Đẩy mạnh kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính giai đoạn 2026-2030

Hoàn thiện khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải, nhất là trong lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp, giao thông… đang là xu thế tất yếu không thể đảo ngược, là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 07/01/2022 quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Theo đó, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP đã cập nhật nhiều yêu cầu mới và làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong triển khai thực hiện giảm phát thải. Ngày 23/3/2026, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 83/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP với mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.

Mới đây, ngày 9/02/2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho năm 2025–2026, phân bổ cho 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép, 51 cơ sở sản xuất xi măng. Theo đó, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho năm 2026 là hơn 268 triệu tấn CO₂tđ (đơn vị đo tổng lượng khí nhà kính phát thải). Trong khi đó, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thí điểm cho năm 2025 là 243.082.392 tấn CO₂tđ.

Tại Quyết định này, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025 và năm 2026 cho từng nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép, cơ sở sản xuất xi măng và hướng dẫn triển khai thực hiện theo quy định; tổ chức đánh giá, tổng kết quá trình thí điểm, đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật về kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý...

Hàng loạt quy định nhằm giảm phát thải khí nhà kính là minh chứng cho sự quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc thực hiện cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn.

Tại Phiên họp lần thứ Sáu của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 tổ chức đầu năm 2026, đại diện các bộ, ngành đều khẳng định tích cực triển khai các nhiệm vụ; rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình các nghị định, dự thảo tạo cơ sở pháp lý triển khai đàm phán và thực hiện trao đổi tín chỉ carbon với các đối tác quốc tế. Thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp với nhiều kết quả rất tích cực. Xây dựng cập nhật “Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC 3.0) giai đoạn 2026–2035”. Đây là là cam kết hành động khí hậu thế hệ mới của Việt Nam, nhằm hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050 với các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính linh hoạt phù hợp với mục tiêu tăng trưởng hai con số của Đất nước.

Bộ Xây dựng đã hoàn thiện trình ban hành nhiều chính sách mới có tính đột phá, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, thu hút vốn tư nhân đầu tư vào các dự án đường sắt, đường sắt đô thị; phát triển đô thị xanh và bền vững, ưu tiên giao thông công cộng; việc chuyển đổi các phương tiện sang sử dụng điện đã có những thay đổi rõ rệt (từ năm 2022 đến nay, ô tô điện tăng hơn 28 lần (tổng số 270 nghìn xe), xe buýt điện tăng 4 lần (tổng số 1.187 xe). Cả nước có gần 600 công trình được đánh giá, chứng nhận là công trình xanh.

Bộ Công Thương đã tích cực triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; đề xuất nhiều giải pháp để đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo; thiết lập khung pháp lý chính thức cho các hợp đồng mua bán điện trực tiếp. Tăng cường các hoạt động đối ngoại để thực hiện chuyển đổi năng lượng công bằng trong khuôn khổ JETP và Sáng kiến AZEC. Hoàn tất thủ tục để Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Liên minh năng lượng mặt trời quốc tế (ISA), tham gia Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA).

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan liên quan đã hoàn thành xây dựng khung pháp lý cho sàn giao dịch carbon trong nước. Triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đạt được nhiều kết quả tích cực...

Giảm phát thải là trách nhiệm chung của toàn xã hội

Tại Việt Nam, Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050, Chiến lược tăng trưởng xanh, Quy hoạch tổng thể quốc gia và Định hướng phát triển hệ thống đô thị Việt Nam đều đề cập mục tiêu hình thành các đô thị xanh, đô thị sinh thái, đô thị các-bon thấp vào năm 2050.

Ở góc độ khoa học môi trường, giảm phát thải trước hết được hiểu là việc cắt giảm lượng khí nhà kính phát sinh từ các hoạt động của con người. Những khí này bao gồm carbon dioxide (CO₂), methane (CH₄), nitrous oxide (N₂O) và một số khí công nghiệp khác. Bên cạnh đó, các hoạt động kinh tế như sản xuất công nghiệp, phát điện từ nhiên liệu hóa thạch, giao thông vận tải, nông nghiệp và xử lý chất thải đều là nguồn phát thải khí nhà kính. Vì vậy, giảm phát thải đồng nghĩa với việc hạn chế lượng khí nhà kính phát sinh từ các lĩnh vực này thông qua nhiều biện pháp khác nhau.

Ở mức độ trực tiếp, giảm phát thải có thể được thực hiện bằng cách giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn hoặc áp dụng các công nghệ sản xuất sạch. Một khía cạnh quan trọng của giảm phát thải là nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lượng. Khi doanh nghiệp áp dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, cải tiến dây chuyền sản xuất hoặc tái sử dụng chất thải, lượng khí nhà kính phát sinh sẽ giảm đáng kể. Đồng thời, chi phí sản xuất cũng được giảm xuống, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế. Chính vì vậy, giảm phát thải nếu được thực hiện đúng cách, quá trình này có thể tạo ra những cơ hội mới cho đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất.

Bên cạnh những giải pháp về công nghệ và chính sách, giảm phát thải còn gắn liền với sự thay đổi trong hành vi của xã hội. Thói quen tiêu dùng của con người có ảnh hưởng lớn đến lượng phát thải khí nhà kính.

Việc sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng, hạn chế lãng phí thực phẩm hay tăng cường tái chế đều góp phần giảm lượng khí thải phát sinh trong toàn bộ chuỗi sản xuất và tiêu dùng. Do đó, giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm của Chính phủ hay doanh nghiệp mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.