Chăm sóc người cao tuổi tại nhà mở hướng phát triển dịch vụ y tế

Ông Huỳnh Dư An, Cố vấn Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn. Ảnh: Phó Bá Cường

Mở rộng mô hình chăm sóc

Khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi gia tăng, việc phát triển các cơ sở dưỡng lão không phải là hướng đi duy nhất. Chia sẻ tại Tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) phối hợp với Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Hồ Chí Minh tổ chức vào ngày 29/10 ông Huỳnh Dư An, Cố vấn Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cho rằng, cần quan tâm trước hết đến khả năng chăm sóc người cao tuổi ngay tại gia đình, nơi phần lớn người cao tuổi vẫn sinh sống, kể cả ở những quốc gia đi trước Việt Nam trong lĩnh vực này.

Việc chuyển đến cơ sở dưỡng lão thường là lựa chọn ở giai đoạn sau, khi nhu cầu chăm sóc tăng lên. Điều đó đặt ra yêu cầu phát triển các hình thức hỗ trợ phù hợp với tình trạng sức khỏe và khả năng sinh hoạt của từng người, thay vì mặc định người cao tuổi đều cần sống tại cơ sở chăm sóc tập trung.

Từ góc nhìn của đơn vị cung cấp dịch vụ y tế, ông Huỳnh Dư An mong muốn ngành y tế xem xét mở rộng các hình thức khám bệnh từ xa và chăm sóc sức khỏe tại nhà. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cũng mong muốn được tham gia các chương trình do Sở Y tế triển khai khi có cơ chế và điều kiện phù hợp. Việc tăng cường theo dõi, giám sát sức khỏe người cao tuổi tại nhà, kết hợp ứng dụng các kỹ thuật y tế thích hợp, có thể góp phần đáp ứng nhu cầu chăm sóc. Đây cũng là hướng để các đơn vị y tế tham gia vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi mà không chỉ giới hạn ở mô hình điều trị tại cơ sở y tế hoặc chăm sóc nội trú.

Bên cạnh chăm sóc tại nhà, ông An cho rằng cần đa dạng hóa mô hình dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của từng nhóm người cao tuổi. Không phải ai cũng cần sống tại viện dưỡng lão, trong khi điều kiện kinh tế và khả năng chi trả giữa các gia đình có sự khác biệt. Vì vậy, việc phát triển dịch vụ cần dựa trên khảo sát nhu cầu thực tế, phân tầng theo điều kiện tiếp cận và chú trọng cả nhóm người nghỉ hưu, người có thu nhập thấp.

Tuy nhiên, mở rộng dịch vụ không chỉ là câu chuyện chuyên môn. Để doanh nghiệp tham gia, điều kiện đầu tư và khả năng duy trì hoạt động trong dài hạn cũng là những vấn đề cần giải quyết. Doanh nghiệp không thể chỉ nhìn vào lợi nhuận khi đầu tư xây dựng và vận hành cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Lĩnh vực này đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, không thể triển khai nhanh chóng như một số mô hình kinh doanh khác. Doanh nghiệp cần có chính sách hỗ trợ phù hợp để yên tâm đầu tư dài hạn.

Theo các chuyên gia, khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi gia tăng, việc phát triển các cơ sở dưỡng lão không phải là hướng đi duy nhất. Ảnh: Phó Bá Cường

Cần điều kiện đầu tư dài hạn

Bên cạnh nhu cầu trong nước, người Việt Nam cao tuổi đang sinh sống ở nước ngoài cũng là nhóm khách hàng tiềm năng của dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp. Theo ông Huỳnh Dư An, một bộ phận người Việt ở nước ngoài đã bước vào độ tuổi 70–80 và mong muốn trở về Việt Nam sinh sống khi về già, trong khi con cái vẫn ở nước ngoài, khó trực tiếp chăm sóc cha mẹ thường xuyên

Với nhóm khách hàng này, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt gắn với ngôn ngữ và văn hóa. Môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt, thực phẩm phù hợp khẩu vị và đội ngũ chăm sóc am hiểu phong tục, tập quán có thể tạo sự khác biệt. Đây là hướng có thể nghiên cứu để phát triển dịch vụ dành cho người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời xem xét khả năng phục vụ người cao tuổi trong khu vực.

Tuy nhiên, theo ông An, việc hình thành thị trường không đơn giản là xây dựng thêm cơ sở chăm sóc. Người có nhu cầu có thể phân bố ở nhiều địa bàn, trong khi vị trí cơ sở cần thuận tiện để gia đình đến thăm nom. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn địa điểm và quy mô đầu tư.

Hiện nay nhiều doanh nghiệp Việt Nam quan tâm đến thị trường chăm sóc và sản phẩm dành cho người cao tuổi như Vingroup, Sungroup, NovaGroup, Trần Anh Long An... Theo chuyên gia, doanh nghiệp cần khảo sát nhu cầu thực tế, xác định rõ nhóm khách hàng trước khi quyết định đầu tư, tránh tình trạng cơ sở được xây dựng nhưng khó thu hút đủ người sử dụng dịch vụ.

Điều kiện đầu tư cũng là vấn đề cần tính đến. Bên cạnh đất đai, nguồn vốn và cơ chế hoạt động, chính sách thị thực, lưu trú dài hạn có thể góp phần tạo thuận lợi cho người Việt Nam ở nước ngoài trở về sinh sống và sử dụng dịch vụ chăm sóc tại Việt Nam. Những yếu tố này cần được xem xét đồng bộ để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, đồng thời tạo cơ sở cho doanh nghiệp tính toán hiệu quả đầu tư dài hạn.

Ở góc độ chăm sóc, không phải người cao tuổi nào cũng cần sống lâu dài tại viện dưỡng lão. Mô hình dịch vụ cần linh hoạt theo tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh gia đình và khả năng chi trả của từng người. Người cao tuổi có sức khỏe tốt vẫn có thể tiếp tục làm việc, đóng góp kinh nghiệm và phát huy các mối quan hệ tích lũy trong quá trình sống, làm việc ở nhiều quốc gia.

Trước mắt, chăm sóc người cao tuổi tại gia đình vẫn là hướng cần ưu tiên, song song với việc nghiên cứu thị trường dành cho người Việt Nam cao tuổi ở nước ngoài và người dân trong khu vực. Để những hướng đi này khả thi, việc phát triển dịch vụ cần gắn với khảo sát nhu cầu, đa dạng hóa mô hình và tạo điều kiện cho nguồn vốn đầu tư dài hạn.