Phóng viên: Các Nghị quyết số 01/NQ-CP và 02/NQ-CP mới được ban hành đã xác lập những chỉ tiêu và định hướng điều hành quan trọng cho năm 2026. Ông đánh giá như thế nào về các mục tiêu cũng như thông điệp chỉ đạo nổi bật được đặt ra trong các nghị quyết lần này?
 |
| TS. Nguyễn Minh Phong - Chuyên gia kinh tế. |
TS. Nguyễn Minh Phong: Bộ đôi Nghị quyết số 01 và 02 năm 2026 thể hiện rõ khát vọng về một giai đoạn bứt phá, không còn dừng lại ở mức tăng trưởng an toàn. Việc đặt mục tiêu GDP từ 10% trở lên cho thấy Chính phủ đã nhận diện được thời điểm vàng để chuyển mình, lấy năm 2026 làm “bàn đạp” cho kế hoạch 5 năm tới. Đây là thông điệp mạnh mẽ về sự tự tin vào nền tảng vĩ mô và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động phức tạp từ địa chính trị thế giới.
Thông điệp trọng tâm của các nghị quyết này là "Kỷ cương, trách nhiệm và đột phá thể chế". Chính phủ xác định thể chế không chỉ là khung pháp lý mà phải là nguồn lực thúc đẩy phát triển. Bằng việc quyết liệt phân cấp, phân quyền và cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, Nghị quyết 01 kỳ vọng tháo gỡ triệt để các "điểm nghẽn" đang làm chậm dòng chảy vốn đầu tư công và tư nhân, tạo ra một bộ máy vận hành thông suốt và hiệu quả từ trung ương đến địa phương.
Về môi trường kinh doanh, Nghị quyết 02 chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo và phục vụ". Các chỉ tiêu định lượng cụ thể về việc thăng hạng chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là minh chứng cho sự cầu thị. Việc tập trung vào kinh tế số, chip bán dẫn và AI trong nội dung nghị quyết cho thấy định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu đã được cụ thể hóa bằng hành động.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa các chỉ tiêu đầy tham vọng này, thách thức lớn nhất nằm ở khâu thực thi thực chất tại các cấp cơ sở. Sự đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp sẽ là những biến số then chốt. Có thể thấy, hai nghị quyết đã tạo ra một "bản đồ lộ trình" khoa học, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo và khẳng định quyết tâm đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững với vị thế mới.
Phóng viên: Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn bảo đảm tính bền vững. Theo ông, Việt Nam cần huy động và phân bổ các nguồn lực như thế nào trong thời gian tới?
TS. Nguyễn Minh Phong: Theo tôi, muốn đạt tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần huy động đồng thời cả nguồn lực trong nước và quốc tế. Trong nước, đầu tư công và tín dụng vẫn giữ vai trò trụ cột, nhất là trong việc dẫn dắt và kích hoạt các dòng vốn xã hội. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tránh dàn trải, bảo đảm đầu tư công thực sự tạo ra năng lực sản xuất mới và lan tỏa sang khu vực tư nhân.
Khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hàng triệu hộ kinh doanh, chính là “nguồn lực bị nén” rất lớn. Khi được tháo gỡ rào cản thể chế, tiếp cận thuận lợi hơn với vốn, đất đai và thị trường, khu vực này sẽ giải phóng sức sản xuất đáng kể. Song song đó, cần đồng hành cùng các tập đoàn lớn để triển khai các dự án quy mô, có khả năng tạo cực tăng trưởng và dẫn dắt chuỗi giá trị trong nước.
Về nguồn lực bên ngoài, Việt Nam cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do đã ký kết, mở rộng hợp tác với các đối tác chiến lược, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, cải cách thể chế, phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh sẽ là nguồn lực mềm nhưng có tính quyết định, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong trung và dài hạn.
Phóng viên: Một điểm được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là cải cách môi trường kinh doanh. Vậy đâu là khâu đột phá cần làm rõ hơn trong năm 2026?
TS. Nguyễn Minh Phong: Cải cách môi trường kinh doanh trong năm 2026 cần chuyển trọng tâm từ việc đơn thuần cắt giảm thủ tục sang nâng cao chất lượng thực thi chính sách. Thực tế cho thấy, nhiều quy định đã được sửa đổi theo hướng thông thoáng hơn, nhưng khâu triển khai ở cơ sở vẫn chưa đồng đều, làm phát sinh chi phí không chính thức, kéo dài thời gian xử lý và gia tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
 |
| Cần chuyển trọng tâm từ việc đơn thuần cắt giảm thủ tục sang nâng cao chất lượng thực thi chính sách. |
Do đó, khâu đột phá quan trọng là tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và kỷ luật công vụ của đội ngũ thực thi. Cần xác lập rõ nguyên tắc “một quy định - một cách hiểu - một cách làm” trên phạm vi toàn quốc, hạn chế tình trạng mỗi nơi vận dụng một kiểu. Song song đó, phải bảo vệ cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Ngoài ra, đẩy nhanh số hóa thủ tục hành chính và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước là yêu cầu mang tính nền tảng. Khi doanh nghiệp và người dân được tiếp cận dịch vụ công trên một nền tảng thống nhất, dự đoán được chi phí, thời gian và rủi ro, niềm tin thị trường sẽ được củng cố. Đây chính là điều kiện quan trọng để tạo động lực đầu tư và tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.
Phóng viên: Nhìn về dài hạn, ông kỳ vọng điều gì ở cách thức điều hành kinh tế nhằm tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới?
TS. Nguyễn Minh Phong: Từ góc nhìn dài hạn, tôi kỳ vọng cách thức điều hành kinh tế sẽ chuyển mạnh từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang quản trị phát triển dựa trên tầm nhìn và kỷ luật chính sách. Điều hành cần nhất quán, dự đoán được và đặt ổn định vĩ mô làm nền tảng, từ đó tạo môi trường an toàn cho đầu tư, sản xuất và đổi mới sáng tạo, giúp doanh nghiệp yên tâm xây dựng chiến lược dài hạn thay vì chạy theo biến động trước mắt.
Bên cạnh đó, điều hành kinh tế cần lấy hiệu quả và chất lượng tăng trưởng làm thước đo trung tâm, không chỉ chạy theo con số. Điều này đòi hỏi cải cách thể chế phải đi trước một bước, phân cấp, phân quyền rõ ràng gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời nâng cao năng lực của bộ máy thực thi. Khi chính sách được thực hiện đồng đều, minh bạch, chi phí tuân thủ sẽ giảm và nguồn lực xã hội sẽ được phân bổ hiệu quả hơn.
Cuối cùng, tôi kỳ vọng điều hành kinh tế trong giai đoạn tới sẽ mang tính kiến tạo rõ nét hơn, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân trước các cú sốc bên ngoài. Nhà nước không chỉ đóng vai trò quản lý mà còn là đối tác phát triển, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là nền tảng để Việt Nam xây dựng sức chống chịu dài hạn và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông về những chia sẻ!
