Tăng cường phối hợp giữa Chính phủ và Nghị viện, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045
Chiều 15/11, tại Thủ đô Manila, Philippines, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng Lãnh đạo các nước ASEAN dự Phiên Đối thoại lần thứ 15 giữa Lãnh đạo ASEAN với đại diện Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN (AIPA). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh tham dự với tư cách đại diện Quốc hội Việt Nam.
 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Phiên Đối thoại của Lãnh đạo Cấp cao ASEAN với Hội đồng liên Nghị viện ASEAN (AIPA) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc |
Được tổ chức thường niên từ năm 2009, Phiên Đối thoại là cơ chế tham vấn định kỳ quan trọng, góp phần tăng cường phối hợp, thúc đẩy gắn kết giữa Chính phủ và Nghị viện các quốc gia thành viên, đồng thời đưa tiếng nói và nguyện vọng của người dân vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Phiên Đối thoại năm nay cũng là dịp để hai kênh hành pháp và lập pháp của khu vực trao đổi về định hướng phối hợp, đưa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 từ cam kết đến những kết quả cụ thể.
Thay mặt các Nghị viện thành viên, Chủ tịch AIPA, Chủ tịch Hạ viện Philippines Faustino G. Dy III trình bày Thông điệp của AIPA. Các Nghị viện thành viên bày tỏ ủng hộ việc kết nạp Quốc hội Timor-Leste làm thành viên chính thức thứ 11 của AIPA tại Đại hội đồng AIPA lần thứ 47.
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), các Nghị viện thành viên tái khẳng định các nguyên tắc của Hiệp ước, cam kết củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và đề cao luật pháp quốc tế.
Các Nghị viện thành viên cũng nhấn mạnh các ưu tiên về an ninh năng lượng, an ninh lương thực, kinh tế số và phòng, chống tội phạm mạng. Các Nghị viện thành viên khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ các nước triển khai các ưu tiên của ASEAN thông qua các hoạt động lập pháp, quyết định ngân sách và giám sát.
Các nhà Lãnh đạo các nước ASEAN đánh giá cao những chia sẻ, đề xuất của AIPA, ghi nhận vai trò ngày càng quan trọng của Nghị viện trong việc phê chuẩn, nội luật hóa và giám sát thực hiện các thỏa thuận khu vực, đồng thời ủng hộ việc kết nạp Quốc hội Timor-Leste làm thành viên chính thức của AIPA.
Các nhà Lãnh đạo nhấn mạnh sự ủng hộ của Nghị viện là yếu tố then chốt để thúc đẩy các ưu tiên hợp tác về kinh tế số, kết nối năng lượng, an ninh lương thực và ứng phó biến đổi khí hậu; nhất trí tăng cường tham vấn và phối hợp thường xuyên giữa kênh hành pháp và kênh lập pháp để các cam kết của ASEAN được triển khai hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Phát biểu tại Phiên Đối thoại, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự đồng hành, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Chính phủ và Nghị viện các quốc gia thành viên là nền tảng, động lực quan trọng để ASEAN hiện thực hóa Tầm nhìn về một Cộng đồng đoàn kết, tự cường, năng động và lấy người dân làm trung tâm.
Thủ tướng hoan nghênh chủ đề của AIPA năm 2026: “Nghị viện bảo đảm một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm” và đề xuất ba định hướng trọng tâm cho hợp tác giữa ASEAN và AIPA.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh tham dự Phiên Đối thoại của Lãnh đạo Cấp cao ASEAN với Hội đồng liên Nghị viện ASEAN (AIPA) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc |
Thứ nhất, tham vấn từ sớm, thực thi hiệu quả. Thủ tướng nhấn mạnh hợp tác ASEAN - AIPA cần chuyển trọng tâm từ “thông qua nghị quyết” sang “theo dõi thực thi”; gắn kết chặt chẽ hoạch định chính sách với hoạt động lập pháp, quyết định ngân sách và giám sát của Nghị viện các nước. Các cam kết của ASEAN chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành luật pháp, nguồn lực và hành động cụ thể ở mỗi quốc gia.
Thứ hai, củng cố đoàn kết, vun đắp niềm tin. Thủ tướng đề nghị phát huy vai trò Ngoại giao Nghị viện trong tăng cường tin cậy chính trị, góp phần giữ vững hòa bình, ổn định và vai trò trung tâm của ASEAN; thúc đẩy hợp tác thực chất với các Nghị viện quan sát viên và đối tác phát triển; chia sẻ kinh nghiệm về lập pháp, giám sát, ngân sách xanh và Nghị viện số.
