Sức khỏe tài chính nhà đầu tư Việt: Không chỉ là câu chuyện quy mô tài sản

Đại diện TVS trình bày về báo cáo “Sức khỏe tài chính và Niềm tin đầu tư của người Việt năm 2026”. Ảnh: CTV

Tài sản lớn nhưng danh mục chưa thực sự khỏe

Báo cáo “Sức khỏe tài chính và Niềm tin đầu tư của người Việt năm 2026” do Công ty cổ phần Chứng khoán Thiên Việt (TVS) công bố ngày 10/7 cho thấy, nhà đầu tư Việt đang có xu hướng mở rộng danh mục đầu tư. Có 55% người được khảo sát đang nắm giữ từ 2-3 kênh đầu tư, trong khi 39% sở hữu từ 4-5 kênh.

Tuy nhiên, xét về tỷ trọng phân bổ tài sản, bức tranh lại không thay đổi nhiều. Tiền gửi tiết kiệm, bất động sản và vàng vẫn chiếm tới 87% tổng danh mục tài sản của các nhà đầu tư được khảo sát. Các kênh đầu tư tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ hay ngoại tệ vẫn chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ.

Xu hướng này càng rõ nét ở nhóm có quy mô tài sản lớn. Khi giá trị tài sản tăng lên, tỷ trọng đầu tư vào bất động sản cũng tăng từ 29% ở nhóm có tài sản từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng lên 46% ở nhóm từ 2 tỷ đồng trở lên. Trong khi đó, tổng tỷ trọng các tài sản tài chính hiện đại không vượt quá 10% ở bất kỳ nhóm tài sản nào.

Đáng chú ý, khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn khá lớn. Dù 86% người tham gia khảo sát đồng tình rằng không nên tập trung phần lớn tài sản vào một kênh đầu tư duy nhất, có tới 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng, vì cho rằng, đây là những kênh họ hiểu rõ hơn. Điều này cho thấy nhu cầu đa dạng hóa danh mục đã hình thành, nhưng quyết định đầu tư trên thực tế vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ tâm lý ưu tiên tài sản truyền thống.

Một khía cạnh khác phản ánh sức khỏe tài chính là khả năng thanh khoản của danh mục. Khảo sát ghi nhận 85% nhà đầu tư tin rằng có thể nhanh chóng xoay xở khi cần tiền mặt. Tuy nhiên, gần một nửa số người được hỏi cho biết chỉ có thể chuyển đổi tối đa khoảng 40% tài sản thành tiền trong vòng 30 ngày.

Theo TVS, điều này cho thấy sức chống chịu tài chính không chỉ phụ thuộc vào quy mô tài sản tích lũy, mà còn gắn với khả năng phân bổ rủi ro, tính thanh khoản của danh mục và khả năng duy trì dòng tiền trước những biến động của thị trường.

Nhà đầu tư Việt đã có nền tảng tích lũy tốt. Nguồn: TVS

Từ tích lũy tài sản đến quản trị tài sản

Bên cạnh cơ cấu danh mục, báo cáo cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận đầu tư của nhà đầu tư cá nhân. Thay vì chỉ tìm kiếm lợi nhuận, nhiều người bắt đầu quan tâm hơn đến việc quản trị tài sản và xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn.

Dù nhu cầu được đồng hành trong quản lý tài sản ngày càng rõ nét, việc sử dụng dịch vụ tư vấn tài chính chuyên nghiệp vẫn thấp. Có tới 95% người được khảo sát cho biết chưa từng sử dụng dịch vụ tư vấn tài chính trả phí. Lý do chủ yếu không nằm ở chi phí mà ở việc chưa nhận thấy sự cần thiết, tự tin có thể quản lý tài sản hoặc không muốn chia sẻ thông tin tài chính cá nhân.

Tuy vậy, ở nhóm đã từng sử dụng dịch vụ tư vấn, kỳ vọng của nhà đầu tư cũng có sự thay đổi. Ba phần tư số người được hỏi mong muốn chuyên gia đóng vai trò đồng hành, giúp làm rõ mục tiêu, phân tích rủi ro và hỗ trợ họ đưa ra quyết định, thay vì chỉ đưa ra các khuyến nghị đầu tư để làm theo.

Ông Trần Vinh Quang, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Thiên Việt nhận định, khi nhà đầu tư ngày càng chủ động trong việc quản lý tài sản, vai trò của tổ chức tài chính không chỉ là cung cấp sản phẩm hay khuyến nghị đầu tư, mà là xây dựng một quy trình tư vấn minh bạch, có cơ sở dữ liệu và phù hợp với mục tiêu của từng khách hàng. Niềm tin sẽ được hình thành khi nhà đầu tư thấy rõ giá trị thực tiễn của tư vấn chuyên môn: giúp họ hiểu rủi ro, kiểm chứng quyết định và duy trì kỷ luật tài chính trong dài hạn.

Bên cạnh câu chuyện về niềm tin, báo cáo cũng chỉ ra khoảng trống đáng kể trong việc lập kế hoạch tài chính. Chỉ 27% người được hỏi cho biết đã xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn rõ ràng cho bản thân và gia đình, trong khi 73% còn lại vẫn chưa có mục tiêu hoặc lộ trình cụ thể.

Các mục tiêu được ưu tiên nhiều nhất là chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình (48%), giáo dục con cái hoặc du học (47%), đầu tư bất động sản (35%), hướng tới tự do tài chính (33%) và mua hoặc nâng cấp nhà ở (31%). Trong khi đó, chỉ 8% người tham gia khảo sát coi việc truyền thừa tài sản là mục tiêu tài chính quan trọng, cho thấy việc chuẩn bị cho quá trình bảo toàn và chuyển giao tài sản vẫn chưa được nhiều nhà đầu tư quan tâm.

Theo ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc cấp cao Khối Ngân hàng Đầu tư TVS, quản lý tài sản trên thế giới đang chuyển từ mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận sang quản trị rủi ro, bảo toàn tài sản và chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn. Với nhà đầu tư Việt, quá trình dịch chuyển này đã bắt đầu nhưng vẫn cần thêm thời gian để thay đổi cách phân bổ tài sản cũng như xây dựng chiến lược tài chính bền vững cho từng giai đoạn của cuộc sống.