Từ điện mặt trời đến bài toán quản trị năng lượng

Điện mặt trời mái nhà đang được các cơ sở sản xuất khai thác nhằm bổ sung nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ. Ảnh: Tâm An

Năng lượng xanh không chỉ là câu chuyện nguồn điện

Sự gia tăng đầu tư sản xuất, đặc biệt tại các khu công nghiệp, đang kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn. Tuy nhiên, với những doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, bài toán năng lượng không còn dừng ở khả năng bảo đảm đủ điện cho sản xuất.

Yêu cầu về phát thải, nguồn gốc năng lượng và tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo ngày càng trở thành một phần trong tiêu chuẩn của khách hàng và thị trường. Điều này khiến năng lượng xanh từ một lựa chọn liên quan đến môi trường dần trở thành một biến số trong bài toán chi phí và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, công suất điện mặt trời của Việt Nam được định hướng đạt khoảng 46.459-73.416 MW. Tiềm năng điện mặt trời mái nhà trên cả nước được xác định khoảng 48.200 MW. Với đặc thù mái nhà xưởng lớn và phụ tải tập trung vào giờ sản xuất, các cơ sở công nghiệp có điều kiện thuận lợi để khai thác nguồn điện mặt trời tại chỗ.

Tuy nhiên, việc tạo ra nguồn điện tái tạo mới là một phần của bài toán. Khi phụ tải thay đổi theo thời gian và sản xuất cần duy trì tính ổn định, doanh nghiệp phải tính đến khả năng sử dụng nguồn điện đúng thời điểm, giảm phần năng lượng dư thừa và tối ưu cách thức vận hành.

Từ mặt trời đến lưu trữ năng lượng

Thực tế tại một số nhà máy cho thấy sự chuyển dịch này đang bắt đầu rõ hơn. Ngày 12/8, Miera Huế và SolarBK ký kết hợp tác triển khai dự án điện mặt trời mái nhà công suất 11 MWp tại Nhà máy Miera Huế, Khu công nghiệp La Sơn. Hệ thống dự kiến tạo ra khoảng 15,81 triệu kWh điện sạch mỗi năm, góp phần giảm hơn 10.400 tấn CO₂ phát thải.

Ông Vũ Mạnh Âu, Giám đốc Công ty TNHH Miera Huế cho biết, trong bối cảnh ngành gạch cạnh tranh ngày càng cao và có mức tiêu thụ năng lượng lớn, dự án được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh và chủ động hơn trong sử dụng năng lượng sạch.

Với những doanh nghiệp hướng tới thị trường xuất khẩu, việc chủ động nguồn năng lượng tái tạo còn gắn với yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Đây là một trong những động lực khiến đầu tư năng lượng được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh tiết kiệm điện mà còn ở khả năng hỗ trợ quá trình chuyển đổi sản xuất theo hướng phát thải thấp.

Ở một cấp độ khác, ngày 14/8, tại Sedo Vinako, Cụm công nghiệp Đông Yên, xã Duy Xuyên, TP. Đà Nẵng, dự án điện mặt trời 2,2 MWp kết hợp 2,3 MWh hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) chính thức được đưa vào vận hành thương mại.

Trước đó, doanh nghiệp đã vận hành hệ thống điện mặt trời khoảng 1,62 MWp. Sau gần hai năm có dữ liệu vận hành thực tế, Sedo Vinako tiếp tục mở rộng sang mô hình Solar + BESS. Theo ông Kim Byung Tae, Giám đốc Sedo Vinako, kết quả vận hành thực tế của hệ thống điện mặt trời là một trong những cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục triển khai giải pháp lưu trữ.

Nếu điện mặt trời tạo ra nguồn điện tái tạo tại chỗ, BESS cho phép lưu trữ phần năng lượng chưa được sử dụng ngay và đưa trở lại phục vụ sản xuất vào thời điểm phù hợp. Vì vậy, bài toán không còn đơn thuần là lắp đặt bao nhiêu MWp mà là phối hợp như thế nào giữa nguồn phát, lưu trữ và đặc điểm phụ tải của nhà máy.

Trong hơn một năm qua, các dự án điện mặt trời được triển khai tại nhiều nhà máy ở khu vực miền Trung với các ngành nghề khác nhau, từ dệt may, vật liệu xây dựng đến chế biến gỗ. Danh sách dự án gồm Sợi Phú An, Mikado Huế, DH Textile, Cell Bio Human Tech, PNS Chun và MDF VRG Quảng Trị. Trong đó có sự tham gia của nhóm doanh nghiệp Hàn Quốc như Sedo Vinako, PNS Chun và Cell Bio Human Tech.

Sự khác biệt về ngành nghề cũng đặt ra những yêu cầu khác nhau đối với giải pháp năng lượng. Nhà máy sợi có đặc thù về bụi và sợi bông; nhà máy gạch vận hành trong môi trường nhiệt và bụi cao; những nhà máy có nhiều trạm biến áp cần tối ưu phân bổ công suất. Với Solar + BESS, bài toán không chỉ nằm ở việc bổ sung nguồn điện tái tạo mà còn ở khả năng điều phối giữa nguồn phát, lưu trữ và đường cong phụ tải. Khi đó, hiệu quả đầu tư năng lượng phụ thuộc nhiều hơn vào cách doanh nghiệp tổ chức và quản trị toàn bộ hệ thống.

Khi yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng ngày càng cao, năng lượng vì thế không chỉ là đầu vào của sản xuất mà đang trở thành một phần trong bài toán kiểm soát chi phí và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.