Phát biểu chính sách của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Nghị viện Canada

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chính sách "Quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Canada trong bối cảnh thế giới đầy biến động”. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

"Thưa các Nghị sỹ Quốc hội Canada

Thưa các quý vị và các bạn,

Tôi rất vui mừng tới thăm đất nước Canada tươi đẹp, rộng lớn và giàu sức sống. Ngay từ khi trông thấy những hàng cây phong, tôi đã cảm nhận sự nồng hậu của nhân dân Canada cùng tinh thần mạnh mẽ và tự do ở từng lá phong, được chan chứa trong Quốc ca Canada.

Tôi rất vinh dự phát biểu trước Nghị viện Canada, nơi đại diện cho ý chí và nguyện vọng của người dân Canada. Tôi thân ái gửi đến nhân dân Canada những tình cảm hữu nghị của đất nước và nhân dân Việt Nam với mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Canada ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn, góp phần đưa quan hệ hai nước đi vào chiều sâu và không ngừng được vun đắp, củng cố bằng ý chí chính trị, nền tảng pháp lý và sự ủng hộ của nhân dân.

Trong diễn văn nhậm chức hồi tháng 6, Toàn quyền Louise Arbour chia sẻ “sự phong phú của những mối gắn kết có thể hình thành giữa những người từng nghĩ mình chẳng có gì chung”.

Những cuộc gặp gỡ chân thành giúp con người đến gần nhau hơn, các dân tộc hiểu nhau hơn và nhận ra rằng, giữa những khác biệt, luôn có những mục tiêu có thể cùng nhau theo đuổi.

Với tinh thần đó, hôm nay, tôi muốn cùng quý vị trao đổi về nền tảng quan hệ Việt Nam - Canada, về con đường phát triển của Việt Nam và những cơ hội hợp tác, cùng những việc hai nước có thể làm để đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.

Thưa các quý vị,

Mỗi dân tộc đều được hình thành qua những chặng đường lịch sử riêng. Hiểu lịch sử là một cách để các dân tộc hiểu nhau và tin cậy nhau hơn.

Canada là một đất nước hướng ra Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương: Nơi các cộng đồng khác nhau về ngôn ngữ, văn hóa và nguồn gốc cùng chung sống. Sự đa dạng cùng tinh thần hòa hợp và tôn trọng lẫn nhau đã trở thành giá trị bền vững và nguồn sức mạnh của Canada ngày nay.

Canada cũng đã để lại nhiều dấu ấn trong đời sống quốc tế. Sáng kiến của Ngoại trưởng Lester B. Pearson trong khủng hoảng Suez năm 1956 góp phần hình thành lực lượng gìn giữ hòa bình có vũ trang đầu tiên của Liên hợp quốc.

Nhà luật học John Peters Humphrey được giao chuẩn bị bản dự thảo sơ bộ của Tuyên ngôn thế giới về quyền con người. Ottawa gắn với Công ước cấm mìn sát thương; Montréal gắn với Nghị định thư về bảo vệ tầng ozon.

Những đóng góp ấy cho thấy các quốc gia có thể góp sức định hình những chuẩn mực chung, bảo vệ hòa bình và cùng giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Lịch sử Việt Nam là hành trình dựng nước và giữ nước, đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước, hàn gắn vết thương chiến tranh, tiến hành Đổi mới và mở cửa với thế giới. Chúng tôi thấu hiểu giá trị thiêng liêng của độc lập, tự chủ, tự cường.

Chúng tôi thấu hiểu giá trị và trân trọng hòa bình, đề cao đối thoại và tin rằng lòng tin chỉ bền vững khi lời nói đi cùng hành động, cam kết được thực hiện nghiêm túc và hợp tác cùng có lợi.

Ngay từ những ngày đầu đất nước được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng tôi đã xác định một tinh thần đối ngoại rộng mở: “Đối với các nước dân chủ, nước Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực”.

Qua nhiều thập kỷ, tinh thần ấy được kế thừa và phát triển thành đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ; chủ động hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Việt Nam và Canada thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/8/1973, Canada đã đồng hành cùng Việt Nam trong chặng đường đi tới hòa bình, thống nhất, hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực nông nghiệp, giáo dục, bình đẳng giới và ứng phó với biến đổi khí hậu...Chúng tôi luôn trân trọng những hỗ trợ quý báu đó.

Sau khi thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện (năm 2017), hợp tác song phương giữa hai quốc gia tiếp tục mở rộng về kinh tế, khoa học - công nghệ, quốc phòng, gìn giữ hòa bình, giao lưu nhân dân và đạt được nhiều kết quả tích cực, trong đó có đóng góp hiệu quả của cộng đồng người Việt Nam tại Canada và những người bạn Canada yêu Việt Nam.

