Bài 3: Giải phóng “năng lực gốc”

Hội thi Sáng kiến Khối Phê duyệt và Vietcombank Lào năm 2026 thu hút gần 400 cán bộ hưởng ứng, với 80 sáng kiến đăng ký của 168 cán bộ, góp phần khuyến khích mỗi cán bộ phát huy sáng kiến từ chính thực tiễn công việc.

Nội lực không chỉ là những gì đang có

Nói đến nội lực của một tổ chức, người ta thường nghĩ tới vốn, con người, dữ liệu, công nghệ, mạng lưới, thương hiệu và kinh nghiệm. Sở hữu nguồn lực và biến nguồn lực thành năng lực phát triển là hai việc khác nhau. Một tổ chức có thể có nhiều nhân sự giỏi nhưng nếu không được bố trí đúng vị trí sẽ không phát huy được năng lực. Có thể sở hữu dữ liệu lớn nhưng dữ liệu chưa tạo ra giá trị nếu nằm trong những hệ thống rời rạc. Có thể đầu tư mạnh cho công nghệ nhưng hiệu quả hạn chế nếu quy trình và phương thức làm việc không thay đổi.

Vì thế, nội lực không đơn thuần là tổng số nguồn lực đang có. Ở nghĩa sâu hơn, nội lực là phần năng lực mà tổ chức có khả năng huy động, kết nối và giải phóng từ những nguồn lực.

Nghị quyết số 59-NQ/TW nêu quan điểm, hội nhập quốc tế phải dựa trên cơ sở nội lực có vai trò quyết định, đồng thời tranh thủ và kết hợp hiệu quả ngoại lực. Hội nhập càng sâu không làm giảm vai trò của nội lực; ngược lại, càng đòi hỏi một nền tảng đủ mạnh để tiếp nhận, hấp thụ và chuyển hóa những nguồn lực bên ngoài thành năng lực của chính mình.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định nền tảng kinh tế nhà nước bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước và tổ chức tín dụng nhà nước; yêu cầu khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng, quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đáng chú ý, Nghị quyết đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phát triển bốn ngân hàng thương mại nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, giữ vai trò chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần và khả năng điều tiết thị trường. Điều đó đặt ra một yêu cầu cao hơn đối với Vietcombank. Theo đó, nguồn lực Nhà nước giao không chỉ cần được bảo toàn. Nó phải được tổ chức để tạo ra năng lực cạnh tranh, năng lực dẫn dắt và giá trị phát triển mới. “Khơi nguồn nội lực”, vì thế, không chỉ là câu chuyện quản trị của một ngân hàng. Đó còn là câu chuyện phát huy hiệu quả một phần nguồn lực của kinh tế nhà nước.

Khơi dậy sức mạnh con người - nguồn lực của mọi nguồn lực

Trong tất cả những nguồn lực mà một tổ chức sở hữu, con người giữ vị trí đặc biệt bởi chính con người sử dụng và kết nối những nguồn lực còn lại.

Tại Vietcombank, từ năm 2021, Đảng ủy đã ban hành Nghị quyết số 441-NQ/ĐU về “Khơi dậy khát vọng phát triển, phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Vietcombank”. Báo cáo chính trị nhiệm kỳ 2025-2030 tiếp tục đặt yêu cầu phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người trong định hướng phát triển.

Nhưng “sức mạnh con người” trong giai đoạn mới không thể chỉ được hiểu là nhiệt huyết hay tinh thần cống hiến. Khi công nghệ có ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động ngân hàng, tiêu chuẩn năng lực của mỗi cán bộ cũng thay đổi. Theo đó, khả năng sử dụng dữ liệu, thích ứng công nghệ, học tập liên tục, phối hợp liên chức năng, đổi mới sáng tạo và dám chịu trách nhiệm ngày càng trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp của mỗi cán bộ ngân hàng.

