Tháo gỡ kịp thời vướng mắc thể chế đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, việc tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc về thể chế là một trong những đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng. Ảnh: VPQH

Kiểm soát lạm phát, ngăn chặn đầu cơ, găm hàng

Thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công sáng ngày 18/10, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Đại biểu Quốc hội TP. Đà Nẵng cho biết, 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2031. Trong bối cảnh thế giới biến đổi nhanh chóng, kinh tế trong nước vẫn đạt những kết quả tích cực.

Theo Thường trực Ban Bí thư, mức tăng trưởng trên 9% trong 9 tháng năm 2026 là kết quả rất đáng mừng, cao nhất 15 năm qua. Thu ngân sách nhà nước đạt gần 2,2 triệu tỷ đồng, bằng khoảng 86,5% dự toán. Kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Đời sống người dân được nâng lên, các chính sách an sinh xã hội trong những lĩnh vực như giáo dục, y tế, đi lại, tiền lương và phụ cấp được quan tâm.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho rằng, một trong những đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng là việc tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc về thể chế. Từ những năm cuối nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đến các kỳ họp gần đây, Quốc hội đã đẩy nhanh tiến độ sửa đổi, hoàn thiện pháp luật, tập trung xử lý những điểm nghẽn đang cản trở phát triển.

“Ngày đêm làm việc, nghẽn ở đâu chúng ta tháo gỡ ở đó, thể chế vướng đâu tháo gỡ đó”, Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh, đồng thời cho rằng nếu những khó khăn, vướng mắc trước đây không được xử lý thì sẽ khó đạt được kết quả tăng trưởng như hiện nay.

Theo ông, các nhiệm vụ, chỉ tiêu và giải pháp phát triển đã được Trung ương, Chính phủ cụ thể hóa trong các kết luận, nghị quyết và chương trình hành động theo từng ngành, lĩnh vực, địa phương. Vấn đề quan trọng hiện nay là tổ chức thực hiện, với quyết tâm và hành động quyết liệt hơn.

Đối với mục tiêu tăng trưởng chung trên 10%, Thường trực Ban Bí thư cho rằng, nhiệm vụ đặt ra trong quý IV phải đạt mức trên 12% mới đáp ứng mục tiêu đề ra. Thường trực Ban Bí thư lưu ý tính đến quy mô kinh tế của các địa phương. Với những địa phương có quy mô lớn, mức tăng trưởng thêm dù chỉ một phần nhỏ cũng có thể tương đương mức tăng trưởng đáng kể của các địa phương khác.

Bên cạnh yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đặc biệt lưu ý áp lực lạm phát. Theo Thường trực Ban Bí thư, cần kiểm soát lạm phát dưới 4,5%, nhất là khi xu hướng tăng giá trong quý III đã xuất hiện. Tăng trưởng sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu giá cả tăng cao, gây khó khăn cho đời sống người dân. Do đó, cần thực hiện tốt các giải pháp kiểm soát lạm phát, ngăn chặn đầu cơ, găm hàng.

Điều chuyển vốn đầu tư công, kiểm soát giá vật liệu

Một trong những vấn đề được Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Theo Thường trực Ban Bí thư, vốn đã ứng phải được sử dụng để mua sắm vật liệu, triển khai công việc và đẩy nhanh tiến độ dự án. Đối với những chương trình, dự án không thể giải ngân hoặc chưa đủ điều kiện thực hiện, cần chủ động xem xét điều chỉnh, phân bổ sang các dự án khác có khả năng triển khai tốt hơn.

Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh các địa phương cần chủ động rà soát, đề xuất phương án phù hợp, bảo đảm vốn đầu tư công được sử dụng hiệu quả, không để nguồn lực bị đình trệ trong khi nhiều công trình có nhu cầu vốn để triển khai.

Cùng với tiến độ giải ngân, giá vật liệu xây dựng là vấn đề được Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đặc biệt quan tâm. Ông đặt vấn đề nếu giá vật liệu tiếp tục tăng mà không được kiểm soát, tổng mức đầu tư các công trình sẽ bị đẩy lên, nhà thầu có nguy cơ thua lỗ và không thể tiếp tục thi công.

Thường trực Ban Bí thư lưu ý yêu cầu kiểm soát giá vật liệu càng trở nên cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các công trình quy mô lớn, trong đó có đường sắt tốc độ cao với nhiều hạng mục cầu cạn. Nếu giá cát, đá, sỏi, xi măng không được kiểm soát hợp lý, chi phí đầu tư sẽ tăng cao và gây khó khăn cho quá trình thực hiện.

Một bất cập khác là tình trạng các địa phương giữ vật liệu cho công trình của mình, gây khó khăn cho việc cung ứng giữa các địa bàn. Theo Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, cần tăng cường điều phối vùng, liên kết giữa các địa phương để bảo đảm nguồn vật liệu được phân bổ phù hợp với nhu cầu thực tế. Chính phủ chỉ đạo liên ngành, làm rõ trách nhiệm phối hợp và xử lý đến cùng.

