Chu kỳ đầu tư hạ tầng mới cần những dòng vốn mới

Các chuyên gia tham gia thảo luận tại Hội nghị.

Phân loại dự án để huy động đúng nguồn vốn

Nhu cầu đầu tư hạ tầng quy mô lớn trong những năm tới đang đặt ra yêu cầu đa dạng hóa nguồn vốn. Đây là một trong những vấn đề được các chuyên gia, cơ quan quản lý và tổ chức tài chính tập trung thảo luận tại Hội nghị Đầu tư Techcombank 2026 - Techcombank Investment Summit 2026 với chủ đề Việt Nam phồn vinh kiến tạo và trao truyền giá trị qua thế hệ được tổ chức vào ngày 19/9/2026.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho rằng, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế cần chuyển mạnh về năng suất, chất lượng, thể chế và đặc biệt là hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Trong đó, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng là một trong những điều kiện quan trọng để duy trì tăng trưởng cao, với các lĩnh vực như giao thông, năng lượng, đô thị, logistics, chuyển đổi số và công nghệ số.

Đặc điểm chung của các dự án này là nhu cầu vốn lớn, thời gian triển khai và hoàn vốn kéo dài. Vì vậy, bên cạnh vai trò của đầu tư công, Phó Thống đốc cho rằng cần huy động hiệu quả hơn nguồn lực từ khu vực tư nhân, nhà đầu tư tổ chức, thị trường vốn trong nước và các dòng vốn dài hạn từ quốc tế.

Cũng về vấn đề này, bà Jing Zhao, Chuyên gia cao cấp lĩnh vực tài chính của Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, bài toán vốn hạ tầng trước hết cần tính đến đặc điểm của từng loại dự án, thay vì chỉ phân chia theo lĩnh vực giao thông, năng lượng, số hay y tế.

Theo bà Jing Zhao, mô hình tài trợ hạ tầng truyền thống tại Việt Nam cũng như nhiều nền kinh tế khác vẫn phụ thuộc đáng kể vào tài chính công. Vì vậy, có thể phân loại dự án để xác định nguồn vốn phù hợp.

Với những dự án tạo tác động xã hội lớn nhưng lợi nhuận tài chính trong ngắn và trung hạn chưa đủ hấp dẫn khu vực tư nhân, tài chính công vẫn giữ vai trò chính. Ở chiều ngược lại là những dự án có khả năng thu hút vốn tư nhân. Đáng chú ý là nhóm dự án nằm giữa hai khu vực này, khi một phần nguồn lực công hoặc vốn ưu đãi có thể được sử dụng để tăng khả năng huy động vốn tư nhân.

Theo bà Jing Zhao, cách tiếp cận này có thể giảm áp lực đối với nguồn lực công và hệ thống ngân hàng, đồng thời mở rộng nguồn vốn dành cho hạ tầng.

Một hướng khác là đa dạng hóa nhà đầu tư. Bên cạnh vốn quốc tế, các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm có thể trở thành nguồn vốn phù hợp với những dự án có thời gian hoàn vốn dài. Hiện nay, danh mục của nhiều tổ chức vẫn tập trung vào những tài sản tương đối an toàn như tiền gửi ngân hàng và trái phiếu chính phủ. Theo đại diện Ngân hàng Thế giới, việc mở rộng sang trái phiếu doanh nghiệp và các loại tài sản khác cần đi cùng nâng cao năng lực đầu tư và quản trị rủi ro.

Đối với hệ thống ngân hàng, bà Jing Zhao đề cập các công cụ giảm thiểu rủi ro, tăng cường tín dụng và mô hình chuyển các khoản vay hiện hữu sang cho nhà đầu tư tổ chức. Cách làm này có thể giúp giải phóng một phần năng lực trên bảng cân đối của ngân hàng để tiếp tục tài trợ các dự án mới.

Tuy nhiên, giải pháp tài chính không thể tách rời cải cách chính sách. Khả năng tạo dòng tiền và thu hồi vốn của dự án, khung hợp tác công - tư (PPP), tiêu chuẩn hóa hợp đồng và cơ chế chia sẻ rủi ro đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Cần huy động hiệu quả hơn nguồn lực cho các dự án hạ tầng quan trọng. Ảnh minh họa: H.D

Ngân hàng chuyển từ cho vay sang thu xếp nhiều nguồn vốn

Từ phía tổ chức tín dụng, bà Nguyễn Thu Lan, Phó Chủ tịch HĐQT Techcombank cho rằng, quy mô vốn của các dự án hạ tầng ngày càng lớn và khó có một nguồn vốn hay một tổ chức đơn lẻ có thể đáp ứng toàn bộ.

Theo bà Lan, giai đoạn đầu tư mới đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa nhiều nguồn vốn, hình thức tài trợ và các bên cung cấp vốn, đồng thời phải tính đến kỳ hạn của từng nguồn để phù hợp với nhu cầu của dự án.

“Techcombank đang chuẩn bị để trở thành một nhà thu xếp vốn đứng giữa để có thể thu xếp nguồn vốn và dòng vốn tốt nhất cho các chủ đầu tư, cho các công trình đầu tư cơ sở hạ tầng ở Việt Nam”, bà Lan cho biết.

Theo Phó Chủ tịch Techcombank, vai trò này không chỉ dừng ở cấp tín dụng. Với các dự án có dòng tiền dài, ngân hàng có thể cấu trúc các lớp vốn khác nhau, trước mắt sử dụng nguồn vốn ngắn và trung hạn, sau đó kết nối với những nguồn vốn có kỳ hạn phù hợp hơn.

Đối với các dự án đầu tư công, Techcombank cũng định hướng tham gia với vai trò thu xếp vốn, kết nối không chỉ các ngân hàng trong nước mà cả ngân hàng quốc tế. Bà Lan cho biết ngân hàng cũng mong muốn tham gia tư vấn tài chính, thu xếp các kênh như trái phiếu chính quyền đô thị và trái phiếu chính phủ để phục vụ nhu cầu đầu tư hạ tầng dài hạn.

Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng (Ngân hàng Nhà nước), vốn huy động của ngân hàng thương mại chủ yếu có kỳ hạn ngắn, trong khi dự án hạ tầng thường cần lượng vốn rất lớn và thời gian thu hồi kéo dài. Vì vậy, tín dụng ngân hàng có thể tham gia nhưng không phải nguồn vốn duy nhất.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, nguồn lực cho hạ tầng cần được huy động đồng bộ từ ngân sách Nhà nước, ngân hàng, ODA, vốn vay các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư nước ngoài. Với ngân hàng, khả năng tham gia còn phụ thuộc vào tính khả thi, khả năng sinh lời và mức độ rủi ro của từng dự án.

Đặc biệt, nhiều dự án hạ tầng có hiệu quả tài chính không cao nhưng mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội lớn. Vì thế, cơ chế phân bổ và chia sẻ lợi ích, rủi ro giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để tăng khả năng thu hút nhà đầu tư.