Tại Đại hội Đảng bộ Vietcombank lần thứ V, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đặt ra yêu cầu, mỗi cán bộ phải đổi mới tư duy, “dám nghĩ - dám làm - dám chịu trách nhiệm”. Yêu cầu ấy cho thấy một tổ chức muốn đổi mới không thể chỉ đổi công nghệ hay cấu trúc bộ máy; mà điểm khởi đầu và cũng là điểm đến vẫn là con người.

Báo cáo chính trị nhiệm kỳ 2025-2030 vì thế xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao với các năng lực mới, đặc biệt là năng lực số và dữ liệu; chú trọng nguồn nhân lực cho chuyển đổi số; gắn đào tạo với tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ nhân tài.

Nhưng năng lực cá nhân chỉ trở thành sức mạnh tổ chức khi có không gian để hành động. Chọn đúng người là quan trọng, nhưng “đặt” đúng người còn quan trọng hơn. Trao đủ điều kiện để “người đúng” có thể làm đúng việc và chịu trách nhiệm tới cùng mới quyết định nguồn lực con người có được giải phóng hay không.

“Khơi dậy”, vì vậy, không chỉ là động viên tinh thần. Ở tầng tổ chức, đó là tạo môi trường để năng lực được nhận diện, trách nhiệm được xác lập, sáng kiến có đường trở thành hành động và kết quả được ghi nhận.

Khi công tác đảng bước vào không gian số

Có một phép thử đối với năng lực tự đổi mới: tổ chức có sẵn sàng áp dụng cho chính mình những thay đổi mà mình đang lãnh đạo hay không?

Nếu chuyển đổi số là một đột phá của nền kinh tế và hoạt động ngân hàng, phương thức tổ chức công tác Đảng cũng không thể đứng ngoài môi trường số.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Đảng ủy Vietcombank tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tổ chức xây dựng Đảng: tham gia các chương trình đào tạo về AI và thủ tục hành chính điện tử của Đảng; chuẩn bị điều kiện triển khai 4 thủ tục hành chính trực tuyến của Đảng; tiếp tục chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đảng viên, triển khai Sổ tay đảng viên điện tử và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý tổ chức đảng.

Hội nghị triển khai thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử tại Trụ sở chính Vietcombank.

Thoạt nhìn, việc chuẩn hóa dữ liệu hay điện tử hóa thủ tục chủ yếu mang tính kỹ thuật. Nhưng ý nghĩa của chúng rộng hơn. Dữ liệu được chuẩn hóa giúp giảm phụ thuộc vào tổng hợp thủ công. Thủ tục trên môi trường điện tử rút ngắn khoảng cách địa lý và thời gian. Công nghệ có thể giải phóng cán bộ khỏi một phần tác nghiệp để tập trung vào những công việc đòi hỏi năng lực đánh giá, bản lĩnh và trách nhiệm.

Đây cũng là lý do cần phân biệt “số hóa công tác Đảng” với “đổi mới phương thức lãnh đạo trong môi trường số”.

Có thể thấy, việc chuyển văn bản từ giấy sang điện tử mới là thay đổi phương tiện. Khi dữ liệu được khai thác phục vụ quản lý, quy trình được thiết kế lại, công nghệ hỗ trợ ra quyết định và cán bộ xử lý công việc nhanh, chính xác hơn, lúc đó mới bắt đầu xuất hiện sự thay đổi về phương thức.

Một lát cắt từ hoạt động kinh doanh cho thấy khá rõ ranh giới giữa “có công nghệ” và “hình thành năng lực”. Khi khởi động Dự án Nền tảng dữ liệu hợp nhất ODP tháng 8-2026, Tổng Giám đốc Vietcombank Lê Quang Vinh yêu cầu thống nhất nhận thức đây là dự án “chuyển đổi năng lực dữ liệu của Vietcombank, không chỉ là dự án công nghệ”. Yêu cầu đi cùng là tránh những giải pháp phân mảnh, chuẩn hóa và quản trị dữ liệu ngay từ đầu, từng bước nâng cao tư duy dựa trên dữ liệu.

