Tiền gửi dân cư lập kỷ lục, áp lực huy động vốn chưa hạ nhiệt

Tiền gửi dân cư tiếp tục lập kỷ lục

Số liệu mới nhất do Ngân hàng Nhà nước công bố cho thấy, đến cuối tháng 8/2026, tổng tiền gửi của tổ chức kinh tế và dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt hơn 17,77 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 310.000 tỷ đồng so với cuối tháng 7, tương đương 1,78%.

Đây là mức tăng theo tháng lớn thứ hai kể từ đầu năm, chỉ sau tháng 6/2026 với mức tăng khoảng 445.000 tỷ đồng. Diễn biến này cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể so với tháng 7, khi tổng tiền gửi gần như đi ngang, chỉ tăng khoảng 21.000 tỷ đồng.

Lũy kế 8 tháng đầu năm, tiền gửi của tổ chức kinh tế và dân cư tăng gần 1,26 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 7,6% so với cuối năm 2025.

Trong đó, tiền gửi dân cư tiếp tục đóng vai trò chủ đạo. Đến cuối tháng 8/2026, số dư tiền gửi của dân cư đạt hơn 11,43 triệu tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay, tăng gần 214.000 tỷ đồng so với tháng trước.

Tính từ đầu năm, tiền gửi dân cư tăng 10,63%, tương đương gần 1,1 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, số dư tiền gửi của khu vực này liên tục tăng qua các tháng, không ghi nhận tháng sụt giảm nào trong 8 tháng đầu năm.

Với tốc độ tăng cao hơn khu vực tổ chức kinh tế, tỷ trọng tiền gửi dân cư trong tổng nguồn tiền gửi của hệ thống tiếp tục mở rộng, từ 62,58% cuối năm 2025 lên khoảng 64,34% cuối tháng 8/2026.

Ở chiều ngược lại, tiền gửi của tổ chức kinh tế phục hồi sau khi giảm trong tháng 7. Theo Ngân hàng Nhà nước, số dư tiền gửi của khu vực này đạt gần 6,34 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 8, tăng hơn 96.000 tỷ đồng so với tháng trước.

Tuy nhiên, tính chung 8 tháng, tiền gửi tổ chức kinh tế chỉ tăng 2,54%, tương đương gần 157.000 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể mức tăng 10,63% của khu vực dân cư.

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay từ 1,5 - 2%

Mặc dù nguồn tiền gửi tăng mạnh trong tháng 8, tốc độ huy động vốn vẫn chưa theo kịp tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế.

Theo thông tin Ngân hàng Nhà nước công bố tại họp báo ngày 7/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đến ngày 30/9 đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo về tín dụng và lãi suất ngân hàng tháng 9/2026 của Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cho biết, tính đến ngày 28/9, huy động vốn toàn hệ thống tăng 9,78% so với cuối năm 2025, thấp hơn tăng trưởng tín dụng khoảng 1,8 điểm phần trăm.

Theo TCBS, huy động vốn đã cải thiện đáng kể sau quý I gần như đi ngang. Trong quý II và quý III, tốc độ tăng huy động lần lượt đạt 5,2% và 4% so với quý trước, cao hơn mức tăng tín dụng tương ứng là 5% và 3%.

Dù vậy, khoảng chênh lệch tích lũy từ đầu năm vẫn chưa được thu hẹp hoàn toàn. TCBS ước tính quy mô dư nợ tín dụng cao hơn huy động vốn khoảng 2,6 triệu tỷ đồng vào cuối quý III, so với mức 2,1 triệu tỷ đồng cuối năm 2025.

Công ty chứng khoán này nhận định quý IV thường là giai đoạn nhu cầu tín dụng gia tăng. Với dự báo tín dụng cả năm 2026 tăng khoảng 16%, cạnh tranh huy động vốn giữa các ngân hàng có thể tiếp tục gây áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Lãi suất huy động dù đã có dấu hiệu ổn định hơn nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm.

Thực tế, lãi suất huy động dù đã có dấu hiệu ổn định hơn nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm. Theo khảo sát của Công ty Chứng khoán MB (MBS), đến cuối tháng 9/2026, lãi suất kỳ hạn 6 tháng cao nhất trong các chương trình ưu đãi được khảo sát lên tới 9,4%/năm, áp dụng đối với khoản tiền gửi 500 triệu đồng qua kênh trực tuyến. Ở kỳ hạn 12 tháng, VPBank và Vikki Bank có mức lãi suất cao nhất trong nhóm khảo sát, đạt 9,3%/năm.

Lãi suất bình quân kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại trong phạm vi khảo sát đạt 8,45%/năm, cao hơn 2,63 điểm phần trăm so với đầu năm.

Bên cạnh đó, TCBS cho biết lãi suất cho vay tiếp tục tăng trong quý III/2026, chủ yếu tại nhóm ngân hàng thương mại tư nhân, trong khi nhóm ngân hàng thương mại nhà nước nhìn chung duy trì mặt bằng tương đối ổn định.

Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, đồng thời cho biết đã làm việc với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi đối với giao dịch phát sinh mới kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, giảm lãi suất niêm yết và lãi suất cho vay.

Trong báo cáo triển vọng kinh tế Việt Nam mới nhất, Ngân hàng UOB nhận định, Ngân hàng Nhà nước đang đứng trước bài toán điều hành khó khăn hơn khi tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động vốn, trong khi áp lực lạm phát gia tăng.

Theo kịch bản cơ sở, UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% đến hết năm 2027, nhưng rủi ro điều chỉnh tăng lãi suất đã lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất cho vay tiếp tục được Chính phủ đặt ra nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tại cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ những tháng cuối năm, diễn ra chiều 16/10/2026 tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu khẩn trương triển khai thực chất, hiệu quả các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, trong đó giảm lãi suất cho vay từ 1,5 - 2% đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Theo Phó Thủ tướng, mặt bằng lãi suất cho vay còn cao, ảnh hưởng đến chi phí vốn, hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp, người dân. Bên cạnh đó, nợ xấu và rủi ro trong hoạt động ngân hàng vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp.

Phó Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiêm túc đánh giá, rút kinh nghiệm việc thực hiện các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay thời gian qua; đồng thời kiểm soát chặt chẽ nợ xấu, bảo đảm an toàn hệ thống và thực hiện tái cấp vốn với lãi suất hợp lý cho các ngân hàng tham gia chương trình cho vay nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý nghiêm theo thẩm quyền các tổ chức tín dụng không chấp hành chỉ đạo về ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay và cạnh tranh lãi suất không lành mạnh.