Chấm dứt cho vay “sân sau”, siết kiểm soát tín dụng rủi ro

Các tổ chức tín dụng cần kiểm soát hoạt động cấp tín dụng. Ảnh minh họa: AI

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 1809/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”.

Một nội dung đáng chú ý của Đề án là các yêu cầu đối với tổ chức tín dụng trong kiểm soát hoạt động cấp tín dụng, tín dụng tập trung, các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cũng như hoạt động cấp tín dụng liên quan đến cổ đông, lãnh đạo và người có liên quan.

Theo Đề án, các tổ chức tín dụng phải chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào một số doanh nghiệp, nhóm khách hàng lớn, dự án thuộc hệ sinh thái hoặc “sân sau” của tập đoàn có thể gây ra các rủi ro, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và lành mạnh của tổ chức tín dụng.

Cùng với yêu cầu này, các tổ chức tín dụng phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ đối với hoạt động cấp tín dụng, chất lượng tín dụng, mức độ tập trung tín dụng, khách hàng và nhóm khách hàng liên quan.

Đề án cũng yêu cầu kiểm soát hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao và đầu tư trái phiếu doanh nghiệp; lưu ý nợ xấu cao hoặc tăng nhanh, dư nợ tín dụng tập trung vào lĩnh vực bất động sản, tăng mạnh để đầu tư, kinh doanh chứng khoán.

Các tổ chức tín dụng đồng thời phải nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường kiểm tra sử dụng vốn vay, đặc biệt đối với việc cấp tín dụng thuộc lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Mục tiêu được đặt ra là phát hiện sớm rủi ro, kiểm soát chất lượng tín dụng, hạn chế nợ nhóm 2, nợ xấu phát sinh và tăng cường các biện pháp thu hồi, xử lý nợ xấu.

Một yêu cầu khác là rà soát các khoản lãi dự thu lớn, số ngày dự thu dài, tăng mạnh; thoái các khoản lãi dự thu không đúng quy định nếu có, bảo đảm tuân thủ quy định và lợi nhuận phản ánh đúng thực trạng hoạt động kinh doanh.

Đề án cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường năng lực tài chính và khả năng chống chịu; thực hiện đầy đủ, kịp thời quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro, định giá, quản lý và xử lý tài sản bảo đảm, qua đó bảo đảm phản ánh trung thực chất lượng tín dụng và chủ động nhận diện, ghi nhận rủi ro.

Cùng với kiểm soát tín dụng tập trung, Quyết định 1809/QĐ-TTg đặt ra yêu cầu thường xuyên rà soát, theo dõi chặt chẽ tình hình, biến động sở hữu cổ phần và hoạt động cấp tín dụng đối với cổ đông, lãnh đạo và người có liên quan, nhóm cổ đông cần quan tâm nếu có.

Việc này nhằm phát hiện sớm những dấu hiệu rủi ro, hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu cổ phần và các tồn tại, rủi ro trong hoạt động có thể ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng.

Các tổ chức tín dụng cũng được yêu cầu tăng cường, chủ động phối hợp chặt chẽ với các cổ đông trong quá trình thoái vốn, đặc biệt là cổ đông là tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước và người có liên quan có sở hữu cổ phần vượt giới hạn, bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật.

Ở phía cơ quan quản lý, Đề án giao Ngân hàng Nhà nước theo dõi, giám sát các tổ chức tín dụng, đặc biệt là những tổ chức có mức độ tập trung tín dụng cao hoặc tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, gia tăng nhanh; tỷ lệ nợ xấu cao; dư nợ cấp tín dụng trong những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro có xu hướng gia tăng nhanh, chiếm tỷ trọng lớn. Mục tiêu là phát hiện các rủi ro tiềm ẩn để có biện pháp cảnh báo, chấn chỉnh, xử lý kịp thời, hạn chế rủi ro tập trung tín dụng.

Ngân hàng Nhà nước cũng được giao tăng cường phối hợp giữa công tác giám sát và thanh tra nhằm kịp thời xử lý các tồn tại, hạn chế, phát hiện và cảnh báo sớm các rủi ro tiềm ẩn; đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực quản trị, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, tài chính, tuân thủ các giới hạn an toàn, bảo đảm chất lượng tín dụng và kiểm soát các giao dịch với cổ đông, người có liên quan.

Đáng chú ý, đối với các tổ chức tín dụng cổ phần có cổ đông sở hữu cổ phần chưa bảo đảm quy định, Ngân hàng Nhà nước sẽ theo dõi, yêu cầu tiếp tục rà soát để thực hiện nghiêm quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và các văn bản có liên quan, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật.

Theo phân công thực hiện Đề án, Ngân hàng Nhà nước còn chủ trì hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách về tiền tệ, tín dụng, hoạt động ngân hàng, cơ cấu lại, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và xử lý nợ xấu.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan nâng cao năng lực, hiệu quả thanh tra, giám sát ngành Ngân hàng cũng như quản lý, thanh tra, giám sát hoạt động bảo hiểm, chứng khoán nhằm ngăn ngừa, xử lý các vi phạm pháp luật về sở hữu, chuyển nhượng cổ phiếu gây tác động bất lợi tới thị trường chứng khoán và rủi ro cho tổ chức tín dụng.