Dòng tiền tuần qua: Fed tăng lãi suất, cần thêm vốn dài hạn cho tăng trưởng

Thị trường chờ thêm tín hiệu về lộ trình tiếp theo của Fed và khả năng lãi suất USD neo cao. Ảnh: ST

Fed tăng lãi suất, áp lực từ bên ngoài gia tăng

Tâm điểm của thị trường tài chính - tiền tệ tuần qua là quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang lên 3,75 - 4,00%.

Đây là lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Fed cho biết lạm phát vẫn ở mức cao, trong khi hoạt động kinh tế tiếp tục tăng trưởng vững.

Không chỉ quyết định tăng lãi suất, triển vọng chính sách của Fed cũng được thị trường đặc biệt quan tâm. Theo dự báo tháng 9, phần lớn thành viên FOMC dự kiến lãi suất cuối năm 2026 cao hơn mức hiện tại, củng cố khả năng Fed còn tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, mức tăng lần này nhìn chung đã nằm trong kỳ vọng. Tuy nhiên, thông điệp đáng chú ý hơn là môi trường lãi suất cao có thể kéo dài. UOB dự báo Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 12/2026 và đầu năm 2027.

Đối với Việt Nam, ông Suan Teck Kin cho rằng, tác động không chỉ nằm ở mức tăng 25 hay 50 điểm cơ bản, mà chủ yếu truyền dẫn qua USD, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ dài hạn và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư toàn cầu. Chênh lệch lãi suất Việt Nam - Mỹ thu hẹp có thể tạo sức ép lên VND, tăng chi phí huy động vốn bằng USD và tác động đến dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Đáng chú ý, TS. Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả Viện Nghiên cứu Kinh tế BIDV cũng cho rằng, tác động của đợt tăng lãi suất lần này không nằm nhiều ở mức tăng 0,25 điểm phần trăm, vốn đã được thị trường dự báo, mà ở tín hiệu về lộ trình tiếp theo và khả năng lãi suất USD neo cao lâu hơn.

Theo nhóm nghiên cứu, tác động tới kinh tế - tài chính toàn cầu sẽ truyền dẫn chủ yếu qua mặt bằng lãi suất và chi phí vốn, tỷ giá, tăng trưởng - thương mại và sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế.

Với Việt Nam, nhóm chuyên gia BIDV đánh giá, áp lực lên tỷ giá VND/USD từ lần tăng lãi suất này không nhiều, do chênh lệch lãi suất VND - USD vẫn ở mức dương, bình quân khoảng 0,5 điểm phần trăm. Tuy nhiên, nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 12, chênh lệch này có thể thu hẹp, trong khi USD mạnh lên sẽ tạo thêm sức ép lên tỷ giá. Diễn biến tỷ giá thời gian tới vì thế phụ thuộc đáng kể vào lộ trình chính sách của Fed, cán cân thương mại và dòng vốn quốc tế.

Một tác động khác là khả năng giảm lãi suất trong nước trở nên khó khăn hơn. Nhóm nghiên cứu BIDV cho rằng, lãi suất USD và một số ngoại tệ tăng sẽ hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay trong ngắn hạn, nhất là nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất cuối năm. Vì thế, yêu cầu đa dạng hóa nguồn vốn và nâng hiệu quả phân bổ vốn càng trở nên quan trọng đối với cả bên vay và bên cho vay.

Với Việt Nam, việc thị trường chứng khoán được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 có thể bù đắp một phần áp lực đối với dòng vốn đầu tư gián tiếp.

19 ngân hàng dành khoảng 407.000 tỷ đồng tín dụng ưu đãi

Trong nước, một chuyển động đáng chú ý của dòng vốn tuần qua đến từ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 31/8/2026, dư nợ tín dụng đối với DNNVV đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% so với cuối năm 2025, cao hơn tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ. Doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm đạt trên 3,8 triệu tỷ đồng.

Đáng chú ý, sau hơn một tháng triển khai Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV theo Công văn số 7125/NHNN-TD, 19 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng. Lãi suất của chương trình thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay.

Nguồn vốn không chỉ dành cho DNNVV mà còn hướng tới nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và dự án xanh.

