Dự báo lạm phát Việt Nam 2026 trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và rủi ro lạm phát toàn cầu

TS.Cấn Văn Lực

Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV

Email: [email protected]

ThS.Nguyễn Thị Thu Trang

Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV

Email: [email protected]

TS.Đinh Thế Phúc

Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV

Email: [email protected]

BỨC TRANH LẠM PHÁT TOÀN CẦU VÀ VIỆT NAM 3 THÁNG ĐẦU NĂM 2026

Chiến sự tại Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz, tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng đã tác động lan tỏa khiến giá năng lượng, chi phí vận tải, logistics và nhiều nhóm hàng hóa thiết yếu tăng mạnh và làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu.

Theo Ngân hàng Thế giới (WB) và Bloomberg (4/2026), giá hàng hóa thế giới đến cuối tháng 3/2026 đã tăng 25,9% so với cùng kỳ, trong đó, giá nhiều nhóm hàng hóa tăng mạnh như phân bón (+54,6%), năng lượng (+35,8%, trong đó giá dầu Brent chạm ngưỡng 110-120 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng 14 năm), nguyên vật liệu cơ bản (+31%), kim loại-khoáng sản (+25,7%), chỉ số BDI-Index đã tăng 103,8% so với cùng kỳ tháng 3/2025 do gián đoạn eo biển Hormuz và các tuyến hàng hải huyết mạch. Lạm phát tại nhiều quốc gia tăng mạnh ở mức “2 con số” như: Iran 50%, Argentina 32,6%, Thổ Nhĩ Kỳ 30,9%, Cuba 13,4%... hoặc neo cao hơn mức mục tiêu và nguy cơ “đình lạm” tiềm ẩn tại các quốc gia phát triển như Anh 3,3%, Mỹ 3,3%, Tây Ban Nha 3,4%, EU 2,6%, Đức 2,7%, Hà Lan 2,7%... tính đến tháng 3/2026.

Với Việt Nam, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng 2, là mức tăng theo tháng cao nhất trong vòng 9 năm. Chỉ số CPI bình quân quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ, năm trước dù trong tầm kiểm soát song cao hơn so với một số nước ASEAN như Thái Lan -0,08%, Singapore 1,8%, Malaysia 1,7%, chủ yếu là do ảnh hưởng của các hàng hóa, dịch vụ lõi như năng lượng, lương thực, giáo dục (tăng bình quân 4,45% so với cùng kỳ năm trước). Giá xăng dầu trong nước tăng cao bình quân 50% so với cùng kỳ năm trước (do giá dầu Brent tăng 53% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3 do xung đột Trung Đông), khiến nhóm giao thông tăng mạnh 12,85% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3 và 1,07% so với cùng kỳ năm trước trong quý I/2026, đóng góp 2,95% vào mức tăng CPI chung. Chỉ số giá nguyên vật liệu sản xuất quý I/2026 tăng 4,76% so với cùng kỳ 2025 khiến nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng cao nhất 5,7% so với cùng kỳ năm trước và đóng góp khoảng 26% vào mức tăng CPI quý I. Lạm phát cơ bản tăng khá mạnh 3,63% trong quý 1/2026, cao hơn CPI chung, cao nhất kể từ quý I/2023 cho thấy lạm phát lõi nhạy cảm hơn với áp lực chi phí và rủi ro từ thị trường quốc tế.

DỰ BÁO CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LẠM PHÁT VIỆT NAM NĂM 2026

Một cách tổng quát, các yếu tố thuận lợi vẫn chiếm ưu thế song các yếu tố áp lực (thế giới và trong nước) dự báo sẽ gia tăng do ảnh hưởng trực tiếp từ chi phí đẩy và căng thẳng địa chính trị cộng hưởng với cầu kéo, thách thức xu hướng ổn định của lạm phát năm 2026.

Năm (05) áp lực với lạm phát năm 2026 là:

Một là, xung đột Trung Đông khiến lạm phát toàn cầu và giá cả hàng hóa còn tiềm ẩn nhiều áp lực gia tăng: Theo IMF (4/2026), giá dầu và giá hàng hóa phi năng lượng năm 2026 dự báo tăng 21,4% và 21,7% so với năm 2025. Theo EIA (4/2026), giá dầu, khí đốt và một số nhiên liệu cơ bản năm 2026 dự báo tăng mạnh ở mức 19-39% so với năm 2025 do sản lượng giảm, gián đoạn chuỗi cung ứng; xung đột Trung Đông còn phức tạp, khó lường; nguy cơ “đình lạm” và rủi ro an ninh năng lượng gia tăng. Với Việt Nam, nguy cơ “nhập khẩu lạm phát” vẫn tiềm ẩn, nhất là trong điều kiện Việt Nam có độ mở kinh tế cao và phụ thuộc nhiều vào đầu vào nhập khẩu (tỷ trọng nguyên liệu nhập khẩu trong hàng hóa xuất khẩu chiếm tới 60-70%); nhu cầu nguyên vật liệu lớn cho thúc đẩy đầu tư công, phát triển hạ tầng.

