Dòng tiền tuần qua: Tiền gửi dịch chuyển, áp lực vốn ngân hàng tăng

Dòng tiền nhàn rỗi dịch chuyển để tìm cách sinh lời. Ảnh minh hoạ: AI

Tiền nhàn rỗi thay đổi cách tìm lợi suất

Một trong những diễn biến đáng chú ý của tuần là sự thay đổi trong cách người dân phân bổ tiền tại ngân hàng. Theo số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối quý II/2026, tiền gửi thanh toán của cá nhân đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng, giảm khoảng 130.000 tỷ đồng, tương đương gần 10% so với mức đỉnh gần 1,35 triệu tỷ đồng vào quý II/2025. Đây là quý giảm thứ tư liên tiếp.

Diễn biến này trái chiều với số lượng tài khoản thanh toán. Đến cuối tháng 6/2026, toàn hệ thống có gần 256,7 triệu tài khoản thanh toán cá nhân, tiếp tục thiết lập mức cao mới. Như vậy, số tài khoản tiếp tục tăng cùng quá trình số hóa thanh toán nhưng lượng tiền duy trì trong tài khoản không kỳ hạn lại giảm.

Tiền không rời hệ thống khi tổng tiền gửi dân cư vẫn tăng 7% so với đầu năm, vượt 11 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) bình quân của 27 ngân hàng theo dữ liệu Wigroup đã giảm từ 15,4% cuối năm 2025 xuống 14,7% giữa năm 2026.

Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh và lãi suất có kỳ hạn hấp dẫn hơn, người gửi tiền có xu hướng giảm lượng tiền “nằm im” trên tài khoản, còn các ngân hàng phải tăng cạnh tranh để giữ nguồn vốn giá thấp.

Xu hướng tìm kiếm hiệu quả từ tài sản còn mở rộng sang nhu cầu hoạch định dài hạn. Theo HSBC Private Bank, tuổi thọ gia tăng khiến thời gian quản lý và chuyển giao tài sản kéo dài qua nhiều thế hệ. Khảo sát hơn 3.000 doanh nhân có tài sản ròng cao và siêu cao tại 17 thị trường cho thấy 77% muốn duy trì doanh nghiệp trong gia đình, nhưng chỉ 40% đã thực sự chuyển giao sau khi rút khỏi thương trường.

Vì thế, hoạch định tài sản ngày càng phải đồng thời tính đến nhu cầu sử dụng, thanh khoản, bảo toàn và chuyển giao tài sản trong thời gian dài hơn.

Dữ liệu thuế tham gia sâu hơn vào dòng tín dụng

Cùng với cạnh tranh nguồn vốn, một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở cách ngân hàng đánh giá người vay. Ngày 21/9/2026, Cục Thuế (Bộ Tài chính) và Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam - CIC (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) ký Quy chế trao đổi thông tin và phối hợp công tác, tăng kết nối giữa dữ liệu thuế và dữ liệu tín dụng.

Theo cơ chế phối hợp, thông tin tín dụng do CIC quản lý sẽ bổ trợ cơ sở dữ liệu ngành Thuế để phân tích, đối chiếu và đánh giá tuân thủ. Ở chiều ngược lại, dữ liệu từ cơ quan Thuế, đặc biệt thông tin về cưỡng chế nợ thuế, sẽ bổ sung cho CIC trong đánh giá tín nhiệm người nộp thuế khi tham gia hoạt động tín dụng.

Lãnh đạo hai đơn vị ký Quy chế trao đổi thông tin và phối hợp công tác giữa Cục Thuế và CIC.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, ngoài thông tin tín dụng còn nhiều nguồn dữ liệu khác có thể sử dụng để đánh giá năng lực khách hàng. Ngân hàng Nhà nước sẽ chỉ đạo các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền; trong đó, kết nối và khai thác dữ liệu thuế là một điều kiện quan trọng.

Sự kết nối này có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ và vừa khi tài sản bảo đảm vẫn là một trong những trở ngại tiếp cận tín dụng. Khi thông tin về thuế, hóa đơn, tín dụng, doanh thu, chi phí và dòng tiền được kết nối, ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá năng lực thực tế của doanh nghiệp thay vì phụ thuộc quá nhiều vào từng bộ hồ sơ riêng lẻ.

Thanh toán QR mở rộng qua biên giới

Tại hội thảo ngày 25/9/2026, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cho biết, Việt Nam đã triển khai kết nối thanh toán QR song phương với Thái Lan, Campuchia và Lào; đồng thời đang phối hợp triển khai với Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Việc mở rộng VietQRGlobal hướng tới tạo thêm kênh thanh toán trực tiếp cho du lịch, bán lẻ và giao thương xuyên biên giới.

Nền tảng cho quá trình này là quy mô thanh toán số trong nước tăng nhanh. Trong 8 tháng năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị; riêng thanh toán qua QR đạt 311 triệu giao dịch, trị giá 274,2 nghìn tỷ đồng.

Vì thế, việc đưa hạ tầng QR ra ngoài biên giới không chỉ mở rộng tiện ích thanh toán mà còn nối dòng tiền bán lẻ trong nước với các thị trường khu vực.

Từ tín dụng đơn lẻ đến tài trợ chuỗi giá trị

Dòng vốn ngân hàng tiếp tục được mở rộng theo các chuỗi doanh nghiệp và dự án. Ngày 22/9/2026, NCB và Petrolimex ký thỏa thuận hợp tác chiến lược toàn diện, trong đó hai bên phối hợp các giải pháp tài chính - ngân hàng nhằm quản trị dòng tiền, sử dụng nguồn vốn và đáp ứng nhu cầu tài chính của Petrolimex cùng các đơn vị thành viên.

