Nợ xấu tăng nhanh hơn tín dụng, “lá chắn” dự phòng mỏng dần

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) tại một số ngân hàng. Nguồn: VDSC

Bức tranh tín dụng nửa đầu năm 2026 cho thấy, quy mô cho vay tiếp tục mở rộng khá mạnh. Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của các ngân hàng, dư nợ cho vay khách hàng tại 28 ngân hàng đạt gần 17,5 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tăng 8,4% so với cuối năm 2025.

Một số ngân hàng ghi nhận tốc độ tăng trưởng 2 con số, như NCB tăng 36,9%, VPBank tăng 23%, HDBank tăng 20,6%, ABBank tăng 15,1%, VietBank tăng 14%, MB tăng 13,2% và MSB tăng 12,3%.

Tuy nhiên, báo cáo cập nhật ngành Ngân hàng của SSI Research cho thấy, quy mô nợ xấu đang tăng nhanh hơn so với tốc độ tăng của tín dụng. SSI Research thống kê, trong nhóm ngân hàng thuộc phạm vi theo dõi, nợ xấu tăng 21,4% từ đầu năm và 9,5% so với quý trước, với mức tăng đáng kể tại một số ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ tăng từ 1,88% trong quý I lên 1,97% trong quý II/2026, trong khi nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) tăng từ 1,30% lên 1,45%.

Tỷ lệ hình thành nợ xấu và chi phí tín dụng theo quý của các ngân hàng. Nguồn: SSI Research

Chẳng hạn, số liệu từ báo cáo tài chính cho thấy, Sacombank hiện có quy mô nợ xấu lớn nhất trong nhóm thống kê, với gần 47.957 tỷ đồng, tăng 19% so với cuối năm 2025. ABBank có tỷ lệ tăng mạnh nhất, lên tới hơn 62% so với cuối năm 2025, kéo tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0,88% lên 1,2%.

Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng kéo giảm được nợ xấu, nổi bật là VietBank giảm 27% và Nam A Bank giảm 24%.

Sự phân hóa còn thể hiện rõ hơn ở tỷ lệ nợ xấu. Sacombank đứng đầu với 7,54%, tăng mạnh so với mức 6,41% cuối năm 2025. Một số ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu trên 3% như: OCB, BVBank, Eximbank...

Trong khi đó, nhiều ngân hàng duy trì tỷ lệ thấp, như Vietcombank 0,61%, ACB 1,03%, Techcombank 1,08%, Bac A Bank 1,13%, VietinBank và ABBank cùng ở mức 1,20%.

Áp lực đối với chất lượng tài sản trong nửa cuối năm có thể chưa dừng lại. SSI Research lưu ý, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao 12-15%/năm, đặc biệt ở phân khúc vay mua nhà, và khả năng vỡ nợ chéo giữa các tổ chức tín dụng thông qua dữ liệu Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) trong những quý tới.

Đáng chú ý hơn, nợ xấu tăng lên trong lúc “lá chắn” dự phòng của toàn ngành có xu hướng mỏng đi. Theo SSI Research, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 95% trong quý II/2025 xuống 86% trong quý I và còn khoảng 83% vào quý II/2026. Diễn biến này cho thấy tốc độ củng cố dự phòng chưa theo kịp sự gia tăng của nợ xấu.

Xu hướng giữa các nhóm ngân hàng cũng trái chiều. Trong quý II, các ngân hàng thương mại nhà nước giảm trích lập dự phòng 26% so với quý trước, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tăng 33%. Một số ngân hàng tăng mạnh chi phí dự phòng như Sacombank 152%, HDBank 104%, OCB 85% và ACB 55%.

Dù vậy, khả năng chống chịu giữa các ngân hàng rất khác nhau. Một số ngân hàng vẫn duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức cao. Vietcombank có tỷ lệ bao phủ khoảng 279%, VietinBank 134%, trong khi một số ngân hàng khác chỉ quanh hoặc dưới 60%.

Báo cáo mới đây của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cũng nhận định, áp lực trích lập dự phòng là một trong những rủi ro đáng lưu ý đối với lợi nhuận ngân hàng trong nửa cuối năm, đặc biệt ở những ngân hàng có tỷ lệ bao phủ thấp. Một áp lực khác đến từ khả năng thu hồi các khoản nợ đã xử lý. Theo VDSC, thu nhập từ thu hồi nợ xấu đã xử lý trong quý II đạt hơn 11.400 tỷ đồng nhưng lần đầu ghi nhận tăng trưởng âm sau nhiều quý tăng mạnh.

Dù vẫn kỳ vọng lợi nhuận ngành Ngân hàng tăng trong nửa cuối năm, SSI Research cho rằng, mức độ phân hóa sẽ rõ hơn, phụ thuộc vào sức mạnh nguồn vốn, chất lượng tài sản và khả năng trích lập dự phòng của từng ngân hàng.

Khi nợ xấu tăng nhanh hơn tín dụng và bộ đệm dự phòng phân hóa mạnh, lợi thế sẽ nghiêng về những ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, tỷ lệ bao phủ cao và đủ dư địa tăng trích lập mà không gây biến động lớn tới lợi nhuận. Ngược lại, với những ngân hàng có nợ xấu tăng nhanh nhưng bộ đệm dự phòng thấp, chi phí tín dụng có thể trở thành áp lực đáng kể trong những quý còn lại của năm.