Hai là, “độ nhạy cao” giữa giá hàng hóa tiêu dùng với giá xăng dầu và giá nguyên nhiên vật liệu đầu vào: Với tỷ trọng chiếm khoảng 13,2% trong rổ CPI (xăng dầu 3,52% và giao thông 9,7%), theo đó, ước tính, nếu giá xăng dầu tăng 10% có thể làm CPI Việt Nam tăng thêm trung bình 0,67 điểm %; Tác động lan tỏa đến các nhóm hàng hóa khác trong rổ CPI có thể lên tới 0,8-1,8 điểm % (nếu ước tính chi phí vận tải/logistics chiếm ít nhất 10-20% cơ cấu giá hàng hóa tiêu dùng). Với mức độ liên thông cao giữa giá xăng dầu trong nước với giá dầu và giá nguyên nhiên vật liệu thế giới, nếu không kiểm soát tốt, tác động “khuyếch đại” nhiều vòng của tăng giá xăng dầu và hàng hóa nhập khẩu đến các nhóm hàng hóa khác trong rổ CPI có thể gấp 2-3 lần tác động trực tiếp, ban đầu.

Ba là, áp lực cầu kéo dự báo tăng cao hơn cùng với đà tăng của cung tiền và tăng tốc của các động lực tăng trưởng: Theo tính toán của Nhóm nghiên cứu, nếu tăng trưởng tín dụng ở mức 15-17% để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên năm 2026, vòng quay tiền có thể ở mức 0,7-0,8 lần (tương đương mức trung bình trước dịch, cao hơn năm 2025), tác động của yếu tố tiền tệ, cầu kéo đến chỉ số CPI chung có thể lên tới mức 0,7-0,9 điểm % song cũng có thể thấp hơn nếu chất lượng tăng trưởng cao hơn. Vì vậy, bên cạnh kiểm soát quy mô dư nợ, cần chú trọng chất lượng tín dụng, hướng dòng vốn vào nền kinh tế “thực”, tăng năng suất và hiệu quả vốn.

Bốn là, việc điều chỉnh tăng giá của một số mặt hàng do Nhà nước quản lý như lương tối thiểu theo vùng, lương cơ sở, học phí và chi phí dịch vụ y tế… theo lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí: Lương tối thiểu vùng và lương cơ sở, lương hưu dự kiến tăng bình quân 7-8%; chi phí dịch vụ y tế tăng 8,9%, học phí năm học 2026- 2027 dự kiến tăng 13-18%. Sự tăng giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý nếu kết hợp với các thời điểm cao điểm (lễ Tết, thiên tai, bão lũ) có thể tác động sớm và mạnh đến các mặt hàng thiết yếu trong rổ CPI.

Năm là, áp lực lạm phát tâm lý: Dù là yếu tố ít khả năng xảy ra nhất tại thời điểm hiện tại nhờ truyền thông và sự phối hợp chính sách điều tiết giá cả ngày càng nhịp nhàng, hiệu quả song lại là yếu tố có thể gia tăng và lan tỏa mạnh nếu xảy ra tình trạng tăng giá cục bộ tại một số địa phương, một số nhóm hàng hóa. “Ký ức” về giai đoạn lạm phát cao trong quá khứ (siêu lạm phát những năm 1980 và 1990; lạm phát hai con số giai đoạn 2007-2008 và 2011-2013) vẫn luôn là áp lực tiềm ẩn trong tâm lý người tiêu dùng Việt Nam.

