 |
| Ông Nguyễn Thanh Nghị, Tổng Giám đốc Thiên Minh Rating (TMR) phát biểu tại Hội nghị. |
Thu hẹp khoảng cách thông tin
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, quá trình tiếp cận vốn không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu vay mà còn bắt đầu từ việc chuẩn bị hồ sơ và cung cấp thông tin để ngân hàng đánh giá rủi ro. Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm Thiên Minh (Thien Minh Rating - TMR), đây là một trong những khó khăn đầu tiên mà doanh nghiệp gặp phải khi có nhu cầu vay vốn.
Khi cần vốn, doanh nghiệp thường phải nộp hồ sơ tại nhiều ngân hàng, trong khi mỗi ngân hàng có quy trình thẩm định, mẫu biểu, tiêu chí và bộ tài liệu riêng. Việc phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian, công sức, trong khi hiệu quả chưa tương xứng.
Theo TMR, nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở tình trạng bất cân xứng thông tin. Khi ngân hàng thiếu thông tin được chuẩn hóa, minh bạch và đủ độ tin cậy để đánh giá nhanh rủi ro tín dụng của doanh nghiệp, quá trình thẩm định có thể phát sinh thêm thời gian và chi phí, đặc biệt đối với các khoản tín dụng quy mô vừa và nhỏ.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp phải chờ đợi và trong một số trường hợp có thể bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Khoảng cách về thông tin vì vậy trở thành một vấn đề cần được giải quyết song song với bài toán tiếp cận vốn.
Từ thực tiễn này, TMR đề xuất số hóa hồ sơ doanh nghiệp theo hướng tập trung, để mỗi doanh nghiệp có một “hộ chiếu số” tích hợp kết quả xếp hạng tín nhiệm độc lập. Theo đề xuất, thay vì mỗi lần làm việc với một ngân hàng lại bắt đầu quá trình chuẩn bị hồ sơ từ đầu, doanh nghiệp có thể cung cấp bộ hồ sơ số đã được chuẩn hóa cùng mức tín nhiệm do một tổ chức độc lập đánh giá.
Cách tiếp cận này hướng tới việc hình thành một bộ thông tin thống nhất để doanh nghiệp sử dụng khi làm việc với nhiều ngân hàng và đối tác. Đồng thời, kết quả xếp hạng tín nhiệm độc lập có thể trở thành một hệ tham chiếu về rủi ro, giúp ngân hàng và doanh nghiệp có thêm cơ sở chung trong quá trình đánh giá tín dụng.
Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, xếp hạng tín nhiệm độc lập đang ở một điểm xuất phát có những nét tương đồng với kiểm toán độc lập tại Việt Nam.
Năm 1998, khi bắt đầu công việc tại KPMG, ông chứng kiến ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam còn ở giai đoạn sơ khởi. Khi đó, không ít doanh nghiệp còn ngần ngại trong việc mời một bên thứ ba vào soát xét sổ sách.
Sau hơn một thập niên, theo ông, báo cáo tài chính được kiểm toán đã trở thành chuẩn mực của doanh nghiệp tốt và minh bạch, đồng thời là điều kiện cần để doanh nghiệp huy động vốn, niêm yết và hội nhập.
Từ kinh nghiệm hơn 24 năm công tác tại KPMG, với vai trò kiểm toán viên và sau đó là Partner, ông Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, xếp hạng tín nhiệm độc lập hôm nay cũng đang ở một điểm xuất phát tương tự. Theo ông, xếp hạng tín nhiệm có thể từng bước trở thành một hạ tầng tin cậy của thị trường vốn, đặc biệt khi được áp dụng rộng rãi với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Kết hợp công nghệ và chuyên gia
Để thực hiện vai trò của một tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập, TMR cho biết đã xây dựng hệ thống phân tích và đánh giá rủi ro tự động, kết hợp khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo với năng lực phân tích của con người.
Theo doanh nghiệp, việc tích hợp công nghệ, khoa học dữ liệu và AI giúp nâng cao tốc độ xử lý và năng lực đánh giá. Trong khi đó, kinh nghiệm của các chuyên gia được trau dồi qua nhiều năm làm kiểm toán tại Big-4 và các định chế tài chính lớn giúp kết quả đánh giá có chiều sâu, chuyên biệt và tích hợp những đặc thù riêng của doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết, TMR tham gia thị trường với hai vai trò: là doanh nghiệp thành viên của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đồng thời là một trong năm tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập được Bộ Tài chính chính thức cấp phép hoạt động tại Việt Nam.
Trên cơ sở đó, TMR đề xuất đồng hành cùng Ngân hàng Nhà nước, Hiệp hội VINASME và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua ba nhóm công việc.
Trước hết là hỗ trợ số hóa hồ sơ doanh nghiệp, hướng tới việc mỗi doanh nghiệp có một “hộ chiếu số” toàn diện, hữu ích trong phát triển kinh doanh và tiếp cận vốn tín dụng.
Tiếp đó là hỗ trợ tư vấn chuẩn hóa hồ sơ tài chính, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp.
Cuối cùng là hỗ trợ thẩm định rủi ro độc lập, giúp ngân hàng và doanh nghiệp có một hệ tham chiếu rủi ro độc lập, khách quan và minh bạch.
Theo TMR, đây là những phần việc thiết thực nhằm nâng cao nhận thức chung của thị trường về giá trị của minh bạch và tín nhiệm, đồng thời tạo tiền lệ để có thể nhân rộng.
Từ thực tiễn hoạt động, TMR cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cho phép và khuyến khích các ngân hàng thương mại sử dụng thí điểm bộ hồ sơ số của doanh nghiệp có tích hợp xếp hạng tín nhiệm độc lập trong quá trình xem xét giải ngân cho vay.
Doanh nghiệp đồng thời kiến nghị các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Bộ Tài chính, thống nhất cơ chế về quản lý và chia sẻ dữ liệu cho các tổ chức tín dụng cũng như các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập được Bộ Tài chính cấp phép.
Theo TMR, việc này sẽ tạo điều kiện để quá trình thẩm định tín dụng và xếp hạng tín nhiệm độc lập được thực hiện nhanh, bảo đảm tuân thủ pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu lực và hiệu quả.
Với TMR, minh bạch không chỉ là một yêu cầu đối với doanh nghiệp mà còn có thể trở thành một tài sản có giá trị trong quá trình tìm kiếm vốn. Khi hồ sơ doanh nghiệp được số hóa, chuẩn hóa và kết hợp với đánh giá tín nhiệm độc lập, ngân hàng và doanh nghiệp có thêm một hệ tham chiếu chung trong quá trình tín dụng. Khi cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa sở hữu 'hộ chiếu số' cùng kết quả xếp hạng tín nhiệm độc lập, dòng vốn tín dụng sẽ luân chuyển nhanh hơn, an toàn hơn và công bằng hơn. Đây cũng chính là sứ mệnh mà TMR theo đuổi nhằm kết hợp giữa giải pháp công nghệ hiện đại và kinh nghiệm chuyên gia, góp phần kiến tạo một hệ sinh thái tài chính minh bạch, hiệu quả cho toàn thị trường./.