Chúng tôi chia sẻ với Thủ tướng Mark Carney nhận định về sự cần thiết phải xây dựng sức mạnh từ bên trong và đa dạng hóa quan hệ bên ngoài. Từ những hoàn cảnh và con đường phát triển khác nhau, Việt Nam và Canada đều có lợi ích trong việc nâng cao khả năng tự chủ, tăng cường quan hệ tin cậy và bảo vệ môi trường quốc tế hòa bình, ổn định. Trong một thế giới nhiều bất định, mối quan hệ tin cậy, trách nhiệm và cùng chia sẻ lợi ích lâu dài tự nó đã là một giá trị chiến lược.

Với Canada, Việt Nam là thị trường hơn 100 triệu dân, một nền kinh tế năng động, gắn với các tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng quan trọng, là thành viên chủ động, tích cực của ASEAN.

Hợp tác với Việt Nam mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp Canada đa dạng hóa thị trường và kết nối với Đông Nam Á. Với Việt Nam, Canada có tri thức, công nghệ, nền giáo dục phát triển, thế mạnh về năng lượng, nông nghiệp và nguồn vốn dài hạn.

Việt Nam trân trọng sự quan tâm của Canada đối với Đông Nam Á, sự coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN và mong muốn đóng góp lâu dài cho khu vực.

Thưa các quý vị,

Giữa những chuyển động của thời cuộc, mỗi quốc gia đều tìm cách nâng cao năng lực thích ứng và bảo vệ những thành quả phát triển. Với Việt Nam, câu trả lời được đúc kết từ lịch sử dân tộc và thực tiễn đổi mới.

Là một đất nước đã phải trả giá bằng xương máu cho hòa bình, Việt Nam kiên định đường lối độc lập, tự chủ, tự cường, hợp tác và cùng phát triển, bảo vệ chính nghĩa, công lý và lẽ phải trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.

Sau hơn 80 năm lập nước và 40 năm Đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, bằng nỗ lực của cả dân tộc và sự giúp đỡ quý báu của bạn bè quốc tế, Việt Nam đã trở thành một nước đang phát triển có thu nhập trung bình, với nền kinh tế năng động, nằm trong số 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới và là một trong 15 quốc gia có quy mô thương mại hàng đầu.

Trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, Quốc hội Việt Nam giữ trọng trách đặc biệt với tư cách là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Suốt 80 năm từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 06/01/1946, Quốc hội luôn đồng hành cùng dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ độc lập, thống nhất đất nước, đổi mới, hội nhập và phát triển.

Chúng tôi hiểu rằng, những nền tảng động lực trong lịch sử chưa đủ để đưa đất nước hướng tới tương lai với mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, chúng tôi xác định cần đổi mới mô hình phát triển theo hướng tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập, đóng góp tích cực vào hòa bình, phát triển bền vững, văn minh chung của nhân loại; đặt con người ở vị trí trung tâm, lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, nguồn lực chất lượng cao làm động lực chính, hướng tới nền kinh tế dựa trên tri thức, sáng tạo, làm chủ công nghệ chiến lược và tham gia sâu vào các khâu có giá trị cao trong chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu.

Là một quốc gia có hơn 3.000 km bờ biển, Việt Nam cũng hướng tới trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ hệ sinh thái và sinh kế của người dân ven biển.

Chúng tôi mong muốn tăng cường hợp tác về khoa học biển và đóng góp vào quản trị biển, đại dương toàn cầu.

Tôi tin rằng, chặng đường phát triển mới của Việt Nam sẽ mở thêm cơ hội hợp tác với Canada. Khi tri thức, công nghệ và nguồn lực của Canada kết hợp với thị trường, nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng cao cùng với nỗ lực vươn lên của Việt Nam, chúng ta có thể cùng tạo ra sản phẩm, dịch vụ và việc làm có chất lượng. Đó là nền tảng lợi ích để quan hệ hai nước ngày càng tiến xa và vững chắc.

Thưa các quý vị,

Việc Việt Nam và Canada quyết định nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược nhân chuyến thăm lần này là thành quả của hơn nửa thế kỷ hợp tác và hữu nghị, thể hiện cam kết cùng đầu tư cho tương lai.

Khuôn khổ mới cần giúp hai nước hiểu nhau sâu sắc hơn, phối hợp hiệu quả hơn và tạo ra những kết quả xứng tầm hơn mà doanh nghiệp, người dân có thể cảm nhận được. Với tinh thần đó, tôi nhấn mạnh 5 phương hướng lớn.