Trước đó, khi kiện toàn Khối Dữ liệu và bổ nhiệm Giám đốc Khối Dữ liệu kiêm Giám đốc Trí tuệ nhân tạo, lãnh đạo Vietcombank cũng xác định dữ liệu và AI phải được quản trị tập trung, ứng dụng có chọn lọc và gắn với hiệu quả thực tế.

Sự phân biệt giữa “công nghệ” và “năng lực” gợi ra một vấn đề rộng hơn. Một tổ chức có thể mua công nghệ, sở hữu dữ liệu hay tuyển dụng nhân sự giỏi; nhưng chỉ khi những nguồn lực ấy được kết nối bằng một cấu trúc phù hợp và hướng tới mục tiêu chung, chúng mới trở thành năng lực của tổ chức.

Tổ chức đảng không thể chỉ lãnh đạo doanh nghiệp chuyển đổi, mà khả năng tự đổi mới bằng chính những công cụ của thời đại cũng là một biểu hiện của năng lực lãnh đạo.

Từ “đúng quy trình” đến “đúng kết quả”

Trong công tác đảng, quy trình là điều kiện đặc biệt quan trọng để bảo đảm nguyên tắc, kỷ luật và kiểm soát quyền lực. Nhưng “đúng quy trình” không thể là điểm kết thúc của công tác lãnh đạo. Một nghị quyết ban hành đúng thẩm quyền nhưng chưa tạo được chuyển biến tương xứng vẫn đặt ra câu hỏi về tổ chức thực hiện. Điều này không đặt quy trình đối lập với kết quả. Yêu cầu cao hơn là phải có cả hai: đúng nguyên tắc và tạo ra kết quả; tuân thủ chặt chẽ nhưng không biến quy trình thành mục tiêu tự thân.

Ban lãnh đạo Vietcombank, Ban Triển khai Dự án và các đối tác công nghệ tại Lễ khởi động Dự án Nền tảng dữ liệu hợp nhất ODP tháng 8/2026.

Từ góc nhìn ấy, kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện sai phạm. Nó còn là cơ chế phản hồi: nghị quyết đang được thực hiện đến đâu, mắt xích nào chưa vận hành tốt, vấn đề nào cần điều chỉnh, trách nhiệm nằm ở đâu.

Chu trình lãnh đạo vì thế không nên kết thúc ở “ban hành - triển khai”. Nó phải được nối thành “ban hành - triển khai - kiểm tra - đánh giá - điều chỉnh”.

Khi kết quả thực tiễn quay trở lại cung cấp thông tin cho quá trình lãnh đạo, nghị quyết trở thành một chu trình sống. Và khi nhiệm vụ có địa chỉ, thời hạn, thẩm quyền và kết quả có thể kiểm chứng, trách nhiệm người đứng đầu mới trở thành một mắt xích thực chất của năng lực thực thi.

“Năng lực gốc” vì thế không phải một khái niệm trừu tượng. Nó biểu hiện trong những việc rất cụ thể: ai quyết định, ai thực hiện, ai kiểm tra và ai chịu trách nhiệm về kết quả.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” để mở đường cho phát triển

Sau ba kỳ, có thể trở lại câu hỏi ban đầu: vì sao “điểm nghẽn” lại là một vấn đề của công tác xây dựng Đảng?Bởi điểm nghẽn, xét đến cùng, là nơi năng lực lãnh đạo gặp thực tiễn.

Một chủ trương đúng nhưng chưa đi vào cuộc sống là khoảng cách của tổ chức thực hiện. Một bộ máy có nguồn lực nhưng chưa tạo đủ giá trị là vấn đề của cách tổ chức. Một cán bộ có năng lực nhưng chưa phát huy được là vấn đề của bố trí, sử dụng cán bộ và môi trường hành động. Công nghệ có sẵn nhưng phương thức làm việc không đổi là một phần năng lực còn bị “khóa”. Tháo gỡ điểm nghẽn, vì thế, không chỉ là sửa một thủ tục hay cắt một tầng nấc. Đó là quá trình giải phóng năng lực.

