Thị trường chứng khoán cuối năm: Điều gì sẽ tạo động lực cho nhịp tăng mới?

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn đòi hỏi chất lượng tăng trưởng.

Đà tăng cần được mở rộng bằng sự lan tỏa của dòng tiền

Muốn tìm động lực cho nhịp tăng tiếp theo của thị trường, trước hết cần nhìn vào điều còn thiếu ở thời điểm hiện tại. Đó không phải là các câu chuyện hỗ trợ mới, mà là sự lan tỏa của dòng tiền. Đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa giai đoạn hiện nay và những nhịp tăng trước, khi chỉ số đi lên nhưng cơ hội đầu tư không còn trải đều.

Diễn biến thanh khoản phản ánh rõ sự thận trọng của dòng tiền. Theo Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026 của SHS Research, giá trị giao dịch bình quân trong tháng 6/2026 giảm ở hầu hết các nhóm ngành so với tháng trước. Nhiều lĩnh vực như xây dựng và vật liệu, tài nguyên cơ bản, bán lẻ hay hàng hóa và dịch vụ công nghiệp đều ghi nhận thanh khoản giảm trên 40%. Ngay cả bất động sản, dịch vụ tài chính và ngân hàng - ba nhóm thu hút dòng tiền lớn nhất thị trường - cũng chứng kiến giá trị giao dịch suy giảm. Điều đó cho thấy dòng tiền không rút khỏi thị trường mà đang được phân bổ có chọn lọc, ưu tiên những nhóm ngành có khả năng dẫn dắt chỉ số và triển vọng tăng trưởng rõ nét.

Bức tranh phân hóa càng rõ khi nhìn vào diễn biến của các nhóm ngành. Từ đầu năm đến nay, dầu khí tăng hơn 33%, bất động sản gần 28% và viễn thông hơn 27%, trong khi công nghệ thông tin giảm hơn 24%, y tế giảm trên 6%, bán lẻ giảm gần 6% và du lịch - giải trí giảm hơn 4%. Khoảng cách lợi suất ngày càng lớn cho thấy dòng tiền không còn vận động theo xu hướng “mua cả thị trường”, mà đang chuyển sang lựa chọn từng nhóm ngành và từng doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng rõ ràng.

Diễn biến dòng tiền giữa các nhóm ngành cho thấy xu hướng phân hóa vẫn chi phối thị trường trong nửa đầu năm 2026. Nguồn: FiinProX, Bloomberg, SHS Research.

Xu hướng này cũng được phản ánh qua diễn biến của các nhóm ngành. Ngân hàng, bất động sản, bảo hiểm, thép và cao su vẫn duy trì xu hướng trung - dài hạn tích cực, trong khi nhiều ngành như công nghệ, dầu khí, xây dựng, hóa chất hay khu công nghiệp vẫn ở trạng thái điều chỉnh hoặc tích lũy. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng là một trong số ít lĩnh vực được ghi nhận có tín hiệu dòng tiền cải thiện, trong khi phần lớn các nhóm ngành còn lại vẫn chủ yếu ở trạng thái tích lũy hoặc dòng tiền suy yếu. Điều đó cho thấy dòng vốn lớn chưa rời bỏ thị trường, nhưng đang lựa chọn điểm đến rất rõ ràng thay vì lan tỏa trên diện rộng.

Nhìn từ những diễn biến trên, có thể thấy thị trường không thiếu động lực, nhưng đang thiếu sự lan tỏa của dòng tiền. Đây mới là nút thắt lớn nhất của thị trường chứng khoán trong những tháng cuối năm. Chừng nào dòng vốn vẫn chủ yếu xoay quanh một số cổ phiếu dẫn dắt, chỉ số vẫn có thể tiếp tục đi lên, nhưng rất khó hình thành một nhịp tăng đồng đều cho toàn thị trường.

Điều gì sẽ quyết định nhịp tăng mới?

Nếu nửa đầu năm là giai đoạn chỉ số được nâng đỡ chủ yếu bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, thì kỳ vọng của những tháng cuối năm nằm ở sự cải thiện của phần còn lại của thị trường. Đây cũng là cơ sở để kỳ vọng cơ hội đầu tư sẽ mở rộng hơn, thay vì tiếp tục tập trung vào một số ít doanh nghiệp dẫn dắt.

Động lực quan trọng nhất vẫn đến từ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Trong bối cảnh kinh tế được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng cao, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được dự báo tiếp tục cải thiện, với tăng trưởng EPS khoảng 14,4-15,7% trong năm 2026. Khi kết quả kinh doanh tăng trưởng trên diện rộng, dòng tiền sẽ có thêm cơ sở để tìm đến những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và mức định giá còn hấp dẫn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thị trường chuyển từ trạng thái tăng nhờ một số cổ phiếu lớn sang giai đoạn tăng trưởng có tính lan tỏa hơn.

Một động lực khác đến từ mặt bằng định giá. Với P/E dự phóng khoảng 12 lần và quy mô vốn hóa tương đương khoảng 83% GDP năm 2025, thị trường vẫn được đánh giá còn dư địa trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao. Nếu quá trình nâng hạng lên thị trường mới nổi của FTSE diễn ra đúng kỳ vọng, thị trường không chỉ có cơ hội đón thêm dòng vốn ngoại mà còn được tái định giá ở mặt bằng cao hơn. Tuy nhiên, hiệu ứng này chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với sự cải thiện của lợi nhuận doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng về dòng vốn mới.

Ở góc độ vĩ mô, mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, lạm phát hạ nhiệt, mặt bằng lãi suất ngắn hạn ổn định, đầu tư công được đẩy mạnh, tín dụng cải thiện cùng dòng vốn FDI và hoạt động xuất khẩu phục hồi sẽ tiếp tục tạo nền tảng cho tăng trưởng của doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để nhiều doanh nghiệp có chất lượng tốt nhưng đang được định giá thấp hơn mặt bằng chung có cơ hội thu hút dòng tiền trong nửa cuối năm.

Điều đáng chú ý là cơ hội đầu tư sẽ không còn đến từ chiến lược “mua cả thị trường”. Việc ưu tiên nhóm cổ phiếu dẫn dắt kết hợp với lựa chọn doanh nghiệp theo phương pháp bottom-up cho thấy dòng tiền nhiều khả năng vẫn sẽ vận động theo hướng chọn lọc. Nói cách khác, nhịp tăng mới của thị trường sẽ không được quyết định bởi việc VN-Index tăng thêm bao nhiêu điểm, mà bởi khả năng ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển hóa được môi trường kinh tế thuận lợi thành tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền.

Nếu điều đó diễn ra, sự cải thiện sẽ không chỉ dừng ở chỉ số, mà còn lan tỏa sang phần lớn cổ phiếu trên thị trường. Khi đó, thị trường chứng khoán sẽ không chỉ tăng nhờ một số cổ phiếu dẫn dắt, mà có cơ hội bước vào một nhịp tăng mới với nền tảng rộng và bền vững hơn.