ETF cơ cấu, VN-Index giữ mốc 1.800 điểm trước giờ nâng hạng

Cùng với việc nâng hạng, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng từ 0,329% lên 0,49%.

Một tuần tăng điểm nhưng không phải một tuần dễ dàng

Có một điểm đáng chú ý trong diễn biến thị trường từ ngày 14 - 18/9 đó là VN-Index tăng điểm nhưng trạng thái thị trường không hề một chiều. Sau khi giảm từ vùng 1.880 điểm về khoảng 1.790 điểm trong tuần trước, chỉ số bước vào tuần giao dịch cuối cùng trước khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng trong bối cảnh hoạt động cơ cấu danh mục của các quỹ ETF diễn ra đồng thời.

Ngay đầu tuần, áp lực bán tiếp tục đẩy VN-Index về vùng 1.790 điểm. Nhưng thay vì kéo dài nhịp điều chỉnh, lực cầu xuất hiện ở nhóm ngân hàng và chứng khoán, sau đó lan sang nhiều nhóm ngành, giúp chỉ số lấy lại mốc 1.800 điểm và tiến về vùng 1.840 điểm. Ba phiên phục hồi liên tiếp tạo ra một nhịp cân bằng mới sau đợt điều chỉnh trước đó.

Đáng chú ý hơn là diễn biến phiên cuối tuần. Khi các quỹ ETF thực hiện cơ cấu danh mục, VN-Index chịu thêm áp lực bán và quay đầu giảm. Điều này khiến bức tranh cả tuần trở nên đáng quan sát: dòng tiền đã quay trở lại, nhưng cung - cầu kỹ thuật từ hoạt động ETF vẫn đủ sức tạo biến động rõ rệt ở thời điểm thị trường tiến gần một cột mốc quan trọng.

Nguồn: SHS Research.

Kết tuần, VN-Index tăng 1,14%, lên 1.815,66 điểm; VN30 tăng 1,42%, lên 1.964,17 điểm, vượt trở lại vùng 1.960 điểm, tương ứng đường trung bình 200 phiên. HNX-Index tăng 0,96%, lên 275,29 điểm. Trên HOSE, khối lượng giao dịch đạt 3.661,37 triệu cổ phiếu, tăng 24%, trong khi giá trị giao dịch đạt 94.979,49 tỷ đồng, tăng 24,3%. Trái lại, HNX ghi nhận khối lượng và giá trị giao dịch cùng giảm hơn 6%.

Điểm cần nhìn sâu hơn nằm ở chất lượng của thanh khoản. Mức tăng 24,3% về giá trị giao dịch trên HOSE xuất hiện đúng vào tuần cơ cấu ETF, vì vậy không nên hiểu đơn giản rằng toàn bộ dòng tiền tăng thêm đều phản ánh sự cải thiện đồng đều của lực cầu trên thị trường. Chính SHS ghi nhận hoạt động cơ cấu danh mục của các quỹ ETF là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến thanh khoản tuần qua.

Dẫu vậy, thị trường cũng có một tín hiệu đáng chú ý từ dòng vốn ngoại. Tuần qua, khối ngoại mua ròng trở lại với giá trị 2.860 tỷ đồng trên HoSE. Sự trở lại này diễn ra ngay trước thời điểm nâng hạng, tạo thêm một lớp thông tin quan trọng bên cạnh hoạt động cơ cấu kỹ thuật của các quỹ.

Dòng tiền trong nước cũng không phân bổ đồng đều. Nhóm ngân hàng chiếm khoảng 30% giá trị giao dịch, nhóm tài chính 31%; tiếp theo là công nghiệp 8%, hàng tiêu dùng 7%, dịch vụ tiêu dùng và dầu khí cùng 6%, nguyên vật liệu 5%, công nghệ thông tin 4%, tiện ích cộng đồng 2% và dược phẩm - y tế 1%. Cơ cấu này cho thấy trọng tâm giao dịch vẫn nằm khá rõ ở các nhóm vốn hóa và thanh khoản lớn.

Nguồn: SHS Research.

Ở diễn biến ngành, năng lượng nổi bật trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao. Cao su tự nhiên, bảo hiểm, khu công nghiệp, ngân hàng, bán lẻ, hàng không và điện cũng ghi nhận diễn biến tích cực. Ngược lại, bất động sản, cảng biển, xây dựng và công nghệ thông tin chịu áp lực điều chỉnh nhẹ. Như vậy, độ rộng được cải thiện nhưng chưa đồng nghĩa với một mặt bằng tăng giá đồng nhất giữa các nhóm ngành.

Ở cấp độ cổ phiếu, PIT tăng 29,67%, SSB tăng 23,27%, HID tăng 22,03%, GEL tăng 13,28% và GEE tăng 11,63%. Ở chiều ngược lại, TNH giảm 14,85%, KOS giảm 9,76%, STG giảm 8,90%, HU1 giảm 7,60% và HAS giảm 7,45%.

