Dư địa tiền tệ thu hẹp, tín dụng cần đi đúng địa chỉ

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP. Hồ Chí Minh (IFC).

Phóng viên: Thưa ông, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, ông đánh giá như thế nào về triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Việc dự báo chính xác tốc độ tăng trưởng kinh tế hiện nay là khá khó khăn bởi nền kinh tế Việt Nam đang chịu tác động từ nhiều biến số bên ngoài, đặc biệt là những căng thẳng địa chính trị và các diễn biến liên quan đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, dựa trên nền tảng tăng trưởng tương đối tích cực của quý I/2026, tôi cho rằng quý II vẫn có thể ghi nhận mức tăng trưởng đáng khích lệ. Dù vậy, mục tiêu tăng trưởng ở mức rất cao sẽ là thách thức không nhỏ trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Một trong những yếu tố cần theo dõi là tác động từ các xung đột địa chính trị đối với hoạt động thương mại toàn cầu. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào xuất nhập khẩu nên mọi biến động của kinh tế thế giới đều có ảnh hưởng đáng kể.

Thực tế trong những tháng đầu năm, Việt Nam đã ghi nhận tình trạng nhập siêu trở lại sau thời gian dài xuất siêu. Theo tôi, nguyên nhân quan trọng đến từ việc giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào trên thế giới tăng mạnh. Việt Nam là quốc gia nhập khẩu nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất nên khi giá hàng hóa toàn cầu tăng lên sẽ làm giá trị nhập khẩu tăng theo. Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu cũng chịu tác động từ những khó khăn của kinh tế thế giới, khiến cán cân thương mại chịu áp lực nhất định.

Điều đáng lưu ý là việc giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào gia tăng không chỉ ảnh hưởng đến cán cân thương mại mà còn tạo áp lực nhập khẩu lạm phát, tác động đến tỷ giá và mặt bằng giá trong nước. Tuy nhiên, nếu các căng thẳng địa chính trị sớm được kiểm soát, hoạt động thương mại toàn cầu ổn định trở lại thì triển vọng kinh tế thế giới cũng như môi trường tăng trưởng của Việt Nam sẽ thuận lợi hơn. Ngược lại, nếu xung đột tiếp tục kéo dài, tác động tiêu cực đối với tổng cầu toàn cầu và áp lực lạm phát sẽ còn hiện hữu.

Phóng viên: Nhiều chuyên gia cho rằng, vòng quay tiền trong nền kinh tế đang chậm lại, trong khi tăng trưởng tín dụng cũng chịu các giới hạn điều hành. Theo ông, đâu là những điểm nghẽn đáng chú ý?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Những điểm nghẽn liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại quốc tế và những đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang ảnh hưởng khá rõ đến dòng vốn cũng như tốc độ luân chuyển tiền trong nền kinh tế. Khi hoạt động thương mại gặp khó khăn, doanh nghiệp sẽ thận trọng hơn trong đầu tư, sản xuất và mở rộng kinh doanh. Điều này tác động trực tiếp đến nhu cầu vốn cũng như tốc độ lưu thông của dòng tiền trên thị trường.

Ở góc độ tín dụng, nhu cầu vốn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao là rất lớn. Theo tính toán, để tạo ra một đồng tăng trưởng kinh tế cần khoảng 2-2,5 đồng tăng trưởng tín dụng. Vì vậy, nếu đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số thì tăng trưởng tín dụng cần cao hơn đáng kể so với mức hiện nay. Trong khi đó, việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng quanh mức 15% sẽ tạo áp lực nhất định đối với mục tiêu tăng trưởng. Điều này đòi hỏi dòng vốn phải được phân bổ hiệu quả hơn.

Tôi cho rằng trong bối cảnh hiện nay, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và những khu vực tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế, đồng thời hạn chế các lĩnh vực sử dụng nhiều vốn nhưng hiệu quả thấp.

Về triển vọng ngành nghề, những lĩnh vực phục vụ nhu cầu thiết yếu vẫn có khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng tương đối tốt ngay cả khi nền kinh tế đối mặt với áp lực từ lạm phát và địa chính trị. Ngược lại, những ngành nhạy cảm với lãi suất hoặc phụ thuộc nhiều vào dòng vốn sẽ chịu tác động lớn hơn. Điều này cho thấy bài toán hiện nay không chỉ là mở rộng tín dụng mà còn là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và bảo đảm dòng vốn đi đúng vào các khu vực có khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững.

Phóng viên: Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể tiếp tục duy trì lãi suất cao, ông đánh giá thế nào về dư địa điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam cũng như vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế trong việc hỗ trợ huy động vốn cho nền kinh tế?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Hiện nay, những diễn biến liên quan đến giá dầu và căng thẳng địa chính trị đang tạo thêm áp lực đối với lạm phát toàn cầu. Trong bối cảnh đó, khả năng Fed duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại hoặc thậm chí tiếp tục thắt chặt là điều cần được tính đến.

Nếu kịch bản này xảy ra, tác động đối với Việt Nam sẽ khá rõ nét. Chúng ta đang mong muốn có thêm dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, nhưng khi lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao thì không gian điều hành sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Thực tế thời gian qua, hệ thống ngân hàng thương mại đã có giai đoạn điều chỉnh tăng lãi suất huy động trước khi được ổn định trở lại. Điều đó cho thấy áp lực đối với mặt bằng lãi suất vẫn còn hiện hữu. Theo tôi, từ nay đến cuối năm, việc cân bằng giữa mục tiêu ổn định vĩ mô và mục tiêu tăng trưởng sẽ là thách thức lớn đối với nhà điều hành. Trong bối cảnh hiện nay, việc vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô vừa theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao là bài toán không dễ dàng.

Ở góc độ dài hạn, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ mở thêm các kênh huy động vốn cho nền kinh tế. Hiện nay, Trung tâm Tài chính quốc tế đang chờ hoàn thiện các quy chế hoạt động để có thể chính thức triển khai cấp phép cho các thành viên tham gia. Theo ghi nhận của chúng tôi, số lượng định chế tài chính trong và ngoài nước quan tâm đến mô hình này là khá lớn.

Song song với đó, nhiều trụ cột phát triển cũng đang được xây dựng. Trong thời gian qua đã hình thành các hệ sinh thái tài chính hàng không, công nghệ tài chính và tài chính hàng hải nhằm tạo thêm các kênh kết nối vốn mới. Một trong những định hướng quan trọng là phát triển thị trường trái phiếu quốc tế, trái phiếu doanh nghiệp và đặc biệt là trái phiếu xanh. Đây được xem là những công cụ có thể giúp đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế, giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và hỗ trợ cho các mục tiêu phát triển dài hạn.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh cũng đang nghiên cứu phát triển các nhóm sản phẩm ưu tiên gồm các quỹ đầu tư, trái phiếu quốc tế, trái phiếu xanh, sở giao dịch hàng hóa và công nghệ tài chính. Đây sẽ là những lĩnh vực được kỳ vọng đóng góp vào quá trình phát triển của Trung tâm Tài chính quốc tế trong thời gian tới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!