 |
| Cần đẩy mạnh cho vay tín dụng dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Ảnh: AI |
Một trong những vấn đề được nói đến nhiều khi bàn về khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa là khoảng cách thông tin giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Trong khi tổ chức tín dụng cần đủ thông tin để đánh giá khả năng trả nợ và quản trị rủi ro, dữ liệu về hoạt động của doanh nghiệp lại nằm ở nhiều hệ thống khác nhau.
Khoảng cách này đang từng bước được thu hẹp khi dữ liệu giữa lĩnh vực tài chính và ngân hàng được kết nối. Cách đây ít ngày, Cục Thuế và Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam - CIC (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) đã ký Quy chế trao đổi thông tin và phối hợp công tác.
Theo đó, dữ liệu do cơ quan Thuế cung cấp sẽ bổ sung thông tin phục vụ CIC trong đánh giá tín nhiệm của người nộp thuế trong hoạt động tín dụng, đặc biệt là thông tin về cưỡng chế nợ thuế. Ngược lại, thông tin tín dụng do CIC quản lý sẽ bổ trợ cho ngành Thuế trong phân tích, đối chiếu và đánh giá tuân thủ.
Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết, việc bổ sung, kết nối các nguồn dữ liệu sẽ giúp cơ quan Thuế có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động của người nộp thuế, nâng cao chất lượng phân tích, nhận diện rủi ro và đánh giá mức độ tuân thủ. Còn theo ông Cao Văn Bình, Chủ tịch Hội đồng quản lý kiêm Tổng Giám đốc CIC, dữ liệu thuế sẽ tạo thêm nguồn thông tin phục vụ đánh giá, phân tích, quản trị rủi ro và hỗ trợ hoạt động tín dụng.
Đáng chú ý, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhận định, ngoài thông tin tín dụng còn có nhiều nguồn thông tin khác để đánh giá năng lực khách hàng. Vì vậy, dữ liệu của ngành Thuế có vai trò quan trọng trong bổ sung, hoàn thiện cơ sở dữ liệu của CIC. Ngân hàng Nhà nước sẽ chỉ đạo các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu thuế là một điều kiện quan trọng để thực hiện mục tiêu này. Tuy nhiên, quá trình chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm an toàn, bảo mật và tuân thủ quy định pháp luật.
Yêu cầu kết nối dữ liệu đang được đặt ra trực tiếp từ phía doanh nghiệp. Tại hội nghị về các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới đây, TS. Phan Hoàng Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hồ Chí Minh đề nghị, sớm hoàn thiện kết nối giữa cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp với dữ liệu thuế và tín dụng. Việc này có thể hỗ trợ chấm điểm tín dụng tự động, tăng tính minh bạch, đồng thời giảm chi phí và thời gian giao dịch cho cả ngân hàng và doanh nghiệp.
Từ thực tế tiếp cận vốn, ông Nguyễn Thanh Nghị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm Thiên Minh cho hay, doanh nghiệp nhỏ và vừa khi vay vốn có thể phải làm việc với nhiều ngân hàng và chuẩn bị những bộ hồ sơ khác nhau, trong khi hệ thống thông tin quản lý của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy cần số hóa hồ sơ doanh nghiệp theo hướng tập trung, đi kèm đánh giá tín nhiệm của đơn vị độc lập. Một bộ hồ sơ tương đối chuẩn sẽ giúp doanh nghiệp không phải chuẩn bị lại từ đầu khi tiếp cận từng ngân hàng, đồng thời giảm bất cân xứng thông tin giữa bên vay và tổ chức tín dụng.
Ngoài ra, cách tiếp cận dựa trên dữ liệu hoạt động đã được triển khai trên một số nền tảng kết nối tín dụng. Đại diện MISA cho biết, MISA Lending khai thác các dữ liệu phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh như hóa đơn, kế toán, doanh thu, chi phí, công nợ và dòng tiền. Khi khách hàng đồng ý chia sẻ, dữ liệu được chuyển tới ngân hàng, tạo thêm cơ sở đánh giá và ra quyết định cấp tín dụng.
Theo MISA, trong 3 năm, nền tảng này cùng các ngân hàng và tổ chức tài chính đã giải ngân hơn 40.000 tỷ đồng, hạn mức cấp đạt 23.860 tỷ đồng; tỷ lệ khách hàng tham gia nền tảng vay vốn thành công đạt 36,2%. Hiện MISA kết nối với hơn 20 ngân hàng và tổ chức tài chính.
Nhìn từ phía chính sách, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) chia sẻ, qua rà soát thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó khăn trong tiếp cận vốn xuất phát từ cả phía cung và phía cầu. Một trong những giải pháp được tiếp thu để đưa vào dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là tăng tính minh bạch của hệ thống thông tin và có dữ liệu dòng tiền phục vụ thẩm định tín dụng.
Theo bà Trịnh Thị Hương, dự thảo Luật cũng có nội dung về phát triển dịch vụ, tổ chức đánh giá, xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp nhỏ và vừa và xây dựng hệ thống dữ liệu thông tin doanh nghiệp. Bộ Tài chính đang triển khai cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp, dự kiến đưa vào hoạt động cuối năm 2026, tích hợp dữ liệu từ đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, tín dụng và đầu tư.
Song song với đó, ngành Thuế đang hướng tới hình thành mạng lưới dữ liệu tài chính - thuế liên ngành đến năm 2030.
Tham luận tại Hội thảo và Triển lãm Tài chính số Việt Nam 2026 vừa qua, theo ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng Ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa (Cục Thuế), dữ liệu của cơ quan Thuế, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, bộ, ngành, địa phương và các chủ thể liên quan sẽ từng bước được kết nối, chuẩn hóa, xác thực, chia sẻ và khai thác an toàn, đúng thẩm quyền. Mục tiêu là tạo nguồn dữ liệu đầy đủ, chính xác hơn cho quản lý, phân tích và ứng dụng AI.
Đối với cơ quan Thuế, mục tiêu của việc phát triển mạng lưới dữ liệu liên ngành không phải là sở hữu ngày càng nhiều dữ liệu, mà là nâng cao khả năng hiểu và quản lý người nộp thuế, hỗ trợ tuân thủ, phát hiện và quản lý rủi ro, nâng cao hiệu quả điều hành và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Với tín dụng, khi thông tin về thuế, hóa đơn, tín dụng, dòng tiền và hoạt động sản xuất, kinh doanh từng bước được kết nối, “chân dung” doanh nghiệp sẽ được thể hiện đầy đủ hơn thay vì chỉ dựa trên từng bộ hồ sơ riêng lẻ. Đây là cơ sở để ngân hàng đánh giá sát hơn năng lực thực tế của khách hàng, đồng thời từng bước thúc đẩy cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền.
