Lực đẩy từ thu hút FDI 6 tháng đầu năm
Theo đánh giá của các chuyên gia đến từ Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), FDI tiếp tục là điểm sáng rực rỡ nhất trong bức tranh kinh tế những tháng đầu năm với tổng vốn đăng ký 6 tháng đạt 34,65 tỷ USD, tăng tới 61% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, vốn FDI thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ và là mức giải ngân cao nhất trong 6 tháng đầu năm của giai đoạn 5 năm gần đây. Đây được xem là chỉ số quan trọng phản ánh niềm tin của nhà đầu tư ngày càng được củng cố đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam.
Điểm nhấn đáng chú ý là Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao khi cơ cấu lĩnh vực thu hút đầu tư ghi nhận ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực dẫn đầu thu hút vốn FDI đăng ký mới và giải ngân vốn thực hiện, chiếm hơn 53% tổng vốn đầu tư nước ngoài. Dòng vốn chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, bán dẫn, thiết bị điện tử và quang học vốn là những ngành đang đóng vai trò quan trọng trong quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Cùng với đó, lĩnh vực năng lượng tái tạo nằm trong nhóm ngành thu hút FDI lớn nhất, phản ánh xu hướng dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu sang các ngành kinh tế xanh và bền vững.
Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nhận định cơ cấu thu hút FDI trong 6 tháng năm 2026 tiếp tục cho thấy dòng vốn tập trung chủ yếu vào công nghiệp chế biến, chế tạo, phù hợp với định hướng phát triển Việt Nam thành trung tâm sản xuất trong chuỗi cung ứng khu vực. Bốn ngành có quy mô vốn lớn nhất gồm công nghiệp chế biến, chế tạo; kinh doanh bất động sản; sản xuất, phân phối điện, khí, nước; và hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ chiếm khoảng 85% tổng vốn đăng ký, phản ánh dòng vốn vẫn tập trung vào các lĩnh vực sản xuất và hạ tầng.
 |
| Thu hút FDI trong 6 tháng đầu năm 2026 tập trung chủ yếu vào công nghiệp chế biến, chế tạo, phù hợp với định hướng phát triển Việt Nam thành trung tâm sản xuất trong chuỗi cung ứng khu vực. |
Về đối tác, Singapore và Hàn Quốc tiếp tục dẫn đầu, đạt lần lượt trên 10 tỷ USD và 8 tỷ USD, Malaysia (2,9 tỷ USD) và Trung Quốc (2,8 tỷ USD), Hong Kong - Trung Quốc (2,5 tỷ USD) nằm trong nhóm 5 đối tác lớn nhất, đồng thời dẫn đầu về số lượng dự án và giao dịch, phản ánh rõ xu hướng dịch chuyển sản xuất, chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang Việt Nam. Cơ cấu này khẳng định dòng vốn từ khu vực châu Á tiếp tục giữ vai trò chủ đạo.
Về địa bàn, dòng vốn FDI tập trung cao tại một số địa phương, trong đó Thái Nguyên dẫn đầu trên 8 tỷ USD, chiếm 23,2% tổng vốn đăng ký với một số dự án quy mô rất lớn. Tiếp theo là Thành phố Hồ Chí Minh (7,8 tỷ USD), Thành phố Hà Nội (3,4 tỷ USD), Bắc Ninh (2,6 tỷ USD). Mức độ tập trung này đã làm nổi bật lên lợi thế của các địa phương có hạ tầng công nghiệp, quỹ đất sẵn sàng, cho thấy dấu hiệu tích cực của các “cụm liên kết ngành” đã hình thành ổn định thay vì xu hướng phân bổ vốn FDI dàn trải ngẫu nhiên.
Theo bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Cục Thống kê), bức tranh thu hút đầu tư 6 tháng với nhiều điểm nhấn đáng chú ý này đã thể hiện định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc của Chính phủ đang phát huy hiệu quả. Thay vì chạy theo quy mô vốn, Việt Nam ưu tiên các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường và có khả năng lan tỏa công nghệ, thể hiện sự chuyển dịch rất rõ ràng trong định hướng thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới chất lượng cao của Việt Nam.