Thứ nhất, củng cố tin cậy chính trị, nâng tầm hợp tác nghị viện, quốc phòng - an ninh.

Hai nước cần tiếp tục duy trì trao đổi, tiếp xúc thường xuyên, nhất là cấp cao; trao đổi sớm, thẳng thắn về những chuyển động tác động đến lợi ích của mỗi bên, sớm cụ thể hóa Khuôn khổ Đối tác Chiến lược bằng chương trình hành động với các ưu tiên, đầu mối thực hiện và lộ trình rõ ràng.

Việc thường xuyên rà soát các kết quả sẽ giúp hai bên tháo gỡ vướng mắc và bảo đảm những thỏa thuận được thực hiện hiệu quả. Trong bước chuyển đó, sự đồng hành của Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Canada có ý nghĩa đặc biệt. Chúng tôi đánh giá cao hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, từ trao đổi cấp lãnh đạo đến hoạt động của các ủy ban và nhóm nghị sỹ hữu nghị.

Các nghị sỹ có thể giúp những cam kết giữa hai nước được chuyển thành pháp luật phù hợp, chính sách khả thi và sự ủng hộ rộng rãi trong xã hội, thúc đẩy quan hệ giữa địa phương, doanh nghiệp và nhân dân hai nước.

Thời gian tới, hai bên cần tăng cường trao đổi giữa các ủy ban, nhóm nghị sỹ hữu nghị và nghị sỹ trẻ; chia sẻ kinh nghiệm lập pháp về quản trị trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu, quyền lợi người lao động, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chúng tôi mong hai cơ quan lập pháp phối hợp chặt chẽ hơn tại các diễn đàn nghị viện, tăng cường giám sát việc thực hiện các thỏa thuận và góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, có khả năng dự báo.

Hợp tác quốc phòng - an ninh góp phần củng cố lòng tin giữa hai nước, cần đi vào chiều sâu, phù hợp với chính sách, nhu cầu và khả năng của mỗi bên. Hai nước có thể tập trung vào đào tạo, nâng cao năng lực gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cứu trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai và an ninh biển; đồng thời tăng cường hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm mạng, bảo vệ an toàn của người dân.

Thứ hai, kết nối thế mạnh của hai nước, tạo động lực phát triển mới.

Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN. Quy mô thương mại hai chiều đã tăng nhưng tiềm năng còn lớn.

Tôi tin rằng, tiềm năng phát triển của Việt Nam sẽ mang lại nhiều hơn nữa cơ hội mở rộng quy mô đầu tư, kinh doanh cho các nhà đầu tư, tập đoàn Canada.

Hai nước cần khai thác hiệu quả hơn CPTPP, giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của nhau. Hai bên cần thúc đẩy thương mại tăng trưởng bền vững, hài hòa lợi ích.

Việt Nam mong muốn mở rộng cơ hội cho hàng hóa, dịch vụ và công nghệ Canada, nhất là nông sản, thực phẩm, công nghệ sạch và giáo dục. Việt Nam ủng hộ sớm kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Canada, hướng tới một hiệp định thực chất, công bằng, cùng có lợi.

Chúng tôi coi nâng cao tính minh bạch, ổn định của chính sách, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư là điều kiện để thu hút nguồn vốn dài hạn.

Khoa học và công nghệ cần trở thành một trụ cột quan trọng của quan hệ mới.

Hai nước kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu chung về trí tuệ nhân tạo ứng dụng, công nghệ sạch và công nghệ biển. Hợp tác nông nghiệp cần gắn với chế biến, bảo quản, thích ứng khí hậu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Chúng tôi mong muốn mở rộng hợp tác năng lượng, tài chính xanh, khuyến khích định chế Canada tìm hiểu cơ hội tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cùng phát triển những dự án hạ tầng bền vững.

Thứ ba, vun đắp tình cảm gắn bó giữa nhân dân hai nước.

Hai bên cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho du lịch, học tập, nghiên cứu và giao lưu văn hóa, nghệ thuật; mở rộng liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên và sinh viên; thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục về công nhận tín chỉ, văn bằng theo quy định của mỗi nước. Cần chú trọng đào tạo nghề, kết nối cựu du học sinh và tạo thêm cơ hội để thế hệ trẻ hiểu nhau, cùng làm việc và sáng tạo.

Chúng tôi trân trọng đóng góp của cộng đồng người Canada gốc Việt vào sự phát triển và tính đa dạng của Canada; trân trọng tình cảm, sự giúp đỡ mà người dân Canada đã dành cho nhiều thế hệ người Việt Nam đến đây xây dựng cuộc sống mới.

