 |
| Ông Lê Chu Giang, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi TP. Hồ Chí Minh cho rằng, người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực xã hội cần được phát huy. Ảnh: VP |
Đầu tư theo nhu cầu thực tế
Chia sẻ tại Tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) phối hợp với Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Hồ Chí Minh tổ chức vào ngày 29/10, theo ông Lê Chu Giang, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi TP. Hồ Chí Minh: Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực xã hội cần được phát huy thông qua những công việc phù hợp với sức khỏe, kinh nghiệm và khả năng của mỗi người.
Theo đó, phát triển kinh tế bạc cần quan tâm đồng thời đến an sinh, chăm sóc sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ. Một bộ phận người cao tuổi không có lương hưu hoặc thu nhập không ổn định nên gặp khó khăn khi tiếp cận các dịch vụ chăm sóc. Vì vậy, các mô hình cần tiếp tục đa dạng hóa để phù hợp với sức khỏe, điều kiện kinh tế và hoàn cảnh của từng người.
Theo TS. Nguyễn Thế Khang, phụ trách Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Tài chính - Marketing, hiệu quả đầu tư vào lĩnh vực này cần được xem xét cả trên phương diện tài chính và giá trị xã hội, trong đó có việc nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi và giảm áp lực chăm sóc đối với gia đình. Những lĩnh vực có thể thu hút vốn trong giai đoạn đầu gồm chăm sóc sức khỏe và chăm sóc tại nhà, công nghệ hỗ trợ người cao tuổi, cùng các dịch vụ sinh hoạt, nghỉ dưỡng và nhà ở phù hợp. Trong đó, chăm sóc sức khỏe tại nhà có thể là hướng đầu tư sớm do gắn với nhu cầu thiết yếu, thường xuyên.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Đan Mạch, ông Vũ Đông Hưng, Giám đốc Công ty TNHH TM & DV Tường Thành Việt, đại diện phân phối độc quyền của tập đoàn ABENA tại Việt Nam, cho rằng cần chuyển từ “chăm sóc đại trà, thụ động” sang “cá thể hóa, chủ động”.
Tại Đan Mạch, việc hỗ trợ người cao tuổi dựa trên nhu cầu và khả năng sinh hoạt của từng người. Chính quyền địa phương đánh giá nhu cầu, các đơn vị công hoặc tư được chấp thuận cung cấp dịch vụ, mức hỗ trợ được điều chỉnh khi nhu cầu thay đổi. Mục tiêu là giúp người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập, tự chủ ngay tại nhà.
Cách tiếp cận này cho thấy dịch vụ chăm sóc không nhất thiết phải được tổ chức theo một mô hình chung cho tất cả mọi người. Tùy tình trạng sức khỏe và khả năng tự sinh hoạt, người cao tuổi có thể cần những mức hỗ trợ khác nhau. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nghiên cứu các loại hình dịch vụ phù hợp với nhu cầu thực tế thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở chăm sóc tập trung.
 |
| TS. Nguyễn Thế Khang, phụ trách Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Tài chính - Marketing. Ảnh: Nguyễn Vân |
Bài toán vốn và khả năng hoàn vốn
Trong các mô hình đầu tư phục vụ người cao tuổi, đô thị hưu trí và cơ sở dưỡng lão tích hợp là hướng phát triển đáng chú ý. Theo TS. Nguyễn Thế Khang, mô hình này kết hợp nhà ở, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, phục hồi chức năng và các dịch vụ sinh hoạt, tạo thành hệ sinh thái đáp ứng nhiều nhu cầu trong cùng một khu vực.
Ưu điểm của mô hình là khả năng hình thành nhiều nguồn thu từ lưu trú, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ tiện ích. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải bỏ ra nguồn vốn lớn cho đất đai, hạ tầng, trang thiết bị y tế và nhân lực chuyên môn. Chi phí vận hành kéo dài, trong khi khả năng chi trả của khách hàng khác nhau, cũng khiến việc dự báo dòng tiền và thời gian hoàn vốn trở nên khó khăn.
TS. Khang cho rằng, cần xem đây là khoản đầu tư dài hạn vào hạ tầng dịch vụ xã hội, thay vì chỉ tiếp cận như một dự án bất động sản thông thường. Hiệu quả tài chính phải được đánh giá trên toàn bộ vòng đời dự án, gắn với khả năng duy trì công suất khai thác và kiểm soát chi phí vận hành.
Với đặc thù đó, việc thu hút vốn tư nhân cần đi cùng cơ chế chính sách phù hợp. Nhà nước không nhất thiết trực tiếp đầu tư và vận hành tất cả mô hình quy mô lớn, mà nên tập trung hoàn thiện khung pháp lý, quy hoạch và tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động nguồn vốn dài hạn từ các tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và nhà đầu tư có năng lực tài chính.
Nhiều doanh nghiệp đã triển khai đầu tư vào thị trường dịch vụ dành cho dân số bạc (silver age) rất có tiềm năng, như Vingroup, Sun Group, Novaland trong đó Tập đoàn Vingroup đã ra mắt thương hiệu Vin New Horizon (Vin Dưỡng lão) đầu tư lĩnh vực dưỡng lão và chăm sóc người cao tuổi cao cấp vào tháng 10/2025; Sun Group cũng triển khai mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong một dự án đại đô thị 420 ha tại Hà Nam; Tập đoàn Novaland cũng tổ chức lễ động thổ xây dựng Trung tâm Chăm sóc sức khỏe, Trung tâm Cấp cứu và Phòng khám chất lượng cao tại NovaWorld Phan Thiết nhằm hướng tới bệnh viện chuyên khoa và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, nghỉ dưỡng hưu trí và chăm sóc sức khỏe toàn diện tại Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. Tập đoàn Trần Anh Long An dự kiến đầu tư tại Dự án Phúc An City tại xã Đức Hòa, tỉnh Tây Ninh ...
Theo TS. Nguyễn Thế Khang, các hình thức hợp tác công – tư có thể được nghiên cứu đối với những hạng mục đủ điều kiện. Chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng cũng cần được xem xét có chọn lọc, gắn với tính chất từng dự án, nhất là những mô hình cung cấp dịch vụ thiết yếu với mức giá phù hợp.
Các chuyên gia phân tích, một yêu cầu quan trọng khác là phân biệt hoạt động kinh doanh bất động sản dành cho người cao tuổi với hoạt động cung cấp dịch vụ chăm sóc và an sinh xã hội. Chính sách hỗ trợ cần dựa trên lợi ích xã hội thực tế mà dự án mang lại, tránh để nguồn lực dành cho chăm sóc người cao tuổi chủ yếu phục vụ mục tiêu phát triển bất động sản thương mại.
Trong bối cảnh già hóa dân số, kinh tế bạc có thể tạo thêm không gian phát triển cho các ngành y tế, công nghệ, nhà ở và dịch vụ chăm sóc. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển thành thị trường bền vững khi dòng vốn được định hướng đúng nhu cầu, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư dài hạn và người cao tuổi có khả năng tiếp cận dịch vụ phù hợp. Khi đó, mục tiêu phát triển kinh tế mới có thể song hành với yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội.
