn, miền núi, nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tiễn cho thấy nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì nơi đó đạt kết quả cao.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính theo dõi, kiểm tra, giám sát, tổng hợp tình hình triển khai Chương trình; kịp thời khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản, chậm phân bổ và giải ngân vốn, triển khai dàn trải, kém hiệu quả. Đồng thời, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chế độ báo cáo trực tuyến và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành bộ tiêu chí KPI đánh giá kết quả thực hiện Chương trình trước ngày 15/7/2026.
Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các nội dung thuộc Hợp phần thứ hai của Chương trình; bảo đảm chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng nhu cầu cấp thiết của người dân. Đồng thời chú trọng phát triển sinh kế bền vững, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các cơ quan liên quan khẩn trương trình Thủ tướng Chính phủ phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 9/7/2026; đồng thời hướng dẫn cơ chế tài chính theo thẩm quyền nhằm bảo đảm nguồn lực triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia.
Bộ Nội vụ có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc việc kiện toàn Ban Chỉ đạo và cơ quan tham mưu giúp việc các cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện Chương trình.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành liên quan tập trung tháo gỡ khó khăn cho địa phương, tăng cường kiểm tra, giám sát, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026.
Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch vốn ngân sách năm 2026, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Trong đó, cần ưu tiên giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân như đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, điện, y tế và giáo dục; ưu tiên tối đa cho vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo cùng các công trình hạ tầng cấp thiết.
Các địa phương cũng phải chủ động bố trí vốn đối ứng, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp; tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng vốn. Trong năm 2026, kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân sẽ là căn cứ chủ yếu để đánh giá hiệu quả triển khai Chương trình và phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.
Thông báo cũng giao Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả tín dụng chính sách, hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm việc hỗ trợ gắn với nhu cầu thực tế, khả năng hoàn trả và mục tiêu giảm nghèo bền vững.
