Nâng hạng thị trường mở dư địa hút thêm tỷ USD cho kinh tế Việt Nam

Nguồn: Báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 của WB

Trong báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026, WB cho rằng, Việt Nam đang triển khai chương trình đầu tư hạ tầng quy mô khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới. Trong bối cảnh đó, phát triển thị trường vốn sâu rộng hơn sẽ đóng vai trò quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định, Việt Nam đang theo đuổi một chương trình cải cách đầy tham vọng, bao gồm mở cửa thị trường vốn, cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy đầu tư công. Cơ hội lớn hiện nay là chuyển động lực cải cách thành những thị trường tài chính sâu rộng hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và hạ tầng tốt hơn.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong quá trình phát triển thị trường vốn Việt Nam hiện nay là mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán.

Trao đổi tại họp báo công bố báo cáo của WB vừa qua, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE từ tháng 10/2025. Mục tiêu cuối cùng của quá trình nâng hạng không chỉ là cải thiện vị thế thị trường, mà còn nhằm hỗ trợ thị trường sơ cấp, đặc biệt là hoạt động IPO và huy động vốn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Ông Vũ Chí Dũng thông tin, hiện cơ quan quản lý đang triển khai đồng thời nhiều nhóm giải pháp, trong đó ưu tiên lớn là nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin của nhà đầu tư nước ngoài. Từ nay đến cuối năm 2027, các công ty đại chúng sẽ từng bước thực hiện công bố báo cáo thường niên và báo cáo phát triển bền vững bằng hai ngôn ngữ, bao gồm tiếng Anh.

Song song với đó, cơ quan quản lý cũng đang sửa đổi nhiều quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thành lập các quỹ đầu tư mới.

Theo Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, mục tiêu là gia tăng sự tham gia của các quỹ đầu tư tổ chức nhằm giảm dần sự phụ thuộc của thị trường vào dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân, vốn dễ bị tác động mạnh trước các biến động ngắn hạn.

“Hiện nay phần lớn nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn là nhà đầu tư cá nhân. Vì vậy, chúng tôi muốn thúc đẩy mạnh hơn dòng vốn đầu tư thông qua các quỹ đầu tư chuyên nghiệp”, ông Vũ Chí Dũng nói.

Ông Vũ Chí Dũng chia sẻ thêm, một trong những định hướng lớn hiện nay là cho phép doanh nghiệp FDI thực hiện IPO và niêm yết tại Việt Nam nhằm gia tăng nguồn hàng chất lượng cao cho thị trường. Đồng thời, quá trình thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp lớn cũng sẽ giúp tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) - một trong những tiêu chí quan trọng để nâng hạng thị trường.

“Việc gia tăng sự tham gia của khu vực tư nhân trong các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa sẽ giúp tăng lượng cổ phiếu tự do lưu hành, qua đó hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư và cải thiện chất lượng thị trường”, ông Dũng nhấn mạnh.

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cơ quan quản lý cũng đang làm việc thường xuyên với nhiều quỹ đầu tư và tổ chức tài chính lớn trên thế giới như Vanguard, BlackRock, Fubon, UBS hay JP Morgan để trao đổi về các yêu cầu nâng hạng và cải thiện chất lượng thị trường. Các nhà đầu tư quốc tế hiện đặc biệt quan tâm tới hai yếu tố là tính minh bạch và khả năng tiếp cận cơ hội đầu tư tại Việt Nam.

“Dự kiến FTSE sẽ đưa doanh nghiệp Việt Nam vào chỉ số từ ngày 18/9/2026 và các dòng vốn đầu tư có thể bắt đầu vào thị trường từ ngày 21/9/2026”, ông Dũng cho biết.

Báo cáo của WB cũng nhận định tâm lý thị trường đã cải thiện sau thông báo của FTSE Russell về việc nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, sau một loạt cải cách như cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đặt lệnh trực tiếp thông qua các nhà môi giới toàn cầu và gỡ bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch.

“Việc nâng hạng này được kỳ vọng sẽ thu hút thêm khoảng 3-5 tỷ USD dòng vốn đầu tư bổ sung trong 3 năm đầu sau khi chính thức có hiệu lực”, báo cáo của WB nêu.

Không chỉ thị trường cổ phiếu, WB cho rằng Việt Nam cũng cần phát triển sâu rộng hơn thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Theo ông Vũ Chí Dũng, cơ quan quản lý hiện đang sửa đổi các quy định liên quan tới phát hành trái phiếu riêng lẻ, đồng thời nâng chuẩn quản trị công ty và công bố thông tin nhằm củng cố niềm tin thị trường sau các biến động giai đoạn 2022-2023.

Theo đó, các quy định mới sẽ yêu cầu doanh nghiệp tăng minh bạch về cổ đông lớn, nâng vai trò của các ủy ban trực thuộc hội đồng quản trị và gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Dù vậy, theo các chuyên gia WB, quy mô tổng thể thị trường vốn Việt Nam hiện vẫn còn khiêm tốn. Vì vậy, Việt Nam đặt mục tiêu nâng quy mô thị trường cổ phiếu lên khoảng 120% GDP vào năm 2028, từ mức khoảng 78% GDP năm 2025, đồng thời nâng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp lên tối thiểu 25% GDP.

Theo WB, sau mục tiêu nâng hạng FTSE, Việt Nam cũng đang hướng tới chuẩn MSCI nhằm thu hút các dòng vốn đầu tư quy mô lớn hơn trong dài hạn. Báo cáo khuyến nghị Việt Nam tiếp tục thúc đẩy minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp để chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa dạng và có khả năng chống chịu tốt hơn.