Mặc dù vậy, Việt Nam còn ở vị thế chủ động và có dư địa để kiểm soát, ổn định giá cả và tâm lý người dân, trong đó 5 yếu tố chính hỗ trợ kiềm chế lạm phát gồm:

Một là, kỳ vọng giá dầu không biến động mạnh và giải pháp kịp thời ứng phó, bình ổn giá xăng dầu trong nước. Theo kịch bản cơ sở của Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV (Báo cáo đánh giá tác động của chiến sự Iran đến kinh tế thế giới và Việt Nam năm 2026 (tháng 4/2026), chiến sự Iran kỳ vọng không lan rộng, chấm dứt trong khoảng 8-10 tuần, các chuỗi cung ứng, logistics sớm được bình thường hóa, giá dầu thế giới bình quân cả năm 2026 dự báo ở mức 80-83 USD/ thùng (tăng 18-20% so với bình quân cả năm 2025, thấp hơn mức tăng 34-39% theo dự báo của EIA, 4/2026), lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,3-0,5 điểm % so với mức dự báo 3,6% song thấp hơn năm 2025 và mức 4,4% của IMF tháng 4/2026. Với Việt Nam, sự chủ động thích ứng biến động giá dầu thế giới như giảm thuế phí, sử dụng quỹ bình ổn, hỗ trợ ngân sách, công tác dự báo, điều tiết giá xăng dầu và các hàng hóa thiết yếu như phân bón, sắt thép, thịt lợn được thực hiện ngày càng linh hoạt, hiệu quả.

Tính đến cuối tháng 4/2026, giá xăng dầu Việt Nam đã giảm 13% so với mức cao của tháng 3/2026; chỉ còn tăng bình quân 24% so với cùng kỳ năm trước và đang thấp hơn nhiều nước khu vực châu Á (theo GlobalpetrolPrices, giá xăng Việt Nam chỉ 0,9 USD/lít thấp hơn mức 2,42 USD/lít của Singapore; 1,78 USD/lít của Lào, 1,65 USD/lít của Thái Lan; 1,48 USD/lít của Campuchia và 1,46 USD/ lít của Philippines; 1,4 USD/lít của Trung Quốc; 1,08 USD/lít của Ấn Độ; 1,05 USD/lít của Nhật Bản...).

Hai là, Việt Nam ở vị thế chủ động nguồn cung hàng hóa thiết yếu, đảm bảo an ninh lương thực và an ninh năng lượng: Theo WB (2026), Việt Nam thuộc nhóm “An toàn” về an ninh lương thực, duy trì vị thế quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới; đồng thời, theo World Energy Council (WEC), Việt Nam năm 2024 xếp hạng ở mức khá 58/120 thế giới, tăng 5 bậc so với năm 2023 về chỉ số an ninh năng lượng (Energy Trilemma Index). Theo đó, sản xuất nông nghiệp Việt Nam tăng trưởng tương đối ổn định; có khả năng chủ động đảm bảo nguồn cung lương thực, thực phẩm trong điều kiện bình thường và cấp thiết; từng bước tự chủ, nâng cao chất và lượng nguồn cung năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo (thông qua Quy hoạch điện VIII) đáp ứng cho sản xuất và tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, rủi ro về an ninh lương thực và năng lượng toàn cầu gia tăng (đặc biệt các quốc gia thu nhập thấp chịu ảnh hưởng nặng của biến đổi khí hậu và gián đoạn chuỗi cung ứng do xung đột địa chính trị) khiến nhu cầu và giá nhập khẩu lương thực và năng lượng tăng, từ đó ảnh hưởng đến giá lương thực, thực phẩm và năng lượng trong nước.

Ba là, lãi suất, tỷ giá dù chịu áp lực tăng song sẽ được kiểm soát ở mức hợp lý, góp phần kiềm chế lạm phát: Tỷ giá USD/VND và lãi suất đang và sẽ chịu nhiều áp lực tăng do rủi ro kép (gồm chính sách thuế quan khó lường của Mỹ và chiến sự tại Iran) khiến lãi suất và lạm phát thế giới còn neo cao, đồng USD mạnh lên, chênh lệch tăng trưởng tín dụng và huy động vẫn ở mức cao… Song sự phối hợp chính sách vĩ mô (nhất là chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và chính sách giá cả) ngày càng nhịp nhàng, hiệu quả hơn sẽ giúp ổn định lãi suất và tỷ giá USD/VND, hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Bốn là, Việt Nam đang xem xét tiếp tục giảm một số loại thuế, phí với mặt hàng xăng dầu đến hết tháng 6/2026 và có thể kéo dài đến hết năm 2026 nhằm giảm ảnh hưởng tiêu cực của giá dầu thế giới đến chi phí, hạ giá thành sản phẩm và giá bán lẻ, ổn định đời sống nhân dân, tăng sức cầu tiêu dùng (chẳng hạn đề xuất tiếp tục dùy trì mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu diesel, dầu hỏa và dầu mazut và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít; giảm 50% thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng; giảm 50% thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng; giảm 10-50% phí trọng tải và phí ra vào cảng biển đối với các DN vận tải gặp khó khăn…).