Mỗi cá nhân có một hành trình riêng, nhưng sự gắn bó với gia đình, văn hóa và nguồn cội có thể tiếp tục nuôi dưỡng những kết nối tốt đẹp giữa hai đất nước. Chúng tôi mong tình hữu nghị ấy được tiếp nối tự nhiên qua các thế hệ, bằng sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau.

Thứ tư, tăng cường phối hợp tại các cơ chế khu vực và toàn cầu.

Những điểm tương đồng về lợi ích và sự coi trọng chủ nghĩa đa phương tạo cơ sở để hai nước phối hợp. Việt Nam hoan nghênh cam kết lâu dài của Canada với ASEAN, từ khi trở thành Đối tác Đối thoại năm 1977 đến Đối tác Chiến lược năm 2023.

Hướng tới kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN - Canada vào năm 2027, Việt Nam sẵn sàng đóng góp tích cực để Canada gắn kết sâu hơn với Đông Nam Á; đồng thời tăng cường phối hợp với Canada và các đối tác về những vấn đề cùng quan tâm trong chương trình nghị sự của G7, G20.

Dư địa phối hợp của hai nước trải rộng từ Liên hợp quốc, các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, cộng đồng Pháp ngữ, CPTPP và APEC, nhất là về kinh tế số, phát triển bền vững, Chương trình nghị sự Phụ nữ, Hòa bình và An ninh.

Từ kinh nghiệm Canada làm Chủ tịch CPTPP năm 2024, Việt Nam đảm nhiệm vai trò này năm 2026, đến Năm APEC 2027 do Việt Nam đăng cai, chúng tôi mong cùng Canada và các thành viên đề xuất sáng kiến thiết thực về kết nối kinh tế, chuyển đổi xanh và khả năng tham gia của doanh nghiệp vừa và nhỏ vào thương mại khu vực. Việt Nam xác định Năm APEC 2027 là một trọng trách lớn và mong muốn cùng các thành viên tìm ra những động lực hợp tác mới cho châu Á - Thái Bình Dương.

Thứ năm, cùng góp phần củng cố trật tự dựa trên luật pháp quốc tế.

Ở châu Á - Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, cạnh tranh chiến lược diễn ra song song với sự gắn kết sâu sắc về kinh tế và chuỗi cung ứng. Khu vực cần một cấu trúc rộng mở, bao trùm, trong đó không quốc gia nào bị buộc phải chọn bên trong quá trình cạnh tranh giữa các nước lớn.

Vai trò trung tâm của ASEAN cần được tôn trọng và củng cố. Luật pháp quốc tế phải được áp dụng nhất quán, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi quốc gia, lớn hay nhỏ; chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ phải được tôn trọng, tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Việt Nam và Canada cùng có lợi ích trong duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Hai nước có thể cùng các đối tác thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa, nhận biết sớm rủi ro, duy trì các kênh liên lạc, tăng cường minh bạch và xây dựng lòng tin để ngăn ngừa sự cố, kiểm soát bất đồng.

Thưa các quý vị,

Canada là đất nước “từ biển tới biển.” Việt Nam trải dài bên bờ Biển Đông, nơi người dân chúng tôi từ lâu đã nhìn ra biển để giao thương và kết nối với thế giới. Thái Bình Dương mở ra không gian để hai nước đến gần nhau hơn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng tôi từng nói: “Quan sơn muôn dặm một nhà, vì trong bốn biển đều là anh em”.

Trên hành trình hướng tới trở thành nước phát triển, Việt Nam mong có sự đồng hành của Canada. Việt Nam mong rằng, khi nhìn về Đông Nam Á, Canada sẽ nghĩ tới Việt Nam như một đối tác tự nhiên, gần gũi và tin cậy, cùng trở thành các quốc gia biển mạnh, xây dựng những kết nối bền chặt giữa Bắc Mỹ và Đông Nam Á, giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, giữa phát triển và đổi mới sáng tạo, giữa hòa bình và thịnh vượng.

Thế giới sẽ còn đổi thay. Tôi mong các vị nghị sỹ tiếp tục đồng hành, để tầm nhìn hôm nay được nối tiếp bằng hành động và kết quả ngày mai. Việt Nam sẵn sàng cùng Canada xây dựng quan hệ Đối tác chiến lược có chiều sâu, đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước và đóng góp cho cộng đồng quốc tế.

Xin trân trọng cảm ơn các quý vị đã lắng nghe!

Thank you very much!

Merci beaucoup!".