Tăng hiệu quả chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh mới

Hội thảo kỹ thuật tham vấn hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tăng khả năng tiếp cận chính sách cho DNNVV

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể cho biết DNNVV hiện chiếm gần 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Đây là khu vực giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế, góp phần tạo việc làm, bảo đảm thu nhập cho người lao động, giảm nghèo, cải thiện mức sống người dân, đồng thời đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế và ngân sách địa phương.

Theo bà Hương, Việt Nam đã quan tâm hỗ trợ DNNVV từ đầu những năm 1990 thông qua các nghị định và chính sách chuyên ngành. Sau hơn 27 năm, đến năm 2017, Luật Hỗ trợ DNNVV chính thức được ban hành, trở thành văn bản pháp lý đầu tiên và có giá trị pháp lý cao nhất dành riêng cho khu vực này. Nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc đã xây dựng luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ từ rất sớm, như Nhật Bản từ năm 1963.

Sau hơn 8 năm triển khai, Luật Hỗ trợ DNNVV đã giúp nhiều doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh và nâng cao năng lực quản trị. Tuy nhiên, bà Hương thẳng thắn nhìn nhận nhiều bất cập vẫn tồn tại, cả trong nội dung chính sách lẫn quá trình thực thi. Một số quy định thiếu rõ ràng, chưa đáp ứng thực tiễn. Nhiều chính sách chậm được hướng dẫn triển khai, như ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp phải mất tới 7 năm mới được cụ thể hóa trong luật thuế.

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể phát biểu tại Hội thảo.

Đáng chú ý, các chính sách hỗ trợ như bảo lãnh tín dụng, đổi mới sáng tạo, hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất hay đất đai vẫn có tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận rất thấp so với nhu cầu thực tế. Nguyên nhân không chỉ nằm ở kinh phí mà còn do hạn chế về nhân lực triển khai tại địa phương. Một số địa phương như Hà Nội và Huế triển khai khá hiệu quả, nhưng nhiều nơi chưa quan tâm đúng mức, thậm chí không bố trí cán bộ để triển khai dù đã được trung ương cấp ngân sách hỗ trợ.

Bà Trịnh Thị Hương nhấn mạnh thời gian qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân như Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 198/2025/QH15, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, khu vực doanh nghiệp được xác định giữ vai trò trung tâm. Vì vậy, Bộ Tài chính được giao sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ DNNVV nhằm tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, dài hạn và hiệu quả hơn.

Theo định hướng sửa đổi, luật mới sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi và có trọng tâm, trọng điểm. Chính sách sẽ ưu tiên nâng cao năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị của DNNVV. Dự thảo cũng định hướng số hóa toàn trình quy trình hỗ trợ doanh nghiệp, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương gắn với trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện.

Thúc đẩy chính thức hóa khu vực kinh tế tư nhân

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Gulmira Asanbaeva, Giám đốc Dự án Hệ sinh thái năng suất vì việc làm bền vững của ILO Việt Nam khẳng định DNNVV đang giữ vai trò trung tâm trong nền kinh tế Việt Nam. Đây là khu vực tạo ra nhiều việc làm, cung cấp hàng hóa, dịch vụ và góp phần duy trì sinh kế cho hàng triệu lao động cùng các cộng đồng địa phương.

Bà Gulmira Asanbaeva, Giám đốc Dự án Hệ sinh thái năng suất vì việc làm bền vững của ILO Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Đại diện ILO nhấn mạnh trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào thị trường khu vực và toàn cầu, DNNVV cần được hỗ trợ để đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng, phát triển bền vững, tuân thủ tiêu chuẩn lao động và thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Các đối tác quốc tế hiện không chỉ quan tâm đến giá thành hay tiến độ giao hàng mà còn chú trọng tới điều kiện làm việc an toàn, không phân biệt đối xử, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong doanh nghiệp.

Việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn giúp người lao động được hưởng lợi nhiều hơn từ quá trình phát triển. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần hướng tới tạo việc làm bền vững, nâng cao chất lượng môi trường làm việc và mở rộng khả năng tiếp cận các chế độ an sinh xã hội cho cả người lao động lẫn chủ DNNVV.

Bà Gulmira Asanbaeva đồng thời nhấn mạnh việc thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp chính thức là yếu tố quan trọng để đạt tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững. Hiện nhiều hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, đào tạo, thị trường và các dịch vụ an sinh xã hội. Do đó, cần xây dựng khung chính sách hỗ trợ thực chất thông qua giảm rào cản, đơn giản hóa thủ tục và tạo động lực để quá trình chính thức hóa trở thành cơ hội nâng cao năng suất, tăng khả năng bảo vệ người lao động và thúc đẩy cạnh tranh công bằng hơn.

Các đại biểu tham dự Hội thảo.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp và đại diện cơ quan quản lý cũng tập trung thảo luận nhiều nội dung liên quan đến tiếp cận tín dụng, cơ chế hỗ trợ tài chính, phân loại doanh nghiệp, chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp chính thức và mở rộng an sinh xã hội cho người lao động. Nhiều ý kiến cho rằng việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV cần hướng tới hỗ trợ thực chất hơn, đơn giản hóa thủ tục, tăng tính kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.