Mùa báo cáo tài chính quý II: Những điểm cần lưu ý phía sau gam màu sáng

Báo cáo tài chính quý II/2026 ghi nhận sự phân hóa trong kết quả kinh doanh. Thiết kế được hỗ trợ bởi AI.

Doanh thu tăng mạnh nhưng lợi nhuận chịu sức ép

Trong bức tranh chung tích cực của mùa báo cáo tài chính quý II vẫn xuất hiện một số trường hợp có diễn biến trái chiều. Đáng chú ý, diễn biến lợi nhuận tại những doanh nghiệp này không đồng nghĩa quy mô hoạt động thu hẹp. Trái lại, doanh thu tại một số đơn vị vẫn tăng mạnh, nhưng phần tăng thêm chưa chuyển hóa tương ứng thành lợi nhuận.

Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines - HoSE: HVN) và Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL - UPCoM: OIL) là hai trường hợp cho thấy khá rõ khoảng cách này.

Tại Vietnam Airlines, doanh thu thuần quý II đạt 38.303 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ. Trong khi doanh thu tăng thêm hơn 10.300 tỷ đồng, giá vốn tăng khoảng 13.580 tỷ đồng, từ 23.020 tỷ đồng lên 36.601 tỷ đồng.

Lợi nhuận gộp vì vậy giảm gần 66%, còn 1.702 tỷ đồng; biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ khoảng 17,7% xuống 4,4%. Sau các khoản thu nhập và chi phí, Vietnam Airlines ghi nhận lỗ sau thuế 606 tỷ đồng trong quý II.

Theo giải trình của doanh nghiệp, lợi nhuận sau thuế hợp nhất giảm mạnh so với cùng kỳ chủ yếu do giá nhiên liệu tăng dưới tác động của căng thẳng tại Trung Đông. Dù kết quả quý II chịu sức ép, lũy kế 6 tháng, hãng vẫn đạt 75.186 tỷ đồng doanh thu thuần và 3.852 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.

Như vậy, điểm đáng chú ý tại Vietnam Airlines nằm ở sự thay đổi khá mạnh của biên lợi nhuận trong riêng quý II. Doanh thu tiếp tục mở rộng, song giá vốn tăng nhanh hơn khiến phần lợi nhuận giữ lại sau giá vốn thu hẹp đáng kể. Tuy nhiên, diễn biến này chưa làm thay đổi trạng thái có lãi của cả nửa đầu năm.

Khoảng cách giữa tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận cũng xuất hiện tại PVOIL, nhưng theo một cấu trúc khác. Doanh thu thuần quý II tăng 126%, đạt 90.003 tỷ đồng, trong khi giá vốn tăng 129% lên 88.725 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp theo đó chỉ tăng khoảng 10%, lên 1.278 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể tốc độ mở rộng doanh thu.

Ở các khoản chi phí phía sau, chi phí tài chính tăng từ 103 tỷ đồng lên 244 tỷ đồng, trong đó chi phí lãi vay đạt 185 tỷ đồng. PVOIL ghi nhận lỗ sau thuế hợp nhất 95 tỷ đồng trong quý II, so với mức lãi 206 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, sau 6 tháng, doanh nghiệp vẫn đạt 476 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng khoảng 105%.

Cùng tăng mạnh doanh thu và chuyển sang lỗ trong quý II, nhưng diễn biến tại 2 doanh nghiệp không hoàn toàn giống nhau. Vietnam Airlines ghi nhận lợi nhuận gộp giảm mạnh khi giá vốn tăng nhanh hơn doanh thu; tại PVOIL, lợi nhuận gộp vẫn tăng nhưng thấp xa tốc độ mở rộng doanh thu, trong khi chi phí tài chính gia tăng. Điểm chung là kết quả không thuận lợi trong một quý chưa làm đảo chiều lợi nhuận lũy kế nửa đầu năm của 2 doanh nghiệp.

Khi cấu trúc lợi nhuận tạo nên khác biệt

Nếu Vietnam Airlines và PVOIL vẫn tạo ra lợi nhuận gộp trong quý II, Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành (HoSE: TTF) lại cho thấy một trạng thái khác. Doanh thu tiếp tục tăng, nhưng khoảng cách với lợi nhuận đã xuất hiện ngay sau giá vốn.

Quý II/2026, Gỗ Trường Thành ghi nhận doanh thu hơn 312 tỷ đồng, tăng gần 32% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp chuyển từ mức dương khoảng 32,6 tỷ đồng sang âm hơn 2,4 tỷ đồng. Nói cách khác, giá vốn đã vượt doanh thu thuần trong quý, dù quy mô doanh thu vẫn mở rộng.

Kết quả trong kỳ còn chịu tác động từ các khoản chi phí khác. Chi phí quản lý doanh nghiệp tăng lên gần 137 tỷ đồng. Theo thuyết minh báo cáo tài chính, trong khoản mục này có hơn 101,5 tỷ đồng dự phòng phải thu khó đòi, so với khoảng 0,5 tỷ đồng cùng kỳ. Cùng với đó, doanh thu tài chính giảm mạnh từ khoảng 72,8 tỷ xuống 2,4 tỷ đồng.