Với đặc thù là nguồn vốn có khả năng đi vào sản xuất nhanh và phát huy hiệu quả sớm của dòng vốn FDI, bà Nga dự báo với nhiều dự án trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, máy tính và công nghệ thông tin có giá trị lớn đã và đang được đẩy mạnh giải ngân thực hiện sẽ là nhân tố thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ và tạo giá trị ngay cho 6 tháng cuối năm, từ đó gia tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng cuối năm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Nghị quyết số 10-NQ/TW, bệ phóng cho tăng trưởng
Có thể thấy, tinh thần của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã được lan tỏa thể hiện trong những bước chuyển dịch rất rõ nét của xu hướng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao trong thời gian trở lại đây. Tuy nhiên, để có thể thực sự thẩm thấu và hiện thực hóa được tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết và đi vào cuộc sống đúng như mục tiêu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải gắn với nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, năng lực sản xuất, công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế, thì vấn đề đặt ra cấp thiết hiện nay là cần sớm khắc phục những tồn tại hạn chế lâu nay của hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phải có những hành động quyết liệt hơn, nhanh hơn và thực chất hơn trong tư duy về đầu tư nước ngoài để đạt được những mục tiêu cao được đặt ra tại Nghị quyết. Đó là phải chủ động tiếp cận, lựa chọn, dẫn dắt và sử dụng hiệu quả các dòng vốn quốc tế để bồi đắp năng lực quốc gia; Phải tính toán hiệu quả thu hút bằng năng suất và chất lượng của vốn, trình độ công nghệ sử dụng, số việc làm chất lượng cao, đào tạo kỹ sư, nhà quản trị Việt Nam, kết nối doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng, tạo thêm giá trị gia tăng, tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, cần tổ chức thu hút đầu tư theo liên kết cụm ngành, chuỗi giá trị, hệ sinh thái công nghiệp, đổi mới sáng tạo và không gian liên vùng; Nâng tiêu chuẩn cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp, dịch vụ công chuyên nghiệp và môi trường kinh doanh ổn định, có thể dự báo; gắn thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với phát triển kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân, biến các nguồn lực thu hút đầu tư nước ngoài thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam.
 |
| Tổ chức thu hút đầu tư theo liên kết cụm ngành, chuỗi giá trị, hệ sinh thái công nghiệp, đổi mới sáng tạo và không gian liên vùng. |
Theo các chuyên gia, đây là kim chỉ nam định hướng rất rõ ràng để thay đổi từ tư duy đến hành động trong thu hút đầu tư nước ngoài trong 6 tháng cuối năm và thời gian tới, góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.
Đồng tình quan điểm này, TS. Phan Hữu Thắng, Nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nay là Bộ Tài chính) nhấn mạnh dù đã đạt được nhiều thành công đáng ghi nhận sau gần 40 năm thu hút và quản lý FDI, đã đến lúc Việt Nam cần chuyển đổi chiến lược với trọng tâm không còn là thu hút FDI theo số lượng mà là lựa chọn các dự án chất lượng, có khả năng lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế.
Trước mắt, vị chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần tiếp tục nâng cao sức cạnh tranh môi trường đầu tư, khi FDI vẫn là nguồn vốn quan trọng cho tăng trưởng, theo đó đẩy mạnh và nhanh chóng các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực để thu hút và hấp thụ dòng vốn biến thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Để tận dụng hiệu quả và lâu dài, cần xác định rõ mục tiêu chiến lược và đổi mới phương thức quản lý. Quan điểm xuyên suốt là FDI là động lực quan trọng nhưng không thay thế nội lực, đồng thời chuyển từ thu hút theo số lượng sang ưu tiên chất lượng, gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Trên cơ sở đó, xác định rõ ràng lộ trình và tầm nhìn định hướng triển khai theo các giai đoạn: Từ nay đến năm 2030 trọng tâm là nâng cao chất lượng FDI và tăng tỷ lệ nội địa hóa; giai đoạn 2035 - 2045 hướng tới đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ khu vực, với FDI chuyển mạnh sang nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo.
Để hiện thực hóa các mục tiêu rõ ràng của từng giai đoạn, cần triển khai đồng bộ các giải pháp đột phá thể chế gắn với ổn định chính sách và bảo vệ nhà đầu tư, cải cách thủ tục hành chính theo hướng số hóa, rút ngắn thời gian cấp phép và xử lý phát sinh, tiến tới quản trị dựa trên dữ liệu. Đồng thời, thu hút FDI có chọn lọc vào các ngành ưu tiên như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và công nghiệp hỗ trợ, với tiêu chí rõ ràng về công nghệ, ESG và liên kết nội địa.
Cùng với đó, đẩy mạnh liên kết khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước thông qua phát triển công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích nội địa hóa và hình thành doanh nghiệp dẫn dắt. Chính sách ưu đãi cũng cần đổi mới theo hướng hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ dựa vào ưu đãi thuế, đồng thời thúc đẩy FDI xanh theo tiêu chuẩn ESG và giảm phát thải carbon.