Năm là, việc điều tiết giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý được tiến hành thận trọng, khá đồng bộ, tránh các thời điểm cao điểm đồng thời kết hợp các chính sách hỗ trợ (miễn học phí phổ thông công lập, giảm giá sách giáo khoa, tăng tỷ lệ chi trả của bảo hiểm xã hội, tăng thu ngân sách tối thiểu 10%, tiết kiệm triệt để chi thường xuyên...). Đồng thời, thành công trong duy trì ổn định vĩ mô trong dài hạn (lạm phát không quá 4%-mức khuyến cáo của WB từ năm 2016 đến nay) góp phần củng cố niềm tin của người dân và ổn định kỳ vọng lạm phát.

KỊCH BẢN DỰ BÁO LẠM PHÁT NĂM 2026

Năm 2026, trong bối cảnh “rủi ro kép” (chính sách thuế quan khó lường của Mỹ và chiến sự Iran, căng thẳng địa chính trị Trung Đông), lạm phát và lãi suất thế giới khó giảm và còn neo cao, áp lực lạm phát Việt Nam dự báo sẽ gia tăng trong năm 2026 do cả yếu tố chi phí đẩy (giá hàng hóa - dịch vụ nhập khẩu cao hơn như nêu trên, tăng giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý tăng theo lộ trình) và yếu tố cầu kéo (tăng trưởng tín dụng ước đạt 15-17%, vòng quay tiền ở mức 0,7-0,8 lần, vốn đầu tư toàn xã hội/GDP ở mức 35-36%, cao hơn năm 2025 nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng cao hơn). Theo IMF, ADB và AMRO (4/2026), dự báo CPI bình quân năm 2026 ở mức 3,8-4,9%, cao hơn so với năm 2025 trước khi trở về quỹ đạo ổn định ở mức 3,4-4% trong giai đoạn 2027-2030.

Ghi chú: (*) So với mục tiêu tăng trưởng 10% của Chính phủ. (**) Có tính đến độ trễ 1-3 quý

Nguồn: Dự báo của Viện NCKT BIDV

- Với kịch bản cơ sở

Giá xăng dầu trong nước bình quân tăng 18-20% so với năm 2025 (tương ứng với giá dầu thế giới ở mức bình quân 80-83 USD/thùng), giá hàng hóa thiết yếu cơ bản tương đương năm 2025 nhờ các biện pháp chủ động, hiệu quả trong lưu thông, điều tiết giá cả hàng hóa, ổn định tâm lý người dân, giữ vững vị thế an ninh lương thực và an ninh năng lượng; giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý như chi phí giáo dục, y tế, lương tối thiểu vùng, lương cơ cở, lương hưu… tăng bình quân khoảng 10%. Tăng trưởng tín dụng dự kiến tương đương năm 2025 hoặc thấp hơn (15-16%) song hiệu quả hấp thụ vốn cao hơn, tăng năng suất lao động, tăng đóng góp của các động lực mới từ KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số giúp tăng trưởng GDP đạt cao hơn năm 2025 (ở mức 9-9,2%, giảm 0,6-0,8 điểm % so với mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên của Chính phủ). Tỷ giá, lãi suất ổn định, trong tầm kiểm soát (tỷ giá USD/VND tăng bình quân khoảng 1,5- 2,5%; lãi suất điều hành giữ nguyên; mặt bằng lãi suất cho vay có thể tăng ở một số thời điểm và phân hóa song cơ bản ổn định). Chỉ số CPI bình quân năm 2026 có thể chỉ tăng thêm 0,4-0,6 điểm %, ở mức 4,2-4,7% và xoay quanh mục tiêu 4,5%.

