Định hình lại không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương.

Phóng viên: Xin Thứ trưởng cho biết tổng thể những điểm đột phá nổi bật trong điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia lần này?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Có thể nói, đợt điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia lần này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và tính bền vững. Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành sự quan tâm sâu sắc đến công tác quy hoạch, từ hoàn thiện thể chế đến định hướng nội dung và tổ chức thực hiện, tạo nền tảng chính trị quan trọng.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia cùng sáu quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là nhiệm vụ quy mô lớn, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của toàn hệ thống chính trị nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng và tính khả thi cao.

Quá trình triển khai được thực hiện bài bản, khoa học và nghiêm túc, bám sát các chỉ đạo của Trung ương Đảng và Bộ Chính trị về định hướng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, việc lấy ý kiến được mở rộng tới các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, qua đó bảo đảm tính khách quan, toàn diện và phù hợp thực tiễn phát triển.

Đến nay, quy hoạch tổng thể quốc gia đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 252 năm 2025, sáu quy hoạch vùng cũng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong tháng 4/2026. “Khung xương sống” của hệ thống quy hoạch quốc gia cơ bản hoàn thiện, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh trong quý II/2026, phục vụ triển khai kế hoạch phát triển 2026-2030.

Phóng viên: Vậy những thay đổi về quan điểm và mục tiêu phát triển trong quy hoạch lần này có gì mới so với trước đây, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Điểm đột phá đầu tiên của quy hoạch lần này là sự đổi mới mạnh mẽ trong quan điểm phát triển. Trong quá trình rà soát, điều chỉnh, các cơ quan xây dựng quy hoạch đã cập nhật, cụ thể hóa đầy đủ các định hướng lớn của Đảng, đặc biệt trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, bền vững và có khả năng thích ứng cao.

Quan điểm này được tiếp thu từ các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, nhấn mạnh phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là cơ sở để xây dựng các chính sách cụ thể, thúc đẩy hình thành và phát triển các ngành, lĩnh vực mới có giá trị gia tăng cao, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Về mục tiêu, quy hoạch thể hiện quyết tâm tăng trưởng mạnh mẽ hơn, với mục tiêu GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt trên 10%/năm. Đồng thời, hệ thống các chỉ tiêu kinh tế - xã hội được điều chỉnh đồng bộ, từ năng suất lao động, cơ cấu ngành đến các chỉ tiêu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, qua đó nâng cao chất lượng và hiệu quả của tăng trưởng.

Một điểm đáng chú ý khác là việc gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế với các mục tiêu xã hội và môi trường. Quy hoạch không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh tế mà còn chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững toàn diện.

Phóng viên: Thứ trưởng có thể cho biết cụ thể hơn về những điểm mới trong giải pháp thực hiện và tổ chức triển khai quy hoạch?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Về giải pháp thực hiện, lần điều chỉnh quy hoạch này đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Trọng tâm là việc xác định rõ các động lực tăng trưởng mới, bảo đảm quy hoạch không chỉ mang tính định hướng mà còn có khả năng triển khai hiệu quả trong thực tiễn, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trước hết, quy hoạch đã bổ sung các ngành, lĩnh vực động lực mới bên cạnh các ngành truyền thống như công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ. Các lĩnh vực mới nổi như công nghiệp bán dẫn, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những trụ cột tăng trưởng tương lai, có tiềm năng tạo giá trị gia tăng cao và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc phát triển các ngành mới này gắn chặt với quan điểm lấy khoa học công nghệ làm trung tâm, qua đó tạo cơ sở để xây dựng chính sách ưu tiên, thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, quy hoạch cũng điều chỉnh không gian phát triển kinh tế - xã hội, bổ sung vùng động lực Bắc Trung Bộ và hoàn thiện các hành lang kinh tế Bắc - Nam, Đông - Tây, ven biển, góp phần tăng cường liên kết vùng và lan tỏa phát triển.

Một điểm mới nổi bật là việc xác định rõ danh mục các dự án quan trọng quốc gia và các công trình trọng điểm ưu tiên đầu tư trong giai đoạn tới. Danh mục này được đưa vào chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo cơ sở pháp lý và định hướng cụ thể cho việc triển khai. Đồng thời, cơ chế, chính sách huy động nguồn lực cũng được xây dựng đồng bộ, nâng cao tính khả thi của quy hoạch.

Về tổ chức thực hiện, quy hoạch được gắn kết chặt chẽ với các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch đầu tư công và chương trình hành động của Chính phủ. Trong đó, đầu tư công được xác định là “vốn mồi” để kích hoạt các nguồn lực xã hội, kết hợp linh hoạt với đầu tư tư nhân, FDI và hợp tác công - tư. Cùng với đó, việc hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực quản lý sẽ là yếu tố quan trọng bảo đảm triển khai hiệu quả quy hoạch.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!