Gỗ Trường Thành theo đó lỗ sau thuế gần 210 tỷ đồng trong quý II, trong khi cùng kỳ vẫn có lãi. Lũy kế 6 tháng, doanh thu đạt gần 597 tỷ đồng, tăng 43%, trong khi doanh nghiệp lỗ khoảng 270 tỷ đồng.

Diễn biến này cho thấy khoản dự phòng là một yếu tố đáng kể nhưng không phải biến động duy nhất ảnh hưởng đến kết quả. Ngay tại lợi nhuận gộp, doanh nghiệp đã chuyển từ trạng thái dương sang âm; đồng thời nguồn thu tài chính cũng giảm mạnh so với cùng kỳ.

So với Vietnam Airlines và PVOIL, trường hợp Gỗ Trường Thành cho thấy sức ép xuất hiện ở một vị trí khác trong quá trình hình thành lợi nhuận. Đây cũng là kết quả lợi nhuận cuối cùng của mỗi doanh nghiệp có thể khác nhau đáng kể.

Những trạng thái khác nhau trong nhóm doanh nghiệp báo lỗ

Ngay trong nhóm doanh nghiệp ghi nhận kết quả âm, chiều vận động cũng không hoàn toàn giống nhau. Có doanh nghiệp từ lãi chuyển sang lỗ trong quý II nhưng vẫn có lãi sau 6 tháng; ở chiều khác, doanh nghiệp chưa thoát lỗ nhưng mức thua lỗ đã thu hẹp đáng kể so với cùng kỳ.

Công ty Cổ phần Tập đoàn Đua Fat (UPCoM: DFF) là một trường hợp như vậy. Quý II/2026, doanh nghiệp đạt hơn 69 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 57% so với cùng kỳ và lỗ sau thuế gần 105 tỷ đồng. So với khoản lỗ hơn 203 tỷ đồng của quý II/2025, mức thua lỗ đã giảm khoảng 98 tỷ đồng, tương đương gần một nửa.

Phía sau mức giảm lỗ là những chuyển động trái chiều trong cơ cấu chi phí. Chi phí tài chính giảm mạnh từ gần 242 tỷ xuống khoảng 40 tỷ đồng. Trong đó, khoản lỗ đánh giá lại tài sản khi tái cấp vốn giảm từ hơn 175 tỷ xuống khoảng 3,5 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, chi phí quản lý doanh nghiệp tăng từ gần 31 tỷ đồng lên hơn 152 tỷ đồng, trong đó chi phí dự phòng hơn 101 tỷ đồng. Kết quả cải thiện vì vậy không đến từ việc các nhóm chi phí đồng loạt giảm, mà nổi bật là mức giảm mạnh của chi phí tài chính so với cùng kỳ.

Lũy kế 6 tháng, Tập đoàn Đua Fat đạt gần 86 tỷ đồng doanh thu thuần, giảm 28%, trong khi lỗ sau thuế còn khoảng 151 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể mức lỗ hơn 320 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Dù vẫn ghi nhận lỗ, quy mô thua lỗ của doanh nghiệp đã giảm hơn một nửa so với cùng kỳ

Nhìn rộng ra, những doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận âm trong quý II đang ở những trạng thái khá khác nhau. Vietnam Airlines và PVOIL chuyển sang lỗ trong quý nhưng lũy kế 6 tháng vẫn có lãi. Gỗ Trường Thành ghi nhận doanh thu tăng nhưng lợi nhuận gộp chuyển sang âm, đồng thời kết quả chịu tác động từ dự phòng phải thu khó đòi và sự sụt giảm của doanh thu tài chính. DFF vẫn thua lỗ nhưng mức lỗ đã thu hẹp đáng kể so với cùng kỳ.

Trong bức tranh chung tích cực của mùa báo cáo tài chính quý II/2026, những trường hợp trên là một lát cắt cần lưu ý hơn là đại diện cho xu hướng chung. Vietnam Airlines và PVOIL vẫn duy trì lợi nhuận dương sau 6 tháng; Gỗ Trường Thành cho thấy những biến động đáng chú ý trong cấu trúc hình thành lợi nhuận; trong khi DFF ghi nhận mức thua lỗ thu hẹp đáng kể so với cùng kỳ.

Sự khác biệt này cho thấy phía sau gam màu sáng của mùa báo cáo tài chính vẫn có những chuyển động riêng ở từng doanh nghiệp. Việc đặt doanh thu bên cạnh lợi nhuận gộp, biên lợi nhuận, cơ cấu chi phí và kết quả lũy kế giúp bức tranh kinh doanh được nhìn nhận đầy đủ hơn, đồng thời nhận diện rõ hơn khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động trong kỳ.