 |
Theo Bộ Tài chính, trong nhiều năm qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chương trình tín dụng ưu đãi nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, phát triển thủy sản, bảo vệ và phát triển rừng. Để triển khai các chương trình này, Bộ Tài chính đã ban hành nhiều thông tư hướng dẫn về cơ chế hỗ trợ lãi suất và cấp bù lãi suất đối với các ngân hàng thực hiện chính sách.
Báo cáo tổng kết của Bộ Tài chính cho thấy các chính sách hỗ trợ lãi suất đã góp phần giảm chi phí vốn cho người dân và doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế biển, bảo vệ rừng và nâng cao hiệu quả thực hiện các chương trình an sinh xã hội.
Tuy nhiên, bối cảnh pháp lý đã có nhiều thay đổi. Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 157/2026/NĐ-CP quy định về thanh toán, quyết toán vốn ngân sách nhà nước để cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại thực hiện các chính sách tín dụng ưu đãi của Nhà nước và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Nghị định này đã quy định thống nhất các nội dung về thanh toán, quyết toán cấp bù lãi suất, dẫn đến nhiều quy định tại các Thông tư hiện hành không còn cần thiết hoặc bị chồng chéo.
Đây được xem là cơ sở quan trọng để Bộ Tài chính tiến hành rà soát và đề xuất bãi bỏ các quy định không còn phù hợp nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là đề xuất bãi bỏ toàn bộ 3 thông tư. Cụ thể gồm Thông tư số 53/2000/TT-BTC hướng dẫn cấp bù chênh lệch lãi suất do thực hiện nhiệm vụ cho vay tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; Thông tư số 02/2001/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư số 53/2000/TT-BTC; Thông tư số 81/2016/TT-BTC hướng dẫn cơ chế hỗ trợ lãi suất thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định số 75/2015/NĐ-CP về bảo vệ và phát triển rừng.
Theo cơ quan soạn thảo, các quy định về cấp bù chênh lệch lãi suất tại Thông tư số 53/2000/TT-BTC và Thông tư số 02/2001/TT-BTC đã được thay thế bằng các quy định tại Nghị định số 157/2026/NĐ-CP. Việc bãi bỏ các văn bản này không tạo ra khoảng trống pháp lý do nội dung điều chỉnh đã được quy định đầy đủ ở văn bản cấp cao hơn.
Đối với Thông tư số 81/2016/TT-BTC, Bộ Tài chính cho biết căn cứ pháp lý ban hành đã hết hiệu lực, chính sách theo Nghị định số 75/2015/NĐ-CP cũng đã kết thúc thời gian thực hiện. Hiện chỉ còn Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục được ngân sách nhà nước hỗ trợ lãi suất đối với các khoản dư nợ còn tồn tại. Vì vậy, dự thảo đề xuất bãi bỏ toàn bộ Thông tư này, ngoại trừ Điều 2 liên quan đến cơ chế hỗ trợ lãi suất cho Ngân hàng Chính sách xã hội.
Bên cạnh việc bãi bỏ toàn bộ một số văn bản, dự thảo còn đề xuất bãi bỏ một phần nhiều Thông tư khác đang điều chỉnh các chương trình tín dụng ưu đãi.
Trong đó, Thông tư số 183/2009/TT-BTC về chương trình hỗ trợ các huyện nghèo theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP được đề xuất bãi bỏ các quy định liên quan đến thủ tục cấp bù lãi suất, chế độ báo cáo và các biểu mẫu kèm theo.
Tương tự, Thông tư số 188/2012/TT-BTC về hỗ trợ giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản, thủy sản sẽ bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục hỗ trợ lãi suất, cấp bù chênh lệch lãi suất, chế độ báo cáo và các biểu mẫu liên quan.
Đối với Thông tư số 89/2014/TT-BTC về chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất trong nông nghiệp, dự thảo đề xuất bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục hỗ trợ lãi suất, cấp bù chênh lệch lãi suất và hệ thống phụ lục báo cáo.
Trong lĩnh vực thủy sản, Thông tư số 114/2014/TT-BTC và Thông tư số 123/2018/TT-BTC cũng được đề xuất bãi bỏ các nội dung liên quan đến thủ tục cấp bù lãi suất, chế độ báo cáo và các phụ lục, biểu mẫu.
Ngoài ra, Thông tư số 82/2019/TT-BTC sửa đổi một số điều của Thông tư số 89/2014/TT-BTC cũng được đề xuất bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục hỗ trợ lãi suất, cấp bù chênh lệch lãi suất và chế độ báo cáo.
Điểm chung của các nội dung được đề xuất bãi bỏ là đều liên quan đến thủ tục thanh toán, quyết toán, hỗ trợ lãi suất, chế độ báo cáo và các biểu mẫu đã được quy định thống nhất trong Nghị định số 157/2026/NĐ-CP. Theo Bộ Tài chính, việc tiếp tục duy trì các quy định này trong các Thông tư riêng lẻ không còn cần thiết và có thể dẫn tới chồng chéo trong quá trình thực hiện.
Báo cáo tổng kết thi hành các thông tư cũng cho thấy nhiều văn bản được ban hành từ rất sớm, trong bối cảnh Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước chưa được sửa đổi như hiện nay. Vì vậy, một số quy định đã không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như yêu cầu quản lý ngân sách trong giai đoạn mới.
Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Nghị định số 157/2026/NĐ-CP đã tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất về nguyên tắc, quy trình, phương thức quyết toán và cơ chế giám sát cấp bù lãi suất từ ngân sách nhà nước. Điều này giúp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời tạo sự chủ động cho các ngân hàng thương mại trong quá trình triển khai.
