Giao chỉ tiêu tăng trưởng: "Phép thử" năng lực quản trị, điều hành của địa phương

Các địa phương được yêu cầu xây dựng kịch bản tăng trưởng theo từng tháng, từng quý, chủ động cập nhật theo diễn biến thực tế. Ảnh: Internet

Từ “giao kế hoạch” sang “giao trách nhiệm tăng trưởng”

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm trong những quý còn lại của năm, nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô là lần đầu tiên Chính phủ giao chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cụ thể cho từng địa phương.

Cùng với đó, các địa phương được yêu cầu xây dựng kịch bản tăng trưởng theo từng tháng, từng quý, chủ động cập nhật theo diễn biến thực tế và triển khai các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thành mục tiêu được giao.

Theo các chuyên gia, đây không chỉ là một thay đổi về phương thức điều hành mà còn phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị nền kinh tế, đề cao vai trò, trách nhiệm và tính chủ động của chính quyền địa phương trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Bình luận về điểm mới của Nghị quyết số 168/NQ-CP, Giáo sư Trần Thọ Đạt, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, việc Chính phủ lần đầu tiên giao chỉ tiêu tăng trưởng cụ thể cho từng địa phương, đi kèm yêu cầu xây dựng kịch bản điều hành và gắn chặt với mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật trong quản lý mà thể hiện bước chuyển quan trọng về tư duy điều hành nền kinh tế.

Theo Giáo sư Trần Thọ Đạt, thông điệp cốt lõi của nghị quyết là tăng trưởng không còn là kết quả “tự phát”, mà phải là kết quả của quản trị chủ động, có kịch bản và có trách nhiệm giải trình.

Ông cho rằng, trong nhiều năm, việc phân bổ các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu gắn với kế hoạch năm và thiên về mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ. Cách tiếp cận này khiến nhiều địa phương chưa thực sự chủ động tạo ra các động lực tăng trưởng mới, trong khi hoạt động điều hành vẫn mang tính phản ứng, xử lý các vấn đề sau khi phát sinh.

Nghị quyết số 168/NQ-CP đã thay đổi cách tiếp cận đó khi giao chỉ tiêu tăng trưởng cụ thể cho từng địa phương. Theo Giáo sư Trần Thọ Đạt, điều này đồng nghĩa với việc người đứng đầu chính quyền địa phương không chỉ thực hiện vai trò quản lý ngân sách mà còn phải chủ động điều hành nền kinh tế địa phương, xây dựng các giải pháp để tạo ra tăng trưởng. Nói cách khác, tăng trưởng cần được chủ động thiết kế thay vì chỉ chờ đợi vào các yếu tố khách quan.

Một điểm mới khác được chuyên gia đánh giá cao là yêu cầu các địa phương xây dựng kịch bản tăng trưởng theo tháng, theo quý và thường xuyên cập nhật theo diễn biến thực tế. Theo ông, đây là sự thay đổi mang tính phương pháp trong điều hành kinh tế, chuyển từ tư duy kế hoạch sang tư duy dự báo.

“Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, nhiều rủi ro từ lạm phát, tỷ giá, thương mại và địa chính trị ngày càng khó lường, việc điều hành dựa trên các kịch bản khác nhau sẽ giúp nâng cao khả năng thích ứng và chủ động của chính quyền địa phương”, chuyên gia nhấn mạnh.

Đáng chú ý, theo Giáo sư Trần Thọ Đạt, Nghị quyết số 168/NQ-CP không đặt mục tiêu tăng trưởng bằng mọi giá mà luôn gắn với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Đây là nguyên tắc rất quan trọng bởi nhiều quốc gia từng đạt tốc độ tăng trưởng cao trong ngắn hạn nhưng phải trả giá bằng lạm phát, mất cân đối vĩ mô hoặc khủng hoảng tài chính.

“Thông điệp của nghị quyết rất rõ ràng: không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô để lấy tăng trưởng ngắn hạn. Tăng trưởng phải bền vững, có chất lượng, chứ không chỉ là con số GDP”, Giáo sư Trần Thọ Đạt nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, một trong những thay đổi có ý nghĩa sâu sắc của Nghị quyết số 168/NQ-CP là tái định nghĩa vai trò của địa phương trong nền kinh tế.

Nếu trước đây địa phương chủ yếu là đơn vị thực thi thì nay trở thành tác nhân tạo tăng trưởng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc cạnh tranh giữa các địa phương sẽ không chỉ dừng ở thu hút đầu tư mà còn là cạnh tranh về chất lượng điều hành, năng lực dự báo và khả năng hỗ trợ doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Giáo sư Trần Thọ Đạt cũng cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là năng lực thực thi. Theo ông, nhiều địa phương còn hạn chế về năng lực phân tích, dự báo; hệ thống dữ liệu và công cụ xây dựng kịch bản chưa đáp ứng yêu cầu.

Bên cạnh đó, tăng trưởng không phải câu chuyện của từng địa phương riêng lẻ mà đòi hỏi sự liên kết vùng chặt chẽ. Nếu thiếu sự phối hợp, việc giao chỉ tiêu có thể dẫn tới cạnh tranh không hiệu quả hoặc chạy theo thành tích tăng trưởng.

“Điều quan trọng không chỉ là giao chỉ tiêu, mà là thiết kế cơ chế giám sát và đánh giá đúng bản chất để bảo đảm tăng trưởng thực chất, bền vững”, ông nhận định.

Năng lực thực thi sẽ quyết định kết quả tăng trưởng

Đồng quan điểm về việc nâng cao vai trò của địa phương trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, Giảng viên Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, cùng với việc giao chỉ tiêu tăng trưởng cụ thể, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành sẽ tạo điều kiện để phát huy mạnh mẽ hơn tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền các cấp.

Theo ông, với tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, đặc biệt là nguyên tắc giao nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, yếu tố quyết định thành công khi triển khai tại địa phương sẽ là tính chủ động, sáng tạo và năng lực tổ chức thực thi của bộ máy chính quyền.

Chuyên gia này cho rằng, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ phát huy hiệu quả khi các địa phương chủ động triển khai các chương trình hành động của Chính phủ cũng như xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, những địa phương liên tục cải thiện các chỉ số năng lực cạnh tranh, tính năng động và hiệu quả điều hành cũng chính là những địa phương được kỳ vọng đảm nhận các mục tiêu tăng trưởng cao hơn.

Để hoàn thành các chỉ tiêu mà Nghị quyết số 168/NQ-CP giao, theo Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, nhiệm vụ trọng tâm của các địa phương vẫn là tiếp tục cải thiện thực chất môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong nước cũng như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nắm bắt cơ hội từ xu hướng dịch chuyển đầu tư và thương mại toàn cầu.

Đồng thời, chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng phải thực chất và hướng tới người dân. Theo đó, bên cạnh việc hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế, chính quyền địa phương cần quan tâm đến an sinh xã hội, tạo sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Như Giáo sư Trần Thọ Đạt nhận định, điều hành kinh tế trong giai đoạn mới không còn là “giữ cho ổn định và chờ tăng trưởng”, mà phải là “chủ động kiến tạo tăng trưởng trong khuôn khổ ổn định”. Theo ông, Nghị quyết số 168/NQ-CP là một bước đi quan trọng theo hướng đó.

Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ, hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động từ bên ngoài, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh gắn với ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn tới.