Đồng thời, thông tin từ NCB cho biết, ngân hàng đang triển khai tài trợ chuỗi cung ứng cho hơn 180 doanh nghiệp với quy mô tín dụng hàng nghìn tỷ đồng và cung cấp vốn cho 70 dự án quy mô lớn. Trước đó, ngân hàng này tham gia tài trợ, thu xếp vốn cho một số dự án hạ tầng và làm đầu mối thu xếp vốn tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội.

Đặt trong bức tranh rộng hơn, đây là một phần của xu hướng ngân hàng mở rộng cấp vốn từ từng khách hàng riêng lẻ sang chuỗi cung ứng và hệ sinh thái doanh nghiệp. Định hướng chính sách hiện nay cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng phát triển cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng và cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán, dòng tiền.

Giám sát rửa tiền chuyển mạnh sang phân loại rủi ro

Trong tuần, Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, theo hướng kết hợp giám sát tuân thủ với giám sát trên cơ sở rủi ro.

Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu thu thập chi tiết dữ liệu về cơ cấu quản trị, sở hữu và khách hàng của các tổ chức thuộc diện giám sát. Danh sách thành viên Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát và Ban Giám đốc từ cấp Giám đốc khối trở lên phải có thông tin về họ tên, quốc tịch, tỷ lệ sở hữu vốn. Các tổ chức cũng phải cung cấp thông tin về 10 cổ đông cá nhân nước ngoài lớn nhất và 10 cổ đông tổ chức nước ngoài lớn nhất.

Ở phía khách hàng, các ngân hàng phải phân loại khách hàng đang hoạt động theo ba mức rủi ro thấp, trung bình và cao; đồng thời theo dõi riêng người có ảnh hưởng chính trị (PEP), khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và khách hàng tổ chức. Những lĩnh vực được chú ý gồm dịch vụ tài sản mã hóa, bất động sản, kim loại quý và đá quý, trò chơi có thưởng, chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, ngân hàng đại lý, dịch vụ pháp lý, kế toán và quỹ tín thác.

Việc giám sát dự kiến được thực hiện theo ba bước, từ thu thập và xử lý dữ liệu, thực hiện giám sát đến lập báo cáo và đề xuất biện pháp xử lý. Kết quả phân loại rủi ro sẽ là cơ sở để Ngân hàng Nhà nước xác định đối tượng trọng điểm, tần suất và nội dung thanh tra, kiểm tra.

Lãi suất cho vay chịu sức ép, huy động tập trung vào kỳ hạn dài

Dòng tiền dịch chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn cũng diễn ra trong bối cảnh lãi suất huy động duy trì ở vùng cao. Đầu tuần, chứng chỉ tiền gửi tại một số ngân hàng có mức lãi suất cao nhất tới 9%/năm. Đến cuối tuần, kỳ hạn 6 tháng tại một số ngân hàng vẫn vượt 7%/năm, trong khi kỳ hạn 12 tháng trở thành một trong những vùng cạnh tranh huy động đáng chú ý.

Ở chiều cho vay, dữ liệu tháng 8 được công bố trong tuần cho thấy lãi suất bình quân đã vượt 10%/năm tại nhiều ngân hàng và nhóm khách hàng.

Theo Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản vay mới và cũ còn dư nợ trong tháng 8 ở mức 8,4 - 10,7%/năm.

Áp lực chi phí vốn cũng phản ánh vào triển vọng kinh doanh ngân hàng. MBS Research dự báo, lợi nhuận sau thuế của nhóm ngân hàng niêm yết được theo dõi tăng 19,1% trong quý III/2026, nhưng diễn biến phân hóa rõ giữa các nhóm. Các ngân hàng thương mại cổ phần chịu sức ép NIM lớn hơn do nhu cầu huy động vốn, trong khi nhóm quốc doanh được kỳ vọng hưởng lợi từ chi phí vốn thấp hơn và lợi thế CASA. Văn bản đã dán (1)

USD tăng tuần thứ hai, vàng mất 3,2 triệu đồng/lượng

Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá VND/USD trong nước tăng nhẹ trong tuần, dù mức biến động thấp hơn đáng kể so với USD quốc tế.

Tỷ giá trung tâm kết tuần ở 25.641 VND/USD, tăng 4 VND so với cuối tuần trước. Tại Vietcombank sáng 27/9, USD được niêm yết 25.790 - 26.170 VND/USD (mua vào - bán ra), còn BIDV ở 25.800 - 26.180 VND/USD.

Trên thị trường quốc tế, USD có tuần tăng thứ hai liên tiếp. DXY tăng 0,81% trong tuần lên 101,04 điểm và có thời điểm vượt 101 điểm, mức cao nhất trong hai tháng. So với vùng 99 điểm trong nửa đầu tháng 9, sức mạnh của USD đã tăng đáng kể khi thị trường điều chỉnh kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Fed.

Vàng biến động mạnh hơn. Phiên cuối tuần, vàng phục hồi lên khoảng 4.286 USD/ounce, nhưng vẫn mất khoảng 97 USD/ounce, tương đương hơn 2% so với đầu tuần. Trong nước, sáng 27/9, vàng miếng SJC được SJC và DOJI niêm yết ở 141,4 - 144,4 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 3,2 triệu đồng/lượng ở cả hai chiều so với cuối tuần trước.