Bộ Tài chính góp sức khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng

Các chỉ đạo của Chính phủ vừa bảo đảm ổn định các cân đối lớn, vừa tạo thêm dư địa và động lực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Điều phối dòng vốn đầu tư công đến nơi có khả năng hấp thụ

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là một trong những yêu cầu trọng tâm trong điều hành kinh tế của Chính phủ.

Tại Thông báo số 497/TB-VPCP ngày 24/9/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, giải ngân các công trình, dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải. Năm 2026, các dự án trọng điểm giao thông được ưu tiên bố trí trên 255.000 tỷ đồng, song đến thời điểm báo cáo mới giải ngân trên 95.000 tỷ đồng, đạt khoảng 38%.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Xây dựng và các địa phương rà soát nguyên nhân, vướng mắc, từ đó đề xuất phương án xử lý phù hợp. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn hoặc chuyển về khoản chưa phân bổ, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, kết quả giải ngân được xác định là một trong những tiêu chí quan trọng để xem xét bố trí kế hoạch vốn đầu tư công các năm tiếp theo. Bộ Tài chính được giao cập nhật số liệu giải ngân phục vụ phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026; nghiên cứu phương án tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cho các địa phương để ưu tiên các dự án có khả năng giải ngân tốt.

Đối với nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, Bộ Tài chính được yêu cầu rà soát kế hoạch huy động, bảo đảm lộ trình và khối lượng phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

Một trục chính sách quan trọng khác được Chính phủ thúc đẩy trong tuần là đổi mới cách thức thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

Ngày 22/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Quan điểm xuyên suốt là nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của khu vực FDI, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Trong kế hoạch này, Bộ Tài chính được giao nghiên cứu nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến chính sách tài chính và ưu đãi đầu tư. Trong đó có xây dựng cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ việc thực hiện cam kết đầu tư; thu hồi ưu đãi, hỗ trợ nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết.

Chính sách ưu đãi cũng được định hướng gắn với kết quả đầu ra thay vì chỉ dựa trên quy mô vốn đầu tư. Các dự án được ưu tiên hướng tới sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả đất đai, tài nguyên, năng lượng.

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xây dựng cơ chế ưu đãi, hỗ trợ vượt trội và thủ tục đầu tư đặc biệt, linh hoạt cho các dự án FDI cốt lõi, gắn ưu đãi với các kết quả cụ thể về chuyển giao công nghệ, R&D, đào tạo lao động, giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Cùng với đó, Bộ Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu cơ chế để địa phương sử dụng ngân sách hỗ trợ chi phí đào tạo lao động cho doanh nghiệp FDI tại các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước.

Những nhiệm vụ này cho thấy chính sách tài chính đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ hơn với mục tiêu nâng cao chất lượng dòng vốn FDI và năng lực nội tại của nền kinh tế.

Cùng với vốn đầu tư công và FDI, đất đai tiếp tục được xác định là một nguồn lực lớn cần được khơi thông để phục vụ phát triển.

Tại Nghị quyết số 278/NQ-CP ngày 18/9/2026, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh việc hoàn thiện các dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), trong đó đặt ra nhiều yêu cầu liên quan đến cơ chế tài chính đất đai.

Các nội dung được yêu cầu nghiên cứu bao gồm cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất kinh doanh và phát triển nhà ở; cơ chế tài chính xử lý chênh lệch địa tô; xử lý đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng; đồng thời phòng ngừa việc trục lợi chính sách trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý các dự án tồn đọng.

Đối với Bộ Tài chính, đây là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến chính sách tài chính đất đai, thuế, ngân sách và khả năng chuyển hóa nguồn lực đất đai thành nguồn lực phát triển.

Yêu cầu đặt ra là hoàn thiện cơ chế theo hướng minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, đồng thời hạn chế tình trạng nguồn lực đất đai bị lãng phí hoặc bị “đóng băng” trong những dự án kéo dài.

Phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ, giữ ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng xanh

Trong điều hành kinh tế vĩ mô, Chính phủ tiếp tục yêu cầu phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách khác nhằm kiểm soát lạm phát, giữ vững các cân đối lớn và tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh.

Nghị quyết số 278/NQ-CP yêu cầu các cơ quan chức năng theo dõi sát diễn biến giá dầu thô, xăng dầu, năng lượng, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng để chủ động có giải pháp điều hành phù hợp.

Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Công Thương đánh giá toàn diện tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa; kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Một nội dung đáng chú ý là Bộ Tài chính được yêu cầu chủ động thông tin về định hướng chính sách thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cá nhân, hộ kinh doanh dự kiến trình Quốc hội. Đây là một trong những công cụ chính sách được đặt trong tổng thể giải pháp hỗ trợ khu vực sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo dư địa để doanh nghiệp phục hồi và mở rộng hoạt động.

Bộ Tài chính cũng được giao phối hợp với Bộ Công Thương rà soát, đề xuất cơ cấu lại EVN và ngành điện nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả cung ứng điện.

Ở góc độ thể chế, Chính phủ đồng thời yêu cầu khẩn trương hoàn thiện nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng liên quan đến tài chính, ngân sách, đầu tư và thuế. Trong đó có Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Luật sửa đổi Luật Đầu tư và Nghị quyết về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.

Tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn cũng là một nội dung được Chính phủ thúc đẩy trong tuần qua.

Ngày 21/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Quy định này tạo cơ sở để nhận diện các dự án đáp ứng tiêu chí xanh, tuần hoàn, qua đó phục vụ việc triển khai các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, trong đó có chính sách hỗ trợ lãi suất.

Phạm vi các dự án được xác định khá rộng, từ năng lượng, giao thông, xây dựng, tài nguyên nước, nông nghiệp đến công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ môi trường.

Đối với Bộ Tài chính, việc hình thành các tiêu chí rõ ràng cho dự án xanh và dự án kinh tế tuần hoàn có ý nghĩa trong quá trình hoàn thiện chính sách tài chính, ngân sách và các cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Cùng với đó, các công cụ tài chính tiếp tục được sử dụng để thực hiện những mục tiêu xã hội. Tại cuộc họp về giáo dục ngày 23/9, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan đề xuất cấp có thẩm quyền miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho các cơ sở giáo dục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng được yêu cầu phối hợp với Bộ Tài chính xác định nhu cầu kinh phí để đề xuất cấp có thẩm quyền bố trí ngân sách thực hiện chủ trương đầu tư trường lớp, trang thiết bị và hướng tới cung ứng miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ năm học 2028-2029.