Quang cảnh thảo luận tại tổ. Ảnh: VPQH

Bên cạnh vật liệu xây dựng, ông đề nghị rà soát, tính toán giá các mặt hàng thiết yếu, trong đó có xăng dầu và điện, nhằm giảm áp lực chi phí và lạm phát. Đối với xăng dầu, công tác quản lý, điều tiết cần bảo đảm doanh nghiệp điều chỉnh giá phù hợp với diễn biến thị trường. Với giá điện, các cơ quan có thẩm quyền đang nghiên cứu, rà soát phương án điều chỉnh, với định hướng giảm giá nếu có điều kiện, trừ trường hợp phát sinh chi phí tăng.

Về lãi suất, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho biết, Trung ương và Chính phủ đang chỉ đạo tìm giải pháp giảm lãi suất, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ khó, cần nỗ lực triển khai các giải pháp phù hợp.

Đáng chú ý, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề cập nguồn vốn từ khu vực kinh tế tư nhân. Nguồn vốn này mới đạt khoảng 56% kế hoạch, với quy mô hơn 1 triệu tỷ đồng. Ông cho rằng cần quan tâm tháo gỡ những khó khăn liên quan đến đất đai và vốn để khu vực kinh tế tư nhân phát huy vai trò quan trọng trong đầu tư, tạo việc làm và thu nhập; đồng thời có giải pháp cụ thể để giải quyết những vướng mắc đang cản trở hoạt động đầu tư của doanh nghiệp tư nhân.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cũng nhấn mạnh 2 vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển đất nước. Thứ nhất là bảo đảm tự chủ chiến lược trong công tác lập pháp, giữ vững định hướng và lợi ích quốc gia. Thứ hai là nâng cao năng suất lao động trên cơ sở phát triển khoa học, công nghệ.

Theo Thường trực Ban Bí thư, năng suất lao động là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và phát triển. Việt Nam cần có giải pháp nâng cao năng suất, khắc phục tình trạng đứng sau một số nước trong ASEAN như Singapore, Malaysia và Thái Lan.

Kiểm soát giá nguyên vật liệu từ thực tiễn Quảng Ninh

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh chia sẻ kinh nghiệm tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung nguyên liệu xây dựng tại địa phương.

Theo ông Quản Minh Cường, trong 9 tháng qua, Quảng Ninh đã tháo gỡ được vướng mắc liên quan đến khai thác cát, sỏi, đá. Mặc dù địa phương có trữ lượng lớn, việc khai thác trước đây gặp khó khăn do một văn bản về tạm dừng khai thác khoáng sản.

Sau khi rà soát căn cứ của văn bản, địa phương đã bãi bỏ thông báo trước đó và triển khai phương án khai thác phù hợp. Ông cho biết, Quảng Ninh đã cấp các mỏ đá có trữ lượng khoảng 60 triệu tấn; đối với các mỏ khai thác thương mại, việc đấu giá được thực hiện công khai theo quy định pháp luật. Với các mỏ phục vụ trực tiếp dự án trong tỉnh, địa phương thực hiện cơ chế chỉ định theo quy định, gắn nguồn vật liệu với nhu cầu của từng khu công nghiệp và công trình.

Đại biểu Quản Minh Cường, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh chia sẻ kinh nghiệm tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung nguyên liệu xây dựng tại địa phương. Ảnh: VPQH

Theo đại biểu Quản Minh Cường, sau khi tháo gỡ vướng mắc, giá nguyên vật liệu tại địa phương đã giảm cơ bản một nửa, không còn tình trạng giá đất, đá, sỏi đắt ngang giá xi măng. Ông cho biết tốc độ tăng trưởng của Quảng Ninh trong các quý đầu năm đạt 11%, quý III đạt 15%, đồng thời khẳng định địa phương quyết tâm duy trì mức tăng trưởng 15% trong quý IV.

Từ thực tiễn địa phương, ông đề nghị Quốc hội cân nhắc phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng phù hợp với điều kiện, đặc điểm địa lý và nhiệm vụ phát triển của từng tỉnh, thành phố. Đại biểu Quản Minh Cường dẫn ví dụ Cao Bằng, địa phương có nhiệm vụ quan trọng về bảo vệ rừng, nguồn nước, văn hóa, lịch sử và biên giới. Với điều kiện địa lý và hạ tầng còn khó khăn, mức tăng trưởng 6-7% cũng có thể là kết quả tích cực khi địa phương chưa có đường cao tốc.

Ông cho rằng việc xác định chỉ tiêu tăng trưởng cần gắn với điều kiện thực tế và nhiệm vụ cụ thể của từng địa phương, qua đó bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trên phạm vi cả nước.