Áp lực nợ xấu quay lại, ngân hàng củng cố "bộ đệm" rủi ro

Nguồn: BCTC các ngân hàng.

Tỷ lệ nợ xấu hình thành mới có xu hướng tăng

Trong các ngân hàng, Vietcombank tiếp tục là ngân hàng có chất lượng tài sản tốt nhất hệ thống với tỷ lệ nợ xấu chỉ ở mức 0,62%, dù tăng nhẹ so với cuối năm trước. Đây cũng là ngân hàng duy trì tỷ lệ nợ xấu thấp nhất trong nhiều năm liên tiếp.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên tháng 4/2026, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank cho biết ngân hàng đặt mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 1,5% trong năm nay. Theo lãnh đạo Vietcombank, đây vẫn là mức thấp so với mặt bằng chung toàn hệ thống, đặc biệt với nhóm ngân hàng quy mô lớn, trong bối cảnh môi trường kinh doanh và thị trường quốc tế tiếp tục biến động phức tạp.

Đứng sau Vietcombank là ABBank với tỷ lệ nợ xấu 0,85% và ACB với 0,97%. Ở mức thấp còn có VietinBank ghi nhận tỷ lệ nợ xấu giảm từ 1,1% xuống 1,02%, trở thành một trong số ít ngân hàng cải thiện được chất lượng tài sản trong quý đầu năm.

Một số ngân hàng khác cũng duy trì chất lượng tài sản tương đối tích cực như Techcombank, VietABank, MB, Nam A Bank hay LPBank. Đáng chú ý, chỉ có 6/27 ngân hàng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu cải thiện gồm NCB, Nam A Bank, VietinBank, VietABank, VIB và MSB.

Báo cáo đánh giá kết quả kinh doanh quý I/2026 của Công ty Chứng khoán VNDirect nhận định, tỷ lệ nợ xấu hình thành mới đang có xu hướng tăng trở lại, từ khoảng 0,8% trong quý IV/2025 lên 1,7% trong quý I/2026. Diễn biến này cho thấy áp lực lên chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng vẫn còn khá lớn, đặc biệt tại nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ. Trong khi nhóm ngân hàng quy mô lớn, bao gồm các ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng tư nhân đầu ngành, vẫn duy trì được chất lượng tài sản tích cực hơn mặt bằng chung nhờ tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp.

Theo báo cáo ngành Ngân hàng của SSI Research, tăng trưởng tín dụng quý I/2026 đạt khoảng 20% so với cùng kỳ, trong khi huy động vốn tăng chậm hơn đáng kể. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) toàn hệ thống đã vượt 100%, khiến áp lực thanh khoản và chất lượng tài sản trở thành vấn đề lớn của ngành ngân hàng trong năm nay.

Tỷ lệ hình thành nợ xấu có dấu hiệu tăng trở lại. Nguồn: VNDirect

Chủ động đẩy mạnh trích lập dự phòng

Song song với xu hướng nợ xấu gia tăng, khả năng hấp thụ rủi ro của nhiều ngân hàng cũng đang suy giảm. Theo VNBA, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) bình quân của 27 ngân hàng đã giảm từ 83,3% cuối năm 2025 xuống còn 74,9% vào cuối quý I/2026. Điều này cho thấy tốc độ hình thành nợ xấu đang nhanh hơn tốc độ bổ sung dự phòng tại nhiều tổ chức tín dụng, khiến “bộ đệm” tài chính của hệ thống có xu hướng mỏng đi.

Theo VNBA, việc tỷ lệ bao phủ nợ xấu suy giảm trong bối cảnh nợ xấu gia tăng tạo ra áp lực kép đối với hệ thống ngân hàng, buộc nhiều tổ chức tín dụng phải thận trọng hơn trong tăng trưởng tín dụng và ưu tiên củng cố năng lực dự phòng rủi ro trong các quý tiếp theo.

Dù vậy, mức độ phân hóa giữa các ngân hàng vẫn khá lớn. Vietcombank tiếp tục là ngân hàng có “bộ đệm” dự phòng dày nhất hệ thống với tỷ lệ bao phủ nợ xấu lên tới 253,4%, cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung. VietinBank cũng là một trong số ít ngân hàng cải thiện được tỷ lệ bao phủ nợ xấu trong quý đầu năm.