Các ngân hàng cũng triển khai nhiều chương trình riêng. BIDV có gói tín dụng VND ngắn hạn quy mô 25.000 tỷ đồng trong chương trình SME Fast Track 2026; Agribank triển khai chương trình “Hưng thịnh cùng doanh nghiệp SMEs” quy mô 100.000 tỷ đồng; SHB có các khoản vay cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa với lãi suất từ 6,2%/năm. Trong 8 tháng, Vietcombank phát triển gần 2.000 khách hàng DNNVV mới, doanh số giải ngân gần 10.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn vẫn chịu ảnh hưởng bởi mức độ minh bạch tài chính, dữ liệu dòng tiền, tài sản bảo đảm và lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước cho biết dữ liệu phục vụ đánh giá DNNVV còn phân tán, kết nối giữa ngân hàng với dữ liệu thuế, hải quan, hiệp hội và các nguồn chính thống khác chưa đầy đủ.

Vì thế, hướng xử lý đang tập trung vào việc đánh giá tín dụng nhiều hơn trên phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền, lịch sử tín dụng, năng lực quản trị và dữ liệu doanh nghiệp; đồng thời mở rộng bao thanh toán, cho thuê tài chính và tài trợ chuỗi cung ứng, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Đảm bảo chất lượng dòng tín dụng, kiểm soát cho vay “sân sau”

Cùng với mở rộng khả năng tiếp cận vốn, chất lượng phân bổ tín dụng tiếp tục là một trọng tâm điều hành. Tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là DNNVV”, định hướng hiện đại hóa hệ thống ngân hàng gắn với yêu cầu tăng khả năng tiếp cận vốn cho nền kinh tế, nhất là DNNVV, đồng thời tăng kiểm soát rủi ro và chất lượng tín dụng.

Theo đó, một trong những yêu cầu đáng chú ý là kiểm soát việc cấp tín dụng đối với khách hàng và người có liên quan, hạn chế tình trạng tín dụng tập trung vào một số doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp hoặc dự án thuộc cùng hệ sinh thái. Việc mở rộng tín dụng vì thế phải đi cùng nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát sở hữu chéo và bảo đảm an toàn hệ thống.

Ở chiều tiếp cận vốn, định hướng chính sách cũng gắn với phát triển chấm điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu, Open API và các mô hình tài chính số. Đây cũng là hướng đang được Ngân hàng Nhà nước đặt ra đối với DNNVV, khi các tổ chức tín dụng được khuyến khích tăng đánh giá dựa trên dòng tiền, lịch sử tín dụng và dữ liệu, từng bước giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Tìm nguồn vốn dài hạn cho mục tiêu tăng trưởng

Câu chuyện nguồn vốn trung và dài hạn cũng được đặt ra tại Techcombank Investment Summit 2026 diễn ra ngày 19/9/2026 tại Hà Nội, với sự tham dự của hơn 500 đại biểu từ cơ quan quản lý, các định chế tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp.

Tại sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho rằng, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026 - 2030, nền kinh tế cần chuyển mạnh về năng suất, chất lượng thể chế và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Trong đó, Việt Nam cần phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, qua đó giảm áp lực về kỳ hạn lên hệ thống ngân hàng.

Theo Phó Thống đốc, tăng trưởng nhanh phải đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô, huy động vốn lớn phải đi cùng kỷ luật thị trường. Việc kết nối nguồn lực tư nhân với phát triển hạ tầng và các dòng vốn quốc tế vì thế trở thành một phần quan trọng trong quá trình huy động nguồn lực cho tăng trưởng.

Về phía ngân hàng, Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner cho rằng, các giai đoạn phát triển đột phá cần những dòng vốn dài hạn và sự tham gia của cả khu vực công lẫn tư nhân. Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở thu hút vốn mà còn ở khả năng phân bổ nguồn lực hiệu quả để tạo giá trị bền vững.

Các thảo luận tại Techcombank Investment Summit cũng mở rộng sang nguồn vốn cho hạ tầng và vai trò của bảo hiểm trong cung cấp nguồn vốn trung, dài hạn. Điều này cùng chung với yêu cầu được đặt ra từ phía cơ quan quản lý về việc giảm dần sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng và hình thành hệ sinh thái tài chính đa tầng hơn.

Các chuyên gia thảo luận tại Techcombank Investment Summit 2026.

Lãi suất chịu thêm sức ép từ nhu cầu vốn cuối năm

Trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng, mặt bằng lãi suất huy động chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo báo cáo của UOB, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 - 12 tháng hiện phổ biến khoảng 6,5 - 7,8%/năm. Diễn biến trong tuần cũng cho thấy cạnh tranh huy động vẫn tiếp diễn khi một số ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất ở nhóm kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Đáng chú ý, từ ngày 18/9, VPBank tăng lãi suất huy động tại nhiều kỳ hạn. Với tiền gửi trực tuyến dưới 10 tỷ đồng, lãi suất kỳ hạn 6 - 11 tháng tăng lên 6,7%/năm, kỳ hạn 12 - 13 tháng lên 6,9%/năm. Trong khi đó, MB duy trì mức 7%/năm ở một số kỳ hạn dài.

