Tài chính - kế toán mở đường cho kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững

Hội thảo “Tài chính - Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững” (FASPS8).

Sáng ngày 18/9, Học viện Tài chính phối hợp với Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính, Học viện Chính sách và phát triển, Trường Đại học Tài chính - Marketing, Trường Đại học Tài chính - Kế toán, Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh tổ chức Hội thảo Quốc tế lần thứ tám với chủ đề “Tài chính - Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững” (FASPS8).

Tài chính, minh bạch và tiếp cận vốn vẫn là những điểm nghẽn

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.,TS. Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính, nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân. Theo số liệu được dẫn từ Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 4/5/2025, Việt Nam có hơn 940.000 doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% thu ngân sách và khoảng 82% tổng số lao động.

Những con số trên cho thấy khu vực tư nhân đang giữ vị trí quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế. Tuy nhiên, quy mô lớn chưa đồng nghĩa với khả năng phát triển bền vững. Theo PGS.,TS. Nguyễn Đào Tùng, câu hỏi đặt ra với giới nghiên cứu hiện nay là những yếu tố nào đang cản trở doanh nghiệp chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

Một trong những điểm nghẽn được đặt ra là năng lực tài chính, chất lượng kế toán - kiểm toán và mức độ minh bạch thông tin của doanh nghiệp. Đây là những yếu tố có quan hệ chặt chẽ với khả năng tiếp cận vốn, thu hút nhà đầu tư, quản trị rủi ro và mở rộng hoạt động. Với doanh nghiệp tư nhân, việc cải thiện nền tảng tài chính vì thế trở thành điều kiện quan trọng để tăng trưởng dài hạn.

PGS.,TS. Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu khai mạc Hội thảo.

Từ thực tiễn đó, sáu phiên thảo luận chuyên đề của Hội thảo tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với khu vực tư nhân. Các nghiên cứu xoay quanh kế toán - kiểm toán, tài chính doanh nghiệp, chính sách thuế, huy động vốn, công nghệ số, minh bạch thông tin cùng những yếu tố kinh tế vĩ mô và vi mô tác động tới khả năng tồn tại, mở rộng của doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực kế toán - kiểm toán, khoảng cách giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) được đặt ra như một hướng nghiên cứu đáng chú ý. Chi phí tuân thủ, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ, cần được lượng hóa rõ hơn. Kiểm toán độc lập cũng được xem xét dưới góc độ cơ chế tín hiệu, góp phần giảm bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp với nhà đầu tư, tổ chức tín dụng.

Trong tài chính doanh nghiệp và quản trị kinh doanh, các chuyên gia tập trung vào cấu trúc vốn phù hợp trong điều kiện lãi suất, tỷ giá biến động, cùng năng lực quản trị rủi ro khi doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị quốc tế. Một hướng nghiên cứu khác là mối liên hệ giữa chất lượng quản trị công ty với khả năng huy động nguồn vốn quốc tế của doanh nghiệp tư nhân chưa niêm yết.

Chính sách thuế cũng đặt ra những câu hỏi cần thêm bằng chứng thực chứng. Các nghiên cứu được kỳ vọng làm rõ ưu đãi thuế đang tác động thế nào tới quyết định đầu tư, mở rộng quy mô của doanh nghiệp tư nhân. Cùng với đó là bài toán huy động vốn, khi doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng do tài sản bảo đảm, chất lượng báo cáo tài chính và cơ chế định giá rủi ro.

Công nghệ số mở thêm một hướng tiếp cận mới đối với quản lý tài chính và minh bạch thông tin. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo có thể làm thay đổi cách doanh nghiệp công bố, phân tích và sử dụng thông tin tài chính. Một vấn đề được đặt ra là liệu AI trong phân tích tín dụng có giúp giảm chi phí thẩm định vốn hay không, đồng thời kiểm soát những rủi ro đạo đức liên quan đến dữ liệu.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô và vi mô, sức chống chịu tài chính của doanh nghiệp tư nhân trước các cú sốc kinh tế cũng được quan tâm. Lạm phát, tỷ giá và chính sách tiền tệ có thể tạo sức ép lớn lên nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ. Việc xây dựng bộ chỉ số đo lường “financial resilience” được xem là hướng nghiên cứu tiềm năng, hỗ trợ đánh giá khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước biến động.

Từ “quốc gia startup” đến nền kinh tế scale-up

Chia sẻ tại Hội thảo, TS. Jumpoth Boriraj, Trưởng khoa khoa học quản lý của Đại học Kasetsart (Thái Lan), tập trung vào quá trình chuyển đổi động lực tăng trưởng của Thái Lan. Theo ông, nền kinh tế nước này từng dựa nhiều vào nông nghiệp, sản xuất, xuất khẩu và du lịch. Sau đó, kinh tế số nổi lên với thương mại điện tử, FinTech và các dịch vụ số, tạo nền tảng cho những động lực tăng trưởng mới.

TS. Jumpoth Boriraj, Trưởng khoa khoa học quản lý của Đại học Kasetsart (Thái Lan) chia sẻ tại Hội Thảo.

Trong giai đoạn tới, startup, scale-up, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và mở rộng ra khu vực được TS. Jumpoth Boriraj đề cập như những động lực đáng chú ý. Theo quan điểm được trình bày, số lượng startup chưa phản ánh đầy đủ tác động kinh tế. Doanh nghiệp cần tồn tại, tăng doanh thu, mở rộng quy mô, tạo việc làm, nâng năng suất, thu hút vốn và tiếp cận thị trường quốc tế để tạo ảnh hưởng rõ nét.

Bài toán lớn được TS. Jumpoth Boriraj đặt ra là làm sao giúp startup “lớn lên”. Quá trình này có thể hình dung từ ý tưởng, thành lập startup, tìm kiếm thị trường, tạo doanh thu, chuyển sang scale-up rồi mở rộng khu vực và hướng tới doanh nghiệp toàn cầu. Khoảng cách giữa startup và scale-up đang là trở ngại với nhiều doanh nghiệp, do thiếu vốn, nhân lực, thị trường, năng lực quản trị và mạng lưới quốc tế.

Theo TS. Jumpoth Boriraj, khu vực tư nhân và các tập đoàn lớn có thể hỗ trợ startup thông qua ba yếu tố gồm vốn, năng lực và thị trường. Doanh nghiệp lớn có thể cung cấp nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, nhân lực, khách hàng, chuỗi cung ứng và mạng lưới quốc tế, qua đó tạo quan hệ bổ trợ giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Các đại biểu tham dự Hội thảo quốc tế.

Năm nhóm lĩnh vực được bài trình bày đề cập gồm kinh tế số với FinTech, thương mại điện tử, SaaS, AI; sản xuất tiên tiến với xe điện, điện tử, tự động hóa, robot; y tế và công nghệ sinh học; kinh tế xanh; du lịch và kinh tế sáng tạo. Thay vì sao chép mô hình Silicon Valley, Thái Lan có thể kết hợp thế mạnh sẵn có với công nghệ, đổi mới sáng tạo và kết nối quốc tế.

Một nội dung đáng chú ý khác là khả năng hợp tác giữa Việt Nam và Thái Lan trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp. Hai nước có thể kết nối startup, nhà đầu tư, tập đoàn và trường đại học, tạo thêm không gian để doanh nghiệp mở rộng ra ngoài thị trường nội địa. Theo số liệu được trình bày tại Hội thảo, StartupBlink Global Index 2026 xếp Thái Lan thứ 49 và Việt Nam thứ 50 về hệ sinh thái startup toàn cầu.

Từ những trao đổi tại Hội thảo, tài chính và kế toán được đặt trong mối liên hệ rộng hơn với năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp. Khi nền tảng tài chính minh bạch hơn, khả năng tiếp cận vốn được cải thiện và công nghệ được ứng dụng hiệu quả, doanh nghiệp tư nhân có thêm điều kiện nâng cao năng suất, tăng sức chống chịu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.