Thanh khoản cũng tập trung ở một số cổ phiếu có giao dịch lớn. SHB dẫn đầu với hơn 265,4 triệu cổ phiếu, tiếp đến là VIX với hơn 254,2 triệu cổ phiếu; VPB, SSI và HDB lần lượt đứng sau. Ở chiều vốn hóa, VIC tiếp tục đứng đầu, sau đó là VHM, VCB, BID và CTG. Bức tranh này cho thấy dòng tiền vẫn chủ yếu tìm đến những mã có quy mô và khả năng hấp thụ giao dịch lớn, thay vì lan tỏa đồng đều toàn thị trường.

Sau nâng hạng, mở thêm không gian cho dòng vốn quốc tế

Tuần giao dịch 14-18/9 khép lại trong một dấu mốc đặc biệt của thị trường chứng khoán Việt Nam. Sau 26 năm xây dựng và phát triển, quyết định nâng hạng của FTSE Russell chính thức đưa Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, mở thêm một cánh cửa để thị trường vốn Việt Nam kết nối sâu hơn với dòng vốn toàn cầu.

Sự quan tâm của dòng vốn quốc tế đã thể hiện khá rõ ngay trong tuần chuyển giao. Riêng phiên 18/9, theo số liệu được công bố sau giao dịch, 21 trong 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap được nhà đầu tư nước ngoài mua ròng, với tổng giá trị khoảng 1.717 tỷ đồng. 27 cổ phiếu này đồng thời chiếm gần 70% tổng giá trị khớp lệnh trên ba sàn trong phiên. Diễn biến đó cho thấy các cổ phiếu Việt Nam đã bắt đầu nhận được sự chú ý lớn hơn từ các dòng tiền bám theo bộ chỉ số toàn cầu.

Cùng với việc nâng hạng, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng từ 0,329% lên 0,49%, theo thông tin được SHS dẫn lại. Các quỹ chỉ số của Vanguard cũng cam kết bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào danh mục. Đây là những tín hiệu cho thấy sự thay đổi không chỉ nằm ở tên gọi của thị trường, mà còn ở khả năng tiếp cận của cổ phiếu Việt Nam với các dòng vốn quốc tế theo những bộ tiêu chuẩn và cơ chế phân bổ vốn rộng hơn.

Ở góc độ thị trường vốn, ý nghĩa của việc nâng hạng không chỉ nằm ở sự gia tăng thanh khoản hay những đợt cơ cấu danh mục ETF trong ngắn hạn. Khi vị thế của Việt Nam được nâng lên, phạm vi tiếp cận của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế cũng được mở rộng hơn; thị trường có thêm cơ hội thu hút các nguồn vốn dài hạn, đồng thời các doanh nghiệp niêm yết có thêm một kênh để nâng cao khả năng tiếp cận cộng đồng đầu tư toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là quá trình này diễn ra trong bối cảnh quy mô thị trường đã có bước phát triển mạnh. Thanh khoản ngày càng lớn, số lượng nhà đầu tư tiếp tục gia tăng, hệ thống giao dịch được hiện đại hóa và khung khổ pháp lý cũng đang được hoàn thiện theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Việc được FTSE Russell đưa lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vì vậy có thể được nhìn nhận như một bước ghi nhận đối với cả quá trình phát triển đó, đồng thời mở ra dư địa mới cho giai đoạn tiếp theo.

Theo ông Phan Tấn Nhật, Trưởng bộ phận Chiến lược Thị trường thuộc Chứng khoán SHS, FTSE Russell cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển thị trường, từ cải thiện độ sâu, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch đến phát triển nhà đầu tư tổ chức và hoàn thiện các công cụ quản trị rủi ro. Đây là những bước đi tiếp theo để thị trường chứng khoán Việt Nam củng cố vị thế mới và tăng cường kết nối với các định chế tài chính quốc tế.

Với thị trường chứng khoán Việt Nam, đây là sự chuyển tiếp từ một giai đoạn mở cửa và hoàn thiện nền tảng sang một giai đoạn có mức độ kết nối quốc tế sâu hơn. Dòng vốn ETF là phần dễ nhìn thấy nhất trong những phiên đầu tiên, nhưng phía sau đó là cơ hội mở rộng sự hiện diện của các nhà đầu tư tổ chức, nâng cao thanh khoản, đa dạng hóa nguồn vốn và tăng khả năng huy động vốn trên thị trường chứng khoán cho doanh nghiệp.

Từ tuần giao dịch đặc biệt 14-18/9, thị trường đã chứng kiến một trong những phiên cơ cấu có quy mô lớn, với dòng tiền tập trung mạnh vào nhóm cổ phiếu được đưa vào các bộ chỉ số quốc tế. Còn từ dấu mốc nâng hạng, một chặng đường mới được mở ra: từ việc được đưa vào các chỉ số toàn cầu đến việc ngày càng hiện diện sâu hơn trong danh mục của các nhà đầu tư quốc tế; từ mở rộng dòng vốn đến nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán trong huy động nguồn lực cho nền kinh tế.