Tăng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp, giảm gánh nặng cho nhà nông

Tại nhiều địa phương, sản xuất nông nghiệp thường xuyên chịu ảnh hưởng tiêu cực của thời tiết, khiến nhu cầu chia sẻ rủi ro của người nông dân tăng lên.

Mức hỗ trợ phí cao nhất từ trước đến nay

Mức hỗ trợ này được quy định tại Nghị định số 346/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định số 58/2018 về bảo hiểm nông nghiệp. So với quy định cũ, mức hỗ trợ cho hộ nghèo, cận nghèo tăng từ 90% lên 95%. Thay đổi lớn nhất là với nông dân không thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Nhóm này được hỗ trợ tối đa 50% phí bảo hiểm, gấp 2,5 lần mức 20% trước đây. Đây là nhóm chiếm phần lớn diện tích sản xuất nông nghiệp.

Doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác được hỗ trợ tối đa 30%, thay vì 20%. Điều kiện là có hợp đồng liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, hoặc có sản phẩm được chứng nhận chất lượng, an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng được hưởng mức này. Quy định này khuyến khích sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với chuỗi giá trị.

Lần đầu tiên, HĐND cấp tỉnh được tự quyết địa bàn, đối tượng, loại rủi ro, mức hỗ trợ và thời gian áp dụng, thay vì chờ Thủ tướng quyết định như trước. Căn cứ chiến lược phát triển nông nghiệp và khả năng ngân sách, tỉnh có thể triển khai trên toàn địa bàn hoặc chỉ ở một số xã.

Lá chắn bảo hiểm cũng được mở rộng. Ngoài cây trồng, vật nuôi và thủy sản, nghị định bổ sung cây lâm nghiệp chính, chủ lực. Rủi ro được hỗ trợ gồm hầu hết các loại thiên tai như bão, lũ quét, sạt lở, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, sương muối. Dịch bệnh động vật trên cạn, thủy sản và dịch hại cây trồng cũng nằm trong diện này.

Thủ tục được đơn giản hóa theo hướng giảm giấy tờ cho dân. Người dân không phải nộp các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước. Toàn bộ khâu thẩm định, phê duyệt từ xã lên tỉnh kéo dài khoảng 25 ngày làm việc. Sau lần phê duyệt đầu, UBND xã xét bổ sung hàng tháng, người dân không phải chờ sang năm.

Ngân sách trung ương lần đầu bảo đảm kinh phí tuyên truyền về bảo hiểm nông nghiệp. Trong 30 ngày kể từ khi tỉnh ban hành chính sách, UBND xã phải tổ chức tập huấn cho người dân.

Ông Phạm Văn Đức, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho biết, khi xây dựng Nghị định, Bộ đã lấy ý kiến rộng rãi các bộ ngành, 63 tỉnh thành (trước đây), doanh nghiệp bảo hiểm và người dân và được sự đồng thuận cao.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, chính sách cũ (Nghị định số 58/2018/NĐ-CР) chủ yếu thiên về an sinh, chưa hỗ trợ nhiều cho tổ chức sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Nhà nước cũng mới hỗ trợ phí, chưa có kinh phí cho tuyên truyền và triển khai. Trên cơ sở đó, Nghị định số 346/2026/NĐ-CP đã được xây dựng và thông qua, mở rộng hỗ trợ đối với các tổ chức sản xuất nông nghiệp, đồng thời bổ sung quy định về kinh phí tuyên truyền và triển khai chính sách.

Đáp ứng mong mỏi của nhà nông

Trong vụ hè thu vừa qua, toàn tỉnh Nghệ An có hơn 6.000 ha lúa bị lép hạt với tỷ lệ trên 30%. Tại xã Hợp Minh, nhiều hộ dân ghi nhận mức thiệt hại hơn 70%, ảnh hưởng đến sản lượng thu hoạch và thu nhập.