- Với kịch bản tiêu cực

Giá xăng dầu trong nước bình quân tăng 20-25% so với năm 2025 (tương ứng với giá dầu thế giới ở mức bình quân 83-87 USD/thùng), giá nhiều hàng hóa thiết yếu tăng so với năm 2025 (do xăng dầu, đầu vào nhập khẩu tăng); giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý tăng 10-15%, tuy nhiên, hiệu ứng lan tỏa từ tăng lương đến giá cả tiêu dùng lại ở mức thấp hơn kịch bản cơ sở do tâm lý lo ngại bất ổn, rủi ro (xu hướng tiết kiệm nhiều hơn chi tiêu). Tăng trưởng tín dụng cao hơn so với năm 2025 (khoảng 16- 18%) song hiệu quả hấp thụ vốn thấp hơn kịch bản cơ sở, tăng trưởng GDP có thể đạt 8,8-9%, giảm 0,8-1,2 điểm % so với mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên của Chính phủ; tỷ giá, lãi suất tăng cao hơn năm 2025 và kịch bản cơ sở (tỷ giá USD/VND tăng khoảng 3-4%; lãi suất cho vay tăng khoảng 0,5% so với cuối năm 2025 song tương đương mức ổn định trước đại dịch COVID-19, năm 2015-2019). CPI bình quân cả năm có thể tăng 4,6-5%.

- Với kịch bản xấu

Giá xăng dầu trong nước bình quân tăng 30-40% so với năm 2025 (tương ứng với giá dầu thế giới ở mức bình quân 90-95 USD/thùng); giá một số hàng hóa thiết yếu và tiêu dùng gia đình tăng cao (do hiệu ứng “khuyếch đại” từ giá dầu, giá nhiên liệu thế giới, chi phí vận tải, logistics, chi phí nhập khẩu tăng cộng hưởng với giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý tăng cao hơn 20% và tăng cùng một thời điểm dù hiệu ứng tác động trực tiếp từ tăng lương đến giá cả tiêu dùng thấp nhất trong 3 kịch bản). Tăng trưởng tín dụng, cung tiền nhất trong 3 kịch bản (18-20%) song tăng trưởng GDP chỉ đạt mức tương đương năm 2025 (8-8,5% hoặc thấp hơn do tăng trưởng vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng song hiệu quả hấp thụ vốn chậm cải thiện, năng suất lao động thấp). Tỷ giá biến động khá mạnh (tỷ giá USD/VND có thể tăng cao 4-5%); mặt bằng lãi suất tăng 0,8-1% so với năm 2025 song vẫn thấp hơn mức đỉnh lãi suất trước đó. Chỉ số CPI bình quân có thể bị đẩy lên mức 4,8-5,5%, có thể cao hơn so với trung bình toàn cầu và các nước ASEAN năm 2026 (bình quân dự kiến ở mức 2,6-3,1% theo IMF, ADB, AMRO-4/2026). Đây là kịch bản không mong muốn song cần tính đến trong bối cảnh xung đột Trung Đông và căng thẳng địa chính trị leo thang khiến rủi ro chi phí đẩy cao hơn, khó kiểm soát hơn.

MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ

Với định hướng chủ đạo “đồng bộ, linh hoạt, kiểm soát kỳ vọng thị trường”, Nhóm nghiên cứu đưa ra 05 khuyến nghị trọng tâm vừa kiềm chế lạm phát, đảm bảo ổn định vĩ mô vừa thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế năm 2026 và những năm tiếp theo.

Một là, tập trung thực thi hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; 9 quyết sách chiến lược, các nhiệm vụ trọng tâm tại Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị TW 2 khóa XIV ngày 2/4/2026; Nghị quyết kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, trong đó một trong những trọng tâm là ứng phó kịp thời, hiệu quả với diễn biến phức tạp, khó lường của căng thẳng địa chính trị, biến động kinh tế tài chính thế giới, tập trung triển khai quyết liệt, đúng tiến độ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2026 để thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng “2 con số” gắn với ổn định vĩ mô.

Hai là, nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách hơn nữa. Trong đó, chính sách tài khóa là chủ lực, chính sách tiền tệ bổ trợ theo hướng thận trọng, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với nhau và các chính sách vĩ mô để vừa ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ứng phó linh hoạt với biến động thế giới và thúc đẩy tăng trưởng: (i) Phát huy các giải pháp đã thực hiện tốt về ổn định giá xăng dầu, lương thực - thực phẩm và nhà ở, vật liệu xây dựng (3 nhóm này thường chiếm đến 80% mức tăng CPI chung); (ii) Điều hành linh hoạt, cân bằng giữa tỷ giá - lãi suất, giữ ổn định mặt bằng lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng (bằng nhiều giải pháp phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ); theo dõi, chủ động có phương án ứng phó rủi ro khi Mỹ tiến hành điều tra về thương mại không công bằng và “thao túng tiền tệ”; luân chuyển vốn hiệu quả hơn giữa Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước; (iii) Tính toán, phối hợp hiệu quả trong việc điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý (liều lượng phù hợp, tránh tăng vào lúc cao điểm, tránh tăng cùng một thời điểm tại nhiều địa bàn vừa giảm áp lực tăng CPI, duy trì sức mua vừa tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng cao của các địa phương, các lĩnh vực…); (iv) Điều chỉnh giảm tỷ trọng nhóm hàng hóa thiết yếu trong rổ hàng hóa tính CPI, các mặt hàng do Nhà nước quản lý trong giai đoạn 2026-2030 phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện đại, tạo điều kiện giảm lạm phát lõi (không quá 3-3,5% hoặc thấp hơn trong dài hạn).