Từ thực tiễn Vietcombank có thể nhìn thấy ba chuyển động. Từ ban hành nghị quyết sang thiết kế cơ chế để nghị quyết có “địa chỉ” thực thi. Từ tinh gọn như một “phép trừ” sang tái phân bổ nguồn lực.

Điều này càng có ý nghĩa khi Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt yêu cầu phát huy hiệu quả hơn nguồn lực kinh tế nhà nước; Nghị quyết số 57-NQ/TW mở ra đột phá về khoa học - công nghệ; Nghị quyết số 59-NQ/TW mở rộng không gian hội nhập; Nghị quyết số 66-NQ/TW thúc đẩy đổi mới thể chế; Nghị quyết số 68-NQ/TW khơi thông một động lực lớn của nền kinh tế tư nhân. Trong kiến trúc phát triển ấy, kinh tế nhà nước và các thành phần kinh tế khác không phải những “ốc đảo” tách rời. Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo, dẫn dắt, mở đường, đồng thời hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Với một ngân hàng thương mại nhà nước, nội lực vì thế không thể chỉ được hiểu bằng quy mô vốn, tài sản, mạng lưới hay số lượng con người đang có. Nội lực còn là khả năng tổ chức những nguồn lực ấy để tạo ra nhiều giá trị hơn; để tiên phong ở những lĩnh vực cần tiên phong; để dẫn dắt ở những lĩnh vực cần dẫn dắt; để khơi thông nguồn vốn cho những động lực tăng trưởng của nền kinh tế và thực hiện hiệu quả nhiệm vụ Đảng, Nhà nước giao.

Tại Đại hội Đảng bộ Vietcombank lần thứ V, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã đặt vai trò ấy trong một thước đo rộng hơn: “Thành công của Vietcombank không chỉ là sự thành công của một doanh nghiệp, mà là sự gia tăng tài sản và uy tín quốc gia”.

Câu nói ấy cũng gợi ra thước đo cuối cùng đối với năng lực của một doanh nghiệp nhà nước: không chỉ doanh nghiệp mạnh lên bao nhiêu, mà sức mạnh ấy đóng góp được gì cho đất nước.

Muốn vậy, cần đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong việc ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết. Nghị quyết phải tạo ra chuyển động; tổ chức phải tạo ra năng lực; cán bộ phải tạo ra kết quả; kiểm tra phải tạo ra điều chỉnh; công nghệ phải góp phần tạo ra phương thức lãnh đạo tốt hơn.

Ngày 3/6/2026, khi xác định công tác xây dựng Đảng, tổ chức và cán bộ là “năng lực gốc của quản trị quốc gia”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng thời đặt ra yêu cầu Đảng phải không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện.

Ở cấp độ doanh nghiệp nhà nước, yêu cầu ấy có thể được hiểu rất cụ thể: tổ chức đảng không chỉ dẫn đường cho sự phát triển mà phải góp phần tạo ra năng lực phát triển.

Khi tổ chức tốt hơn giúp quyết định đi nhanh hơn; khi công tác cán bộ giúp người có năng lực phát huy tốt hơn; khi kiểm tra, giám sát giúp phát hiện và điều chỉnh điểm nghẽn sớm hơn; khi công nghệ giúp phương thức lãnh đạo thích ứng tốt hơn - sức mạnh chính trị bắt đầu chuyển hóa thành sức mạnh tổ chức. Đó là lúc nguồn lực trở thành nội lực. Tháo gỡ “điểm nghẽn”, vì thế, không phải làm ít đi, mà là để những nguồn lực vốn đã có được “chảy” nhanh hơn, kết nối tốt hơn và tạo ra sức mạnh lớn hơn. Và đó cũng là lúc “năng lực gốc” của công tác xây dựng Đảng thực sự trở thành một nguồn lực phát triển.