Ông Trần Quang Phước, người dân xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An cho biết, sản lượng lúa thu hoạch của gia đình chỉ đạt khoảng 70-80 kg, trong khi bình thường đạt gần 300 kg. Từ thiệt hại thực tế, ông Phước bày tỏ mong muốn được tham gia bảo hiểm nông nghiệp để có thêm nguồn hỗ trợ khi gặp rủi ro.

“Nếu có bảo hiểm nông nghiệp, những người sản xuất nhiều như chúng tôi mong muốn được mua”, ông Phước chia sẻ.

Rủi ro dịch bệnh cũng gây tổn thất lớn cho các hộ chăn nuôi. Gia đình anh Trần Ánh Sáng, ở xã Bạch Hà, tỉnh Nghệ An có đàn lợn 250 con bị dịch bệnh, thiệt hại hơn 300 triệu đồng. Chưa tham gia bảo hiểm, gia đình phải tự gánh chịu tổn thất, gặp khó khăn về vốn để tiếp tục sản xuất.

“Gia đình chăn nuôi lợn được 3 năm, năm trước cũng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Năm nay, dịch bệnh khiến lợn chết nhiều, tổng thiệt hại hơn 300 triệu đồng, mất hết vốn. Nếu có chương trình bảo hiểm nông nghiệp, gia đình sẽ tham gia”, anh Sáng cho biết.

Nhu cầu chia sẻ rủi ro trong sản xuất nông nghiệp còn lớn, song việc triển khai bảo hiểm nông nghiệp thời gian qua chủ yếu mới dừng ở giai đoạn thí điểm. Chi phí tham gia cao, thủ tục xác định giá trị bảo hiểm và giải quyết bồi thường còn phức tạp, chưa phù hợp với thực tế sản xuất là những vướng mắc ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận của người dân. Bên cạnh đó, phạm vi đối tượng và mức hỗ trợ theo chính sách trước đây còn hạn chế, khiến bảo hiểm nông nghiệp chưa thu hút được nhiều hộ tham gia.

Với chính sách mới tại Nghị định số 346/2026/NĐ-CP, mức hỗ trợ phí bảo hiểm từ 50% đến 95% được kỳ vọng sẽ giảm bớt chi phí tham gia cho các đối tượng đủ điều kiện. Cùng với hỗ trợ tài chính, người dân mong muốn việc thẩm định năng suất, sản lượng và xác định thiệt hại được thực hiện bởi đơn vị độc lập, bảo đảm khách quan, minh bạch. Đây cũng là những nội dung mà chính quyền địa phương và người dân quan tâm để chính sách có thể triển khai hiệu quả trong thực tế.

TS. Hoàng Mỹ Lan, chuyên gia Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) cho rằng, việc mở rộng hỗ trợ sang nhóm không nghèo là hướng đi đúng. Tỷ lệ hộ nghèo ở Việt Nam đã giảm mạnh, trong khi bảo hiểm cần quy mô lớn mới phát huy tác dụng. Thí điểm của GIZ cho thấy khi được hỗ trợ khoảng 50% phí, nhiều nông dân sẵn sàng tự bỏ tiền mua.

“Khi Chính phủ có hỗ trợ tài chính phù hợp thì người nông dân sẵn sàng bỏ tiền ra mua, chứ không hẳn ngồi chờ hỗ trợ 100%”, bà Lan nhận định.

Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đánh giá, các sửa đổi của Bộ Tài chính là “rất tiến bộ”. Bảo hiểm giúp nông dân nhanh chóng tái sản xuất sau thiên tai. Hồ sơ bảo hiểm còn giúp minh bạch chuỗi giá trị nông sản, tạo niềm tin để doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Về lâu dài, bảo hiểm là công cụ tài chính giúp Nhà nước chuyển từ cứu trợ sau thảm họa sang chủ động phòng ngừa rủi ro.

“Không thể có một nền nông nghiệp hiện đại mà lại không có vai trò của bảo hiểm”, ông Thịnh khẳng định.