Ba là, ứng phó với rủi ro xung đột Trung Đông và bình ổn giá hàng hóa thiết yếu trong cả ngắn hạn và dài hạn: (i) Nâng cao vai trò của Tổ công tác về an ninh năng lượng với kịch bản, giải pháp ứng phó tương ứng và kịp thời hỗ trợ các lĩnh vực, ngành bị ảnh hưởng nhiều; (ii) Vận hành hiệu quả Quỹ bình ổn xăng dầu, xem xét gia hạn việc giảm thuế, phí xăng dầu đến cuối năm 2026; (iii) Phát triển hệ thống kho dự trữ năng lượng, tăng năng lực dự trữ lên khoảng 2-3 tháng và dần tiệm cận mức của các nước phát triển khu vực châu Á - Thái Bình Dương là 3,5-4 tháng; (iv) Chính phủ sớm ban hành Chiến lược, đề án đảm bảo an ninh năng lượng, thực hiện hiệu quả Nghị quyết 70/NQ-TW về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2045 và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; (iv) Đẩy mạnh triển khai các Chương trình/gói hỗ trợ về tín dụng, lãi suất, thuế và phí cho các dự án năng lượng xanh, nông nghiệp xanh sạch, ứng dụng công nghệ cao, sản xuất - kinh doanh và tiêu dùng tuần hoàn, chống biến đổi khí hậu...) từ đó đảm bảo số lượng và chất lượng nguồn cung lương thực thực phẩm.

Bốn là, quan tâm và tăng chất lượng tăng trưởng giảm phụ thuộc tăng trưởng vào tín dụng, góp phần kiềm chế lạm phát trong dài hạn: sớm ban hành Đề án tăng năng suất lao động; tăng hiệu quả đầu tư (hệ số ICOR phấn đấu ở mức 4-4,5 lần); xây dựng Đề án nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế; Đề án chuyển đổi xanh quốc gia; chú trọng đảm bảo an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh mạng – dữ liệu…trong bối cảnh rủi ro, bất định ngày càng tăng. Cùng với đó, xây dựng Đề án cải cách thị trường tài chính nhằm phát triển thị trường tài chính cân bằng và đồng bộ hơn và giảm áp lực lên vốn tín dụng ngân hàng.

Năm là, xây dựng và thực thi cơ chế lạm phát mục tiêu: học tập kinh nghiệm của các nước ASEAN trong xây dựng và thực thi cơ chế lạm phát mục tiêu với lộ trình và bước đi phù hợp, góp phần tăng hiệu quả của công cụ lãi suất và các công cụ tiền tệ với lạm phát.

Tài liệu tham khảo:

1. Asian Development Bank (ADB). (2026, April). Dự báo chỉ số CPI bình quân năm 2026 của Việt Nam.
2. ASEAN+3 Macroeconomic Research Office (AMRO). (2026, April). Báo cáo dự báo lạm phát khu vực ASEAN năm 2026.
3. Bloomberg. (2026, April). Dữ liệu giá hàng hóa và chỉ số BDI-Index thế giới tháng 3/2026.
4. Cục Thống kê. (2026). Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý I/2026.
5. GlobalpetrolPrices. (2026, April). Bảng so sánh giá xăng dầu thế giới và khu vực.
6. International Monetary Fund (IMF). (2026, April). Báo cáo triển vọng kinh tế toàn cầu: Dự báo CPI và giá hàng hóa năm 2026.
7. U.S. Energy Information Administration (EIA). (2026, April). Dự báo giá dầu, khí đốt và nhiên liệu cơ bản toàn cầu năm 2026.
8. World Bank (WB). (2026, April). Dữ liệu giá hàng hóa thế giới và báo cáo an ninh lương thực toàn cầu.
9. World Energy Council (WEC). (2024). Energy Trilemma Index: Chỉ số an ninh năng lượng thế giới năm 2024.