Quản lý từng nhiệm vụ xuất cấp gạo dự trữ quốc gia theo mã định danh

Công tác quản lý, xuất cấp gạo dự trữ quốc gia được thực hiện theo quy trình minh bạch.

Đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý

Thực hiện thi hành Luật Dự trữ quốc gia 2025, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng Nghị định của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia về dự trữ quốc gia và quản lý, sử dụng hàng dự trữ quốc gia.

Tuy nhiên, các quy định của Luật và Nghị định chủ yếu xác lập khuôn khổ pháp lý chung, quy định nguyên tắc quản lý, phân công trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương và thẩm quyền quyết định sử dụng hàng dự trữ quốc gia; chưa quy định cụ thể về phân cấp, nhiệm vụ, trình tự thực hiện đối với đơn vị thực hiện dự trữ quốc gia (Cục Dự trữ Nhà nước, Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực) và các đơn vị được giao tiếp nhận, quản lý, phân bổ và sử dụng hàng dự trữ quốc gia (các Sở, ban, ngành địa phương; UBND cấp xã...).

Đối với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia do Bộ Tài chính quản lý, đây là mặt hàng có khối lượng xuất cấp hàng năm lớn, thường xuyên cho nhiều đối tượng thụ hưởng khác nhau, phục vụ công tác an sinh xã hội có phạm vi ảnh hưởng rộng trên cả nước, liên quan trực tiếp đến nhiều bộ, ngành, địa phương, các đơn vị được giao nhiệm vụ tiếp nhận (Sở, ban, ngành, phòng giáo dục, trường học…) và trong các tình huống đột xuất, cấp bách.

Do vậy, cần có văn bản quy phạm pháp luật (hình thức Thông tư) để quy định thống nhất các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ gạo dự trữ quốc gia, từ quy trình xây dựng kế hoạch, nhu cầu, trình tự, thủ tục xuất cấp, giao nhận; công tác phối hợp, trách nhiệm của các bên liên quan trong kiểm tra, giám sát, báo cáo; quản lý hồ sơ điện tử, dữ liệu và hậu kiểm để tránh phát sinh nhiều cách hiểu, cách áp dụng khác nhau, ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực dự trữ quốc gia.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước về tiếp tục đổi mới công tác dự trữ quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực dự trữ quốc gia, bảo đảm phát huy vai trò của dự trữ quốc gia trong phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm an sinh xã hội và xử lý các tình huống đột xuất, cấp bách.

Việc ban hành Thông tư mới cũng nhằm triển khai thực hiện chủ trương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước; xây dựng Chính phủ số, nền hành chính hiện đại, bảo đảm công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất cấp gạo dự trữ quốc gia.

Bên cạnh đó, việc xây dựng quy trình thống nhất về lập kế hoạch, tổng hợp nhu cầu, quyết định xuất cấp, tổ chức giao nhận, quản lý, sử dụng, số hóa hồ sơ và hậu kiểm đối với hoạt động xuất cấp gạo dự trữ quốc gia là yêu cầu cấp thiết nhằm thực hiện hiệu quả Luật Dự trữ quốc gia năm 2025. Đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, từ quản lý theo hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu số, bảo đảm tính công khai, minh bạch và khả năng kiểm tra, giám sát trong toàn bộ quá trình thực hiện.

Nâng cao tính minh bạch, kiểm soát toàn bộ quá trình xuất cấp gạo dự trữ quốc gia

Theo Dự thảo Thông tư đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến (đến ngày 10/9/2026), các nội dung xây dựng theo nguyên tắc bảo đảm tính logic của quy trình quản lý nhà nước, thống nhất toàn bộ quy trình nghiệp vụ từ khâu đề xuất nhu cầu đến khi hoàn thành việc sử dụng gạo dự trữ quốc gia. Mỗi chương, mục, điều đều giải quyết một nhóm vấn đề cụ thể trong hoạt động xuất cấp gạo dự trữ quốc gia, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cụ thể, các nội dung quy định được xây dựng thành 3 Chương, 24 Điều. Chương I. Quy định chung: quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, làm cơ sở thống nhất để áp dụng toàn bộ thông tư.

Chương II. Quy định cụ thể, là trọng tâm của dự thảo thông tư, gồm 2 Mục, 16 Điều, quy định toàn bộ quy trình nghiệp vụ và cơ chế quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất cấp gạo dự trữ quốc gia.

Đáng chú ý là các quy định tại Mục 2. Quản lý hồ sơ điện tử, dữ liệu và hậu kiểm. Theo đó, Dự thảo Thông tư đã quy định quản lý từng nhiệm vụ xuất cấp gạo theo mã định danh; Xây dựng và quản lý hồ sơ điện tử trong quá trình thực hiện; Quy định bộ dữ liệu phục vụ quản lý; Liên thông và đối chiếu dữ liệu giữa các cơ quan, bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu; Nhận diện, cảnh báo rủi ro trong quá trình thực hiện; Thực hiện hậu kiểm, xác nhận hoàn thành nhiệm vụ và khóa hồ sơ điện tử sau khi hoàn thành việc xuất cấp.

Các quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất, giám sát và kiểm soát toàn bộ quá trình xuất cấp gạo dự trữ quốc gia. Đây cũng là điểm mới quan trọng của Dự thảo Thông tư so với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, .

Chương III. Tổ chức thực hiện, gồm 4 Điều, quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện Thông tư; hiệu lực thi hành và trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện.

Việc xây dựng ban hành Thông tư cần được đẩy nhanh tiến độ để kịp thời triển khai Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 và có hiệu lực ngay sau khi Nghị định hướng dẫn Luật được ban hành. Điều này giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý, đảm bảo hoạt động xuất cấp gạo dự trữ quốc gia được thực hiện thống nhất, liên tục, đúng thẩm quyền, đối tượng, định mức, thời gian và mục đích.