Thứ ba, tập trung vào các ưu tiên mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Thủ tướng đề nghị tập trung đẩy mạnh hợp tác về thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng và kinh tế số; đồng thời chú trọng chuyển dịch năng lượng, bảo đảm an ninh lương thực và quản trị bền vững tài nguyên nước ở tiểu vùng Mê Công; tăng cường phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có tội phạm ma túy và lừa đảo trực tuyến.
Nhân dịp này, Thủ tướng đề nghị Quốc hội, Nghị viện các nước sớm xem xét phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), qua đó tạo cơ sở pháp lý để tăng cường hợp tác hiệu quả hơn trong lĩnh vực này.
Củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và chủ động kiến tạo vai trò trung tâm của ASEAN
Cũng trong chiều 15/11, tại Manila, Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Phiên họp hẹp của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 do Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. chủ trì.
 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Trưởng đoàn tham dự Phiên họp hẹp Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc |
Thủ tướng và các nhà Lãnh đạo ASEAN đã tập trung thảo luận về tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh năng lượng, trao đổi về tình hình thế giới, các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Các nhà Lãnh đạo nhận định xung đột ở Trung Đông tiếp tục tác động đến nguồn cung và giá cả năng lượng, lương thực, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người dân. Các nhà Lãnh đạo nhất trí tăng cường phối hợp ứng phó, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh kết nối năng lượng khu vực, trong đó có việc sớm triển khai thực hiện Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu mỏ (APSA) và thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN (APG), nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cho người dân và doanh nghiệp.
Trước những chuyển dịch nhanh chóng và sâu sắc của tình hình thế giới, các nhà Lãnh đạo khẳng định quyết tâm giữ vững đoàn kết, thống nhất, tăng cường hợp tác, đẩy mạnh liên kết kinh tế, nâng cao khả năng tự cường, tăng cường phối hợp ứng phó với khủng hoảng, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác.
 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Trưởng đoàn tham dự Phiên họp hẹp Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc |
Các nhà Lãnh đạo đề cao việc tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), kiên trì giải quyết bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Các nhà Lãnh đạo khẳng định lập trường và quyết tâm chung trong thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tích cực nỗ lực thúc đẩy đàm phán để sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
Các nhà Lãnh đạo khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục hỗ trợ Myanmar tìm kiếm giải pháp hòa bình, bền vững do Myanmar làm chủ và dẫn dắt, trên cơ sở Đồng thuận 5 điểm. Các nhà Lãnh đạo đánh giá cao nỗ lực của Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN và của Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro, Đặc phái viên của Chủ tịch ASEAN về Myanmar, trong việc tiếp xúc với các bên liên quan. Các nhà Lãnh đạo hoan nghênh những tiến triển trong công tác hỗ trợ nhân đạo cho người dân Myanmar và ghi nhận sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với các nỗ lực của ASEAN.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại Phiên họp - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc |
Phát biểu tại Phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh ASEAN cần chủ động hơn nữa, tiên phong định hình môi trường chiến lược ở khu vực để bảo đảm hòa bình, an ninh và phát triển. Trên tinh thần đó, Thủ tướng nêu ba đề xuất.
Thứ nhất, củng cố lòng tin và xử lý khác biệt thông qua đối thoại. Về Biển Đông, Thủ tướng đề nghị các nước ASEAN phối hợp chặt chẽ, cùng Trung Quốc nỗ lực đàm phán xây dựng COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982, góp phần xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Về Myanmar, Thủ tướng đề nghị ASEAN tiếp tục duy trì và mở rộng hỗ trợ nhân đạo cho người dân ở Myanmar, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh cách tiếp cận để can dự hiệu quả, thực chất hơn với Myanmar.
Thứ hai, chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng, ứng phó với các thách thức chung. Thủ tướng ủng hộ ASEAN củng cố các cơ chế hiện có để nâng cao khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống khẩn cấp đe dọa hòa bình, an ninh của khu vực. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng phối hợp với các nước ASEAN phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng và mua bán người…, đồng thời thúc đẩy quản trị trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, có trách nhiệm.
Thứ ba, chủ động dẫn dắt hợp tác với các đối tác, chuyển từ tư duy giữ vai trò trung tâm sang kiến tạo vai trò trung tâm. Thủ tướng đề nghị ASEAN xây dựng bản đồ chiến lược hợp tác với các đối tác, tập trung vào các lĩnh vực mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, gồm thương mại, đầu tư, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời duy trì quan hệ cân bằng với các đối tác, khuyến khích các nước lớn hành xử có trách nhiệm, đóng góp vào hòa bình và thịnh vượng chung của khu vực.