Trong bối cảnh đó, nhiều ngân hàng đã chủ động đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhằm tăng khả năng chống chịu cho bảng cân đối kế toán. Đáng chú ý, xu hướng tăng trích lập đã xuất hiện ngay từ quý I thay vì dồn vào cuối năm như các giai đoạn trước, cho thấy nhiều ngân hàng đang chủ động tạo dư địa an toàn sớm trước nguy cơ nợ xấu tăng cao hơn trong thời gian tới.

Sacombank là ngân hàng ghi nhận chi phí dự phòng rất cao khi đạt hơn 22.082 tỷ đồng, tăng 109% so với cùng kỳ năm trước. OCB tăng gần 67%, HDBank tăng gần 39%, trong khi MB và VietABank đều tăng trên 30%...

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch HĐQT ACB Trần Hùng Huy cho biết ngân hàng đã chủ động nâng mạnh trích lập dự phòng từ cuối quý IV/2025 khi nhận thấy tín dụng bất động sản tăng nhanh cùng nhiều dấu hiệu rủi ro trên thị trường. Theo lãnh đạo ACB, việc tăng dự phòng có thể ảnh hưởng lợi nhuận trong ngắn hạn nhưng sẽ giúp ngân hàng củng cố nền tảng tài chính cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Ông Huy cho rằng đây là bước chuẩn bị cần thiết để ACB bước vào giai đoạn 2026-2027 với trạng thái chủ động hơn về quản trị rủi ro và phát triển bền vững.

Tương tự, Eximbank cũng lựa chọn hướng đi thận trọng hơn khi xây dựng kế hoạch lợi nhuận năm 2026 gần như đi ngang so với năm trước. Song song với đó, ngân hàng tăng cường xử lý tồn đọng và nâng mạnh trích lập dự phòng nhằm cải thiện chất lượng tài sản.

Trong quý I/2026, chi phí dự phòng của Eximbank tăng lên 319 tỷ đồng, gấp 2,5 lần cùng kỳ, khiến lợi nhuận trước thuế giảm 59%. Tuy nhiên, ban lãnh đạo ngân hàng cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm củng cố nền tảng tài chính cho chiến lược phát triển dài hạn. LPBank cũng ghi nhận chi phí dự phòng tăng gần 4 lần lên 774 tỷ đồng, trong khi SHB tăng mạnh trích lập lên 1.641 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước...

Theo các phân tích, xu hướng tăng dự phòng hiện nay cho thấy các ngân hàng đang chuẩn bị sớm cho chu kỳ rủi ro mới của thị trường tín dụng. Báo cáo của Công ty Chứng khoán MBS nhận định, rủi ro đảo nợ tại nhóm bất động sản và vay mua nhà có thể lớn hơn trong năm 2026 khi mặt bằng lãi suất cho vay tăng trở lại. Tuy nhiên, MBS cho rằng chất lượng tài sản đã cải thiện trong năm 2025 sẽ giúp nhiều ngân hàng chưa phải tăng mạnh trích lập đối với các khoản nợ mới trong ngắn hạn.

MBS dự báo tỷ lệ trích lập dự phòng toàn ngành sẽ duy trì quanh mức 1,5% nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu nhiều khả năng vẫn duy trì trên 80% trong năm 2026.

Các chuyên gia VNDirect cho rằng, áp lực nợ xấu sẽ dần được kiểm soát tốt hơn trong thời gian tới khi các tiêu chuẩn tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản có mức độ rủi ro cao đang được siết chặt hơn, đồng thời nhiều vướng mắc pháp lý của các dự án bất động sản cũng được tháo gỡ từng bước. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý xử lý nợ xấu, bao gồm định hướng luật hóa Nghị quyết 42 cùng các văn bản hướng dẫn liên quan, được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm, qua đó rút ngắn thời gian thu hồi nợ và hạn chế áp lực nợ xấu gia tăng trong các năm tới.