Khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế biển bền vững

Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam Nguyễn Quốc Toản phát biểu tại Hội thảo

Ngày 9/7/2026, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo góp ý xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc thù vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), hướng tới hình thành hành lang pháp lý đủ mạnh để khai thác hiệu quả tiềm năng biển, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho biết, ngày 8/7, Chính phủ đã thông qua Nghị quyết về hồ sơ chính sách của dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. Đây là bước tiến quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào tháng 9 tới.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế biển tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, đặc biệt tại 28 tỉnh, thành phố ven biển. Tuy nhiên, hành lang pháp lý hiện nay vẫn còn nhiều khoảng trống, chưa tạo được động lực đủ mạnh để khai thác hiệu quả tiềm năng biển.

Việt Nam sở hữu hơn 3.200 km bờ biển cùng nhiều lợi thế về vị trí địa chiến lược, tài nguyên và không gian phát triển. Đây là nền tảng để phát triển các ngành kinh tế biển có giá trị gia tăng cao như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, logistics biển, cảng biển và dịch vụ hàng hải. Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thiếu một “lực đẩy” đủ mạnh để khơi thông các nguồn vốn đầu tư. Ông Tuấn dẫn chứng, nhiều dự án điện gió ngoài khơi đang gặp khó khăn trong việc xác lập quyền sử dụng khu vực biển khiến quá trình chuẩn bị đầu tư kéo dài và làm gia tăng chi phí.

Ông Tuấn phân tích, đầu tư trên biển có những đặc thù rất khác so với đầu tư trên đất liền khi cần nguồn vốn rất lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài từ 20-30 năm và chịu nhiều rủi ro từ thiên tai, biến đổi khí hậu. Trong khi đó, nhiều quy định pháp luật hiện nay vẫn được xây dựng theo tư duy quản lý đất liền, chưa phản ánh đầy đủ đặc điểm của các dự án kinh tế biển, làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Tại Hội thảo, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng Luật mới sẽ tạo ra các ưu đãi vượt trội, rõ ràng và có tính dự báo dài hạn; xác lập đầy đủ quyền tài sản trên biển; đồng thời cắt giảm mạnh thủ tục hành chính và tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành.

Theo cơ quan soạn thảo, nhóm chính sách đặc thù đang được nghiên cứu theo hướng áp dụng mức ưu đãi cao nhất đối với các lĩnh vực có tiềm năng phát triển như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và logistics biển.

Bên cạnh các chính sách ưu đãi, dự thảo Luật cũng đề xuất nhiều giải pháp cải cách thủ tục hành chính như kéo dài thời hạn thực hiện dự án lên đến 70 năm; áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt; cho phép lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá trong một số trường hợp; đồng thời triển khai cơ chế giải quyết thủ tục theo mô hình “liên thông một đầu mối”. Những đề xuất này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính cạnh tranh của môi trường đầu tư biển.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh Việt Nam định hướng phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển không còn đơn thuần là khai thác tài nguyên mà phải trở thành không gian phát triển mới dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển. Vì vậy, việc hoàn thiện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo theo hướng minh bạch hóa quyền tài sản, mở rộng ưu đãi đầu tư và cải cách thủ tục hành chính sẽ góp phần khơi thông dòng vốn đầu tư dài hạn, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững.

Cơ quan soạn thảo khẳng định, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn hướng tới xây dựng một hành lang chính sách thực chất, tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và thuận lợi cho doanh nghiệp. Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng quan trọng để khơi thông động lực phát triển kinh tế biển bền vững, đưa tiềm năng biển trở thành lợi thế cạnh tranh và động lực tăng trưởng chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn mới.