Áp lực huy động vốn diễn ra trong bối cảnh tín dụng tăng khá nhanh. Trong bối cảnh Fed tăng lãi suất, UOB nhận định khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ trong nước vẫn hạn chế khi lạm phát cần được theo dõi và nhu cầu vốn ở mức cao. Ngân hàng này dự báo Ngân hàng Nhà nước duy trì lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% trong phần còn lại của năm 2026 và sang năm 2027.

Theo đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng mà còn mở rộng các kênh dẫn vốn khác. Đầu tư công, trái phiếu, bảo hiểm, các quỹ đầu tư và vốn quốc tế có thể cùng tham gia cung ứng nguồn lực cho nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu vốn trung, dài hạn cho hạ tầng và các dự án quy mô lớn ngày càng tăng.

Bảo hiểm hưu trí bổ sung nguồn vốn dài hạn

Một hướng huy động vốn dài hạn khác được đề cập nhiều trong tuần là phát triển thị trường bảo hiểm và các quỹ hưu trí. Tại Techcombank Investment Summit, các thảo luận đặt vấn đề ngành bảo hiểm không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ tài chính, gia sản mà còn có khả năng cung cấp nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Cùng với đó, tại Hội thảo “Chiến lược hưu trí tự nguyện, tối ưu thuế và nâng tầm doanh nghiệp” ngày 17/9, bà Lý Thu Thủy, Trưởng phòng Bảo hiểm nhân thọ, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho biết, đến năm 2025, tổng doanh thu phí bảo hiểm hưu trí tự nguyện đạt khoảng 733 tỷ đồng, với khoảng 51.000 người tham gia; tổng tài sản của các quỹ đạt khoảng 731 tỷ đồng.

Quy mô này vẫn khá nhỏ khi doanh thu phí hưu trí tự nguyện chiếm chưa tới 1% tổng doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ và mới có 6/22 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cung cấp sản phẩm.

Đáng chú ý, chính sách thuế đang tạo thêm điều kiện để thị trường mở rộng. Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, khoản doanh nghiệp đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp tối đa 5 triệu đồng/người/tháng, tăng từ 3 triệu đồng trước đây. Nghị định số 253/2026/NĐ-CP cũng nâng mức khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đối với khoản đóng góp hưu trí từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng.

Tỷ giá tăng trở lại, vàng phục hồi sau ba tuần giảm

Thị trường ngoại hối đảo chiều trong tuần 14 - 19/9 sau hai tuần giảm liên tiếp. Đến ngày 18/9, sau quyết định tăng lãi suất của Fed, tỷ giá trung tâm đã tăng lên 25.637 VND/USD, cao hơn 41 đồng so với cuối tuần trước. Chỉ số DXY cũng trở lại trên mốc 100 điểm, từ vùng khoảng 99,1 điểm cuối tuần trước.

Diễn biến của vàng lại theo hướng ngược lại. Sau quyết định tăng lãi suất của Fed, vàng có thời điểm chịu áp lực nhưng nhanh chóng phục hồi. Ngày 18/9, giá vàng miếng SJC tăng 1,2 triệu đồng/lượng trong một phiên, lên 144 - 147 triệu đồng/lượng. Đến ngày 20/9, SJC tiếp tục lên 144,6 - 147,6 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), tức tăng khoảng 1,6 triệu đồng/lượng so với mức ghi nhận đầu tuần. Giá vàng thế giới cũng phục hồi lên khoảng 4.377 USD/ounce, tăng khoảng 29 USD/ounce so với mức chốt tuần trước.

Về triển vọng, UOB vẫn duy trì quan điểm tích cực với vàng trong trung hạn. Ngân hàng này cho rằng vùng 4.000 USD/ounce có thể là vùng đáy ngắn hạn và dự báo giá vàng đạt khoảng 4.500 USD/ounce trong quý IV/2026, 4.800 USD/ounce trong quý I/2027, 5.100 USD/ounce trong quý II/2027 và 5.400 USD/ounce trong quý III/2027.

Động lực được UOB nhấn mạnh là khả năng các ngân hàng trung ương quay lại tăng mua vàng cùng những lo ngại về triển vọng tài khóa Mỹ, trong khi rủi ro ngắn hạn vẫn đến từ chính sách của Fed và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ.