 |
| Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết phát biểu tại buổi làm việc. |
Chiều 17/9, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã có buổi làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Xác định những lĩnh vực có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới
Phát biểu tại buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đòi hỏi phải khơi thông mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh.
Dẫn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa, đồng chí Trịnh Văn Quyết cho rằng cần xác lập văn hóa là một trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới; phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng và phải đo lường được sự đóng góp của từng ngành, từng địa phương.
Theo Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, mục tiêu đến năm 2030 là các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045, đóng góp khoảng 9% GDP.
Trong khi đó, quy mô và xu hướng các ngành công nghiệp văn hóa hiện được ước tính đóng góp khoảng 5% GDP, đạt mức tăng trưởng 7%-8% mỗi năm. Tuy nhiên, hiện chưa đủ cơ sở để xác định chính xác mức đóng góp này.
“Đã là chỉ tiêu thì phải có lộ trình, có kế hoạch, có sản phẩm, có người chịu trách nhiệm”, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh.
Theo đó, yêu cầu đặt ra là phải xác định được văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội; tính được giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng, việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động sang các ngành khác.
Từ yêu cầu trên, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị tập trung thảo luận 5 vấn đề trọng tâm.
Trước hết là nhận diện và lượng hóa đóng góp của văn hóa đối với tăng trưởng. Cần có số liệu thống nhất về quy mô khu vực văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; đóng góp vào GDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu, đầu tư và những tác động có thể đo được.
“Không nói văn hóa đóng góp lớn, mà phải trả lời đóng góp bao nhiêu, ở đâu và bằng cơ chế nào”, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu yêu cầu.
Vấn đề thứ hai là xác định rõ những lĩnh vực có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, không dàn trải, “bình quân” chính sách cho mọi lĩnh vực.
Sáu lĩnh vực trọng tâm gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ đang chiếm trên 70% doanh thu công nghiệp văn hóa. Bên cạnh đó là các lĩnh vực âm nhạc, thiết kế, thời trang, xuất bản, nội dung số.
Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cần xác định trong số những lĩnh vực này, đâu là lĩnh vực Việt Nam có lợi thế cạnh tranh thực sự, có thị trường, có khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô và vươn ra thế giới; lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá; sản phẩm chủ lực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia.
Vấn đề thứ ba là nhận diện và tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị, sản phẩm và thị trường. Sáu nhóm điểm nghẽn được đặt ra gồm nhận thức và thể chế; dữ liệu và đo lường; con đường chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm, thị trường và chuỗi giá trị; nhân lực và công nghệ; tổ chức thực hiện; huy động nguồn lực.
Theo đó, cần phân loại rõ đâu là nguyên nhân, đâu là biểu hiện; điểm nào có thể tháo gỡ bằng cơ chế hiện hành, điểm nào cần sửa luật và điểm nào cần thí điểm.
Vấn đề thứ tư được Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đặt ra là phát huy vai trò của chuyển đổi số, dữ liệu, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo. Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, nếu văn hóa vẫn phát triển chủ yếu bằng phương thức truyền thống thì khó tạo bước nhảy về năng suất và khả năng tiếp cận thị trường.
Do đó, cần tập trung vào số hóa di sản, kết nối dữ liệu văn hóa, phát triển nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, sản xuất và phân phối nội dung số, các mô hình kinh doanh dựa trên bản quyền và tài sản trí tuệ; đồng thời tìm đường đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Vấn đề thứ năm là xây dựng cơ chế phối hợp, theo dõi, đánh giá và truyền thông về phát triển văn hóa gắn với kinh tế. Do lĩnh vực này liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, cần làm rõ cơ quan nào chủ trì, cơ quan nào phối hợp, ai công bố số liệu và ai chịu trách nhiệm về chỉ tiêu.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương lưu ý, việc lượng hóa đóng góp của văn hóa không phải để thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá hay quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền, mà nhằm nhìn rõ hơn giá trị của văn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.
Đồng chí Trịnh Văn Quyết đồng thời yêu cầu làm rõ lĩnh vực, sản phẩm nào có thể tạo động lực tăng trưởng mới và trở thành thương hiệu quốc gia; điểm nghẽn nào cần ưu tiên tháo gỡ, cơ chế nào cần hoàn thiện, ai thực hiện và thời hạn đến đâu.
Cùng với đó là xác định cơ chế huy động các nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để tạo đột phá.
“Sau cuộc làm việc hôm nay phải trả lời cho được câu hỏi: Văn hóa có thể đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng 2 con số, bằng con đường nào, ai làm và bao giờ?”, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh.
 |
| Toàn cảnh buổi làm việc. |
Văn hóa cần thấm vào các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế
Tại buổi làm việc, nhiều đại biểu từ các bộ, ngành, địa phương đã đóng góp ý kiến vào những nội dung cụ thể.
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho rằng, mô hình phát triển văn hóa, con người toàn diện, hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc và nhân văn đã được xác định là một trong 7 thành phần của mô hình phát triển Việt Nam.
Từ nhận thức đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang nỗ lực phát huy vai trò của văn hóa đối với tăng trưởng theo hai hướng. Một là phát triển kinh tế văn hóa, công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế có năng lực cạnh tranh của quốc gia. Hai là đưa văn hóa, thiết kế sáng tạo và bản sắc Việt Nam thấm sâu vào từng sản phẩm, dịch vụ, điểm đến, không gian đô thị của tất cả các ngành, lĩnh vực trong tổng thể nền kinh tế.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, văn hóa không chỉ là một ngành kinh tế mà cần thấm vào tất cả các ngành kinh tế khác.
Về giải pháp thể chế, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã và đang xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.
Dự thảo luật gồm 6 nhóm chính sách, nhằm kết nối liền mạch các khâu đang bị đứt gãy của chuỗi giá trị, kiến tạo thể chế rõ ràng, thông thoáng và khơi thông nguồn lực đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa.
Bộ cũng đang chủ động đổi mới phương thức quản lý, chú trọng đo lường, định lượng tốc độ tăng trưởng và đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP của đất nước và GRDP của từng địa phương.
Tại buổi làm việc, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho rằng, những năm gần đây, các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương đã chủ động tham gia nhiều hoạt động văn hóa, thể thao quy mô lớn, có tác động đáng kể đối với xã hội.
Ông đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng cơ quan thống kê xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu ngành cho các cơ quan báo chí chủ lực.
Bên cạnh đó, cần cho phép các cơ quan báo chí chủ lực tham gia cơ chế đặt hàng sáng tạo các tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí có giá trị cao - một trong ba lĩnh vực đột phá về tài chính mà Nghị quyết 30 đã xác định.
Ông Lê Quốc Minh cũng đề nghị Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì định kỳ tổ chức các diễn đàn kết nối cơ quan báo chí, nhà quản lý và doanh nghiệp văn hóa để những vướng mắc được tháo gỡ kịp thời.
Các cấp ủy, chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ hơn với báo chí chủ lực để những mô hình văn hóa gắn với sinh kế người dân ở cơ sở được lan tỏa sâu rộng.
Qua buổi làm việc, yêu cầu đặt ra là tiếp tục làm rõ giá trị kinh tế và xã hội của văn hóa, xác định những lĩnh vực có tiềm năng tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời hoàn thiện thể chế, dữ liệu, nguồn lực và cơ chế phối hợp để phát huy hiệu quả nguồn lực văn hóa, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
