VCCI đề xuất lộ trình linh hoạt cho truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Ảnh minh hoạ: ST

Góp ý đối với Dự thảo Nghị định quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do Bộ Công an xây dựng, VCCI đánh giá cao mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi số, tăng minh bạch thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Tuy nhiên, theo VCCI, nhiều nội dung cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực tế. Dự thảo hiện được thiết kế theo hướng quản lý rộng, bao quát toàn bộ chuỗi cung ứng và nhiều nhóm chủ thể khác nhau. Điều này có thể làm phát sinh chi phí tuân thủ lớn nếu áp dụng đồng loạt mà chưa phân loại theo mức độ rủi ro của hàng hóa.

VCCI cho rằng nên áp dụng bắt buộc trước với các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn người tiêu dùng hoặc liên quan đến gian lận thương mại. Với các nhóm hàng hóa khác, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc lộ trình phù hợp hoặc cơ chế khuyến khích tự nguyện áp dụng. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế riêng đối với hàng hóa xuất khẩu hoặc hàng gia công xuất khẩu để tránh làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một nội dung khác được VCCI nhấn mạnh là nguy cơ chồng chéo với các quy định và hệ thống quản lý hiện hành. Theo góp ý của VCCI, hiện nhiều lĩnh vực đã có quy định chuyên ngành về truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và xác thực thông tin. Ngoài ra, cũng đang tồn tại nhiều hệ thống công nghệ phục vụ khai báo, truy xuất và kiểm soát hàng hóa.

Do đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ chế phối hợp, kế thừa và liên thông dữ liệu giữa các hệ thống để bảo đảm doanh nghiệp không phải khai báo lặp lại cùng một thông tin trên nhiều nền tảng khác nhau.

Theo góp ý của VCCI, chi phí tuân thủ cũng là vấn đề cần được đánh giá đầy đủ hơn. Nhiều doanh nghiệp phản ánh việc triển khai đồng thời các yêu cầu về kết nối dữ liệu, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, thay đổi bao bì và tích hợp hệ thống không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần mà thực chất là quá trình đầu tư lại toàn bộ hệ thống vận hành.

Đặc biệt, việc chuyển đổi sang quy chuẩn mã định danh mới có thể kéo theo thay đổi trong dây chuyền in ấn, đóng gói và quản lý mã sản phẩm, gây phát sinh chi phí lớn và nguy cơ gián đoạn hoạt động sản xuất trong ngắn hạn.

VCCI đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu áp dụng cơ chế thí điểm trong thời gian đủ dài trước khi triển khai đại trà. Đồng thời, nghĩa vụ của doanh nghiệp chỉ nên phát sinh sau khi nền tảng quốc gia hoàn thiện, vận hành ổn định và có đầy đủ hướng dẫn kỹ thuật chính thức.

Liên quan đến quy định về mã định danh sản phẩm, hàng hóa (UID), VCCI cho biết nhiều doanh nghiệp đang sử dụng ổn định hệ thống mã GTIN và mã vạch hiện hành. Vì vậy, việc chuyển đổi sang hình thức mã QR mới có thể làm tăng chi phí thay đổi bao bì, thiết bị in - quét mã và phần mềm quản lý. Dự thảo cần làm rõ mối quan hệ giữa UID và mã GTIN hiện có, đồng thời cho phép kế thừa dữ liệu từ hệ thống đang sử dụng để hạn chế chi phí chuyển đổi không cần thiết.

Đối với yêu cầu cập nhật dữ liệu theo thời gian thực hoặc trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh sự kiện, VCCI cho rằng đây là quy định mang tính kỹ thuật cao và chưa phù hợp với năng lực thực tế của nhiều doanh nghiệp.

Theo phản ánh được VCCI tổng hợp, với doanh nghiệp có nhiều kho hàng, nhiều điểm bán hoặc chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc, việc cập nhật liên tục sẽ đòi hỏi hạ tầng công nghệ thông tin và nhân sự lớn, làm tăng chi phí vận hành và rủi ro vi phạm mang tính hình thức nếu xảy ra sự cố kỹ thuật.

VCCI đề nghị thiết kế lại quy định theo hướng phân tầng nghĩa vụ cập nhật dữ liệu. Theo đó, các dữ liệu liên quan trực tiếp đến an toàn sản phẩm hoặc cảnh báo rủi ro có thể yêu cầu cập nhật nhanh hơn, trong khi dữ liệu thống kê hoặc bổ trợ có thể được cập nhật theo chu kỳ phù hợp.

Ngoài ra, VCCI cũng đề nghị bổ sung cơ chế bảo vệ dữ liệu và bí mật kinh doanh. Nhiều thông tin về chuỗi cung ứng, mạng lưới phân phối, logistics hay đối tác thương mại là yếu tố cấu thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Nếu công khai quá rộng có thể làm lộ thông tin nhạy cảm và gây thiệt hại cho doanh nghiệp.