 |
| Quan hệ Việt Nam - Canada đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn hợp tác sâu sắc và thực chất hơn. Ảnh minh họa có sự hỗ trợ của AI |
Thương mại tạo nền tảng cho những liên kết sâu rộng
Theo dự kiến chương trình, từ ngày 24/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour. Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm quan hệ Việt Nam - Canada có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác, nhất là trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việt Nam và Canada thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973 và xác lập quan hệ Đối tác toàn diện vào tháng 11/2017. Khuôn khổ hợp tác giữa hai nước bao gồm nhiều lĩnh vực từ chính trị - ngoại giao, thương mại - đầu tư, hợp tác phát triển đến quốc phòng - an ninh, văn hóa - giáo dục, khoa học - công nghệ và giao lưu nhân dân.
Đánh giá về thời điểm diễn ra chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang cho rằng, đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, lần đầu tiên người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Theo Đại sứ, quan hệ Việt Nam - Canada đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn hợp tác sâu sắc và thực chất hơn.
Kinh tế, thương mại là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ đà phát triển của quan hệ hai nước. Việt Nam hiện là đối tác thương mại hàng đầu của Canada tại ASEAN và là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Canada trong nhóm 40 nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Canada là đối tác xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam tại châu Mỹ và thị trường xuất khẩu lớn thứ 7 của Việt Nam.
Sức bật của quan hệ kinh tế Việt Nam - Canada những năm gần đây gắn với việc triển khai Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Hiệp định tạo thêm thuận lợi về tiếp cận thị trường, thuế quan và quy tắc xuất xứ, góp phần thúc đẩy trao đổi hàng hóa giữa hai nền kinh tế có nhiều thế mạnh bổ trợ.
Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều theo số liệu của Việt Nam đạt khoảng 8,6 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt 4,92 tỷ USD, tăng 27,3% so với cùng kỳ. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Canada gồm máy móc, thiết bị, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, điện thoại, dệt may, giày dép.
Từ phía Canada, Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel đánh giá quan hệ thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo giữa hai nước đang phát triển tích cực. Đại sứ nhấn mạnh Việt Nam là đối tác thương mại quan trọng nhất của Canada trong ASEAN và được Canada coi là một “cửa ngõ” để kết nối với ASEAN cũng như khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Với vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam cũng có vai trò đáng kể trong quá trình Canada đa dạng hóa quan hệ thương mại và xây dựng các chuỗi cung ứng an toàn, đáng tin cậy.
Triển vọng của quan hệ kinh tế hai nước vì thế đang được mở rộng từ trao đổi hàng hóa sang liên kết sản xuất, đầu tư và chuỗi cung ứng dài hạn. CPTPP tiếp tục tạo thuận lợi để hàng hóa Việt Nam mở rộng hiện diện tại Canada. Cùng với ưu đãi thuế quan, khả năng đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu về chất lượng, xuất xứ và phát triển bền vững giúp doanh nghiệp Việt Nam tăng cơ hội tiếp cận thị trường Canada và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.
Tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế cũng tạo thêm dư địa cho thương mại và đầu tư. Việt Nam có thế mạnh về sản xuất, chế biến, điện tử, máy móc, dệt may, giày dép và nông, thủy sản; Canada có lợi thế về năng lượng, nguyên liệu, khoáng sản, công nghệ, nông nghiệp và nhiều ngành công nghiệp có hàm lượng khoa học - công nghệ cao. Kết nối những thế mạnh này có thể thúc đẩy thương mại hai chiều, đồng thời tạo thêm các liên kết sản xuất có giá trị gia tăng cao.
Cùng với CPTPP, Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam - Canada (JEC), được thành lập năm 2022, đang phát huy vai trò là một cơ chế hợp tác kinh tế quan trọng. Tại Kỳ họp lần thứ III tổ chức ở Ottawa ngày 5/6/2026, hai bên thống nhất Kế hoạch hành động giai đoạn 2026 - 2028. Hai Nhóm công tác tập trung vào thương mại, tài chính và các ngành công nghiệp chiến lược; năng lượng, chuyển đổi xanh, giao thông vận tải và logistics, góp phần cụ thể hóa các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác kinh tế song phương.
Một bước tiến khác là Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương Việt Nam và Tổ chức Xúc tiến thương mại Canada (TFO Canada) ký thỏa thuận triển khai Dự án “Thương mại vì sự tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm và thích ứng cao” (TRISEG) giai đoạn 2026 - 2030. Dự án hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, nâng cao năng lực sản xuất, xuất khẩu trong các ngành nông sản chủ lực, tăng khả năng tiếp cận Canada và các thị trường nhập khẩu có tiêu chuẩn cao.
Mở rộng hợp tác đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng
Trên nền tảng kết quả đã đạt được, không gian hợp tác Việt Nam - Canada đang tiếp tục được mở rộng sang công nghiệp, công nghệ, năng lượng, nguyên vật liệu và đầu tư. Những lĩnh vực này phù hợp với nhu cầu phát triển của Việt Nam cũng như thế mạnh của Canada.
Theo TS. Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada, sự bổ trợ công nghiệp giữa Việt Nam và Canada có khả năng phát triển thành các chuỗi giá trị tích hợp trên cơ sở CPTPP. Cơ chế cộng gộp xuất xứ của Hiệp định cho phép nguyên liệu, linh kiện có xuất xứ Canada được tính vào hàm lượng nội khối, tạo thuận lợi để sản phẩm hoàn thiện tại Việt Nam đáp ứng quy tắc xuất xứ và khai thác ưu đãi tại các thị trường thành viên CPTPP.
Đây là một lợi thế đáng chú ý trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới việc tổ chức lại chuỗi cung ứng và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế. Việc kết nối nguồn nguyên liệu, công nghệ và năng lực sản xuất giữa doanh nghiệp hai nước có thể tạo ra những chuỗi giá trị chung, mở rộng thị trường cho sản phẩm và nâng cao khả năng tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao.
Hai bên có thể thúc đẩy kết nối các nhà cung ứng Việt Nam với doanh nghiệp Canada trong các ngành hàng không, ô tô, thiết bị năng lượng; tăng cường hợp tác về tiêu chuẩn, nghiên cứu và phát triển, tự động hóa sản xuất, vật liệu mới; hình thành các liên kết trong chuỗi giá trị pin và vật liệu tiên tiến.
Những hướng hợp tác đang được mở ra cho thấy quan hệ kinh tế Việt Nam - Canada có điều kiện để phát triển theo chiều sâu hơn, với sự tham gia ngày càng rộng của cộng đồng doanh nghiệp, định chế tài chính, viện nghiên cứu, trường đại học và các địa phương. CPTPP và JEC tiếp tục là những cơ chế quan trọng để kết nối các nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy các chương trình, dự án cụ thể.
Sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Canada đang có những điều kiện thuận lợi để làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế. Nền tảng chính trị tích cực, CPTPP, cơ chế JEC, tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế cùng nhu cầu đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng đang tạo thêm những động lực cho hợp tác thương mại, đầu tư, công nghệ và phát triển xanh.
Thương mại đang tạo sức bật, trong khi đầu tư, công nghiệp, năng lượng, khoa học - công nghệ và chuỗi cung ứng mở ra thêm những không gian hợp tác mới. Việc chuyển các thế mạnh bổ trợ thành dự án đầu tư, liên kết sản xuất, chuyển giao công nghệ và chuỗi giá trị cụ thể sẽ góp phần làm sâu sắc quan hệ kinh tế song phương, tạo thêm nguồn lực cho phát triển và đưa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Canada tiếp tục phát triển thực chất, hiệu quả trong giai đoạn mới.
