Hai trụ cột chiến lược cho tăng trưởng kinh tế của TP. Hồ Chí Minh

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo. Ảnh: L.T

Hoàn thiện thể chế để phát huy hai trụ cột

Tại Hội thảo khoa học “Kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân - hai trụ cột chiến lược tạo động lực tăng trưởng và quốc gia thịnh vượng” do Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 17/4/2026, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đã thống nhất quan điểm, kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân đang được xác định là 2 trụ cột chiến lược, đóng vai trò then chốt trong việc tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.

Theo PGS. TS. Bùi Quang Hùng, Phó Giám đốc phụ trách Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 79-NQ/TW có ý nghĩa then chốt trong tái cấu trúc mô hình tăng trưởng.

Trong đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, còn Nghị quyết số 79-NQ/TW khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế. Hai khu vực này không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau, tạo thành nền tảng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khu vực kinh tế nhà nước chưa phát huy hết hiệu quả tương xứng với nguồn lực nắm giữ, trong khi khu vực tư nhân còn gặp khó trong tiếp cận vốn, đất đai và cơ hội kinh doanh. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, ổn định và bình đẳng hơn.

Các ý kiến tại hội thảo cũng nhấn mạnh cần chuyển mạnh vai trò của Nhà nước từ “can thiệp trực tiếp” sang “kiến tạo phát triển”, tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu. Đồng thời, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu, có tính dẫn dắt như hạ tầng, năng lượng, đổi mới sáng tạo.

Ở chiều ngược lại, khu vực tư nhân cần được tháo gỡ rào cản để phát triển mạnh mẽ hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và dịch vụ giá trị gia tăng cao - những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Tìm động lực tăng trưởng mới cho đô thị đầu tàu

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và là cao điểm chiến lược trong kỷ nguyên mới, tập trung đổi mới doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn quốc tế, trọng tâm của nâng cao hiệu quả, dẫn dắt phát triển kinh tế, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các nền công nghiệp cốt lõi, nền tảng để đảm bảo an ninh bền vững. Kinh tế tư nhân được xác định là tổng lực quan trọng nhất của nền kinh tế và là trụ cột vững chắc để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhiều doanh nghiệp tư nhân đang góp phần quan trọng phát triển kinh tế của TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: P.U

Với vai tròn đầu tàu kinh tế cả nước, ông Cường cho biết, TP. Hồ Chí Minh đang đặt mục tiêu tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, đồng thời chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Song song đó là đẩy mạnh liên kết vùng, phát triển hạ tầng hiện đại và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra không ít thách thức. Tăng trưởng kinh tế những năm gần đây chưa ổn định, các động lực truyền thống dần suy giảm. Năng suất lao động dù cao hơn bình quân cả nước nhưng tốc độ cải thiện còn chậm, chưa tạo được bứt phá rõ rệt.

Đáng chú ý, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp - đại diện cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mới đạt khoảng 35-38%, thấp hơn mục tiêu trên 45% mà Thành phố đề ra. Điều này cho thấy dư địa cải thiện chất lượng tăng trưởng vẫn còn lớn.

Khu vực kinh tế tư nhân tuy năng động, nhưng đa số doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực công nghệ hạn chế, khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong khi đó, khu vực kinh tế nhà nước vẫn cần tiếp tục tái cơ cấu để nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò dẫn dắt.

Ngoài ra, các vấn đề về hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số, liên kết vùng và thể chế quản lý đô thị cũng đang là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ bằng các chính sách đột phá.

Từ các phân tích trên, các chuyên gia thống nhất, trong giai đoạn phát triển mới, cần xây dựng hệ sinh thái phát triển hài hòa giữa hai khu vực kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò định hướng, còn kinh tế tư nhân là động lực thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Một số định hướng chính sách trọng tâm được đề xuất gồm: hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại; phát triển thị trường tài chính; thúc đẩy hợp tác công - tư; tăng cường liên kết giữa nhà nước - doanh nghiệp - trường đại học; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng số.

Đặc biệt, mô hình liên kết “Nhà nước - Doanh nghiệp - Đại học” được kỳ vọng sẽ giúp chuyển hóa tri thức thành năng lực sản xuất, từ đó tạo ra các giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng ngày càng cấp thiết, việc phát huy hiệu quả 2 trụ cột kinh tế sẽ là yếu tố quyết định để TP. Hồ Chí Minh duy trì vai trò đầu tàu, hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tới.