Việt Nam thúc đẩy công nghệ lưu trữ carbon, hướng tới mục tiêu Net Zero

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC

Phát biểu tại hội thảo “Công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS): Giải pháp thúc đẩy Net Zero tại Việt Nam”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh, để thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam cần đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi phương thức sản xuất và sử dụng tài nguyên theo hướng hiệu quả, ít phát thải, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh yêu cầu giảm phát thải ngày càng cấp thiết, CCUS được xem là giải pháp tiềm năng đối với những ngành công nghiệp khó cắt giảm lượng khí thải. Thông qua công nghệ này cho phép thu giữ CO₂ để lưu trữ lâu dài đồng thời mở ra khả năng tái sử dụng carbon trong sản xuất hóa chất, nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Ngoài ra, việc kết hợp thu giữ CO₂ với sản xuất hydro cũng tạo thêm hướng nghiên cứu và hợp tác công nghệ.

Quy mô phát triển CCUS trên thế giới đang mở rộng, với 77 dự án vận hành và 610 dự án trong giai đoạn phát triển. CO₂ có thể được lưu trữ tại các mỏ dầu khí đã khai thác cạn kiệt, tầng chứa nước mặn sâu và các vỉa than sâu không khai thác. Tuy nhiên, mỗi khu vực cần được đánh giá chặt chẽ về đặc điểm địa chất, khả năng lưu giữ lâu dài và mức độ an toàn trước khi triển khai dự án.

Việt Nam có khả năng lưu trữ khoảng 71 tỷ tấn CO₂, tập trung chủ yếu tại ba khu vực địa chất gồm bể Sông Hồng, bể Nam Côn Sơn và bể Cửu Long. Đáng chú ý, 34 mỏ dầu khí ngoài khơi đã được đánh giá sơ bộ về khả năng lưu trữ CO₂. Năm 2011, Việt Nam cũng đã bơm ép CO₂ thành công tại mỏ Rạng Đông, tạo cơ sở kinh nghiệm kỹ thuật ban đầu cho việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ này.

Thách thức lớn đối với Việt Nam là nguồn vốn đầu tư. Các dự án lưu trữ CO₂ có thể cần kinh phí từ vài trăm triệu đến vài tỷ USD; trong khi một dự án thu giữ carbon tại nhà máy nhiệt điện công suất khoảng 600 MW có thể cần vốn đầu tư khoảng 30 triệu USD. Mức đầu tư này đòi hỏi doanh nghiệp tính toán kỹ hiệu quả kinh tế, chi phí vận hành và khả năng thu hồi vốn.

Do đó, để phát triển CCUS, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế tài chính phù hợp và đánh giá toàn diện các khu vực địa chất có khả năng lưu trữ. Các quy định về an toàn, giám sát, trách nhiệm vận hành và quản lý rủi ro cũng cần được chú trọng nhằm bảo đảm tính bền vững của dự án.

Cùng với đó, tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam tiếp nhận, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và huy động nguồn lực tài chính. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn công nghệ phù hợp, xác định lĩnh vực ưu tiên và thúc đẩy triển khai những dự án CCUS có tính khả thi.

Việc khai thác hiệu quả lợi thế địa chất, kết hợp tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thể chế, sẽ góp phần đưa CCUS vào thực tiễn tại Việt Nam. Đây là hướng đi cần được nghiên cứu và triển khai phù hợp, góp phần giảm phát thải trong sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.