Đề xuất loạt chính sách tài chính, ưu đãi đầu tư phát triển công nghiệp văn hóa

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: VPQH

Đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng

Chiều ngày 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc xây dựng Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa và các kết luận chỉ đạo có liên quan; đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý, khắc phục những khoảng trống, điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế để phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng, Việt Nam có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển công nghiệp văn hóa nhưng kết quả đạt được chưa tương xứng. Chuỗi liên kết từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng còn hạn chế. Cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển thị trường, huy động nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh chưa đồng bộ.

Việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo, phát triển thị trường và đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng của đất nước.

Một trong những nhóm nội dung của dự thảo Luật là tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư. Dự thảo quy định nguồn tài chính cho phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng không thành lập quỹ mới, tiếp tục sử dụng các nguồn kinh phí hiện hành. Đồng thời, đề xuất chính sách hỗ trợ, ưu đãi đầu tư phát triển hạ tầng và sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Dự thảo cũng đề xuất hoàn thuế giá trị gia tăng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài đến quay phim tại Việt Nam và miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với nhân lực công nghiệp văn hóa chất lượng cao.

Về nguồn lực thực hiện, Bộ trưởng cho biết, nguồn lực dự kiến bao gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và nguồn kinh phí khác theo quy định của pháp luật. Cơ bản không phát sinh bộ máy ở trung ương và địa phương so với hiện hành; nhân lực thực hiện sử dụng nguồn lực hiện có trong các ngành công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh nhóm chính sách về tài chính, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng tiếp cận công nghiệp văn hóa như một chuỗi giá trị, từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược; hạn chế tối đa việc phát sinh thủ tục hành chính mới, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường hậu kiểm.

Về phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, dự thảo quy định cơ chế pháp lý để phát triển các chủ thể, công cụ sáng tạo; chủ thể tham gia hoạt động hỗ trợ hệ sinh thái; các hoạt động hỗ trợ về thông tin, chuỗi giá trị, sở hữu trí tuệ, định giá tài sản trí tuệ, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa. Dự thảo đồng thời quy định về thử nghiệm ứng dụng công nghệ và triển khai sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong công nghiệp văn hóa.

Đối với tài sản trí tuệ, dự thảo quy định mã định danh tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa; hồ sơ tài sản trí tuệ; công cụ hỗ trợ xác thực chủ thể, kết nối dữ liệu, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và lập hồ sơ; các biện pháp nâng cao năng lực định giá tài sản trí tuệ.

Dự thảo Luật cũng quy định các nhóm nội dung chính về phát triển thị trường công nghiệp văn hóa như: tiêu chí xác lập sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc Việt Nam, tài sản trí tuệ gốc trọng điểm, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm; hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp; các nội dung nền tảng để xác lập và vận hành sàn giao dịch công nghiệp văn hóa; cùng các chính sách thúc đẩy tiêu dùng như thẻ văn hóa quốc gia và chương trình kích cầu tiêu dùng.

Làm rõ chính sách hỗ trợ, ưu đãi, định giá tài sản trí tuệ

Thẩm tra Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, đúng trình tự, thủ tục; dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phù hợp với Hiến pháp và cơ bản bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, đây là dự án Luật được xây dựng mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế, chính sách đặc thù. Vì vậy, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không quy định lại những chính sách đã được các luật chuyên ngành và luật khác quy định; đồng thời đánh giá cụ thể hơn tác động, tính khả thi của các quy định, chính sách mới và các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước.

Về tài chính, hỗ trợ và ưu đãi đầu tư, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các chính sách được đề xuất. Tuy nhiên, đề nghị hợp nhất quy định về nguồn tài chính từ ngân sách, quỹ nhà nước và quỹ tư nhân; làm rõ phạm vi hỗ trợ, cơ chế miễn trừ trách nhiệm của chính sách đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghiệp văn hóa; xác định rõ dự án đầu tư trong phát triển công nghiệp văn hóa cần ưu tiên thu hút đầu tư.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, phạm vi đối tượng thụ hưởng của các chính sách hỗ trợ về thuế, tài chính; cân nhắc chuyển nội dung sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến chính sách về thuế sang các luật về thuế để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: VPQH

Đối với phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với các quy định về hệ sinh thái, bộ công cụ sáng tạo và thử nghiệm có kiểm soát. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu, tiếp thu quy định về thử nghiệm có kiểm soát, trong đó giao Chính phủ quy định, đồng thời bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và rà soát thẩm quyền cho phép thử nghiệm trong dự thảo.

Về tài sản trí tuệ, Thường trực Ủy ban đề nghị không định nghĩa khái niệm “tài sản trí tuệ” trong dự thảo Luật để tránh mâu thuẫn, chồng chéo với Luật Sở hữu trí tuệ; thay vào đó, dẫn chiếu và áp dụng các nội dung đã được luật liên quan quy định, chỉ bổ sung những quy định mới, đặc thù trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra cho rằng định giá là khâu đầu tiên quyết định tính khả thi của các chính sách góp vốn, thế chấp, giao dịch “tài sản trí tuệ”. Trong thực tiễn, việc định giá loại tài sản này còn khó khăn; Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm về tổ chức và phương pháp định giá. Do đó, đề nghị chỉ quy định nguyên tắc định giá tài sản trí tuệ trong công nghiệp văn hóa và vai trò quản lý nhà nước trong định giá.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về hạ tầng công nghiệp văn hóa, đồng thời đề nghị rà soát để thống nhất trình tự, thủ tục áp dụng pháp luật về đầu tư công, pháp luật về đầu tư và pháp luật có liên quan; làm rõ sự cần thiết, tiêu chí, điều kiện, cơ chế kiểm soát, phòng ngừa rủi ro đối với các chính sách mới, ưu đãi từ ngân sách nhà nước.

Đối với thị trường công nghiệp văn hóa, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các quy định về sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc văn hóa Việt Nam, tài sản trí tuệ gốc trọng điểm, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm và hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ một số nội dung liên quan đến sàn giao dịch công nghiệp văn hóa, thẻ văn hóa quốc gia, thương hiệu và chính sách hỗ trợ phát triển thị trường.

Một nội dung đáng chú ý khác là phạm vi điều chỉnh đối với các chủ thể nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghiệp văn hóa vào thị trường Việt Nam, hoạt động qua nền tảng số xuyên biên giới hoặc khai thác tài sản trí tuệ thuộc phạm vi bảo hộ tại Việt Nam. Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, xác định rõ các đối tượng này.