 |
| Hệ thống phân loại đô thị hiện đã được điều chỉnh theo khuôn khổ pháp luật mới. Ảnh: Thu Dịu |
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 1832/QĐ-TTg ngày 22/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấm dứt hiệu lực thi hành Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 phê duyệt Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030 và sửa đổi Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 phê duyệt Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo Quyết định số 1832/QĐ-TTg, toàn bộ hiệu lực thi hành của Quyết định số 241/QĐ-TTg được chấm dứt. Đồng thời, nhiệm vụ “rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung Quyết định số 241/QĐ-TTg” trước đó giao Bộ Xây dựng tại Quyết định số 891/QĐ-TTg cũng được bỏ.
Quyết định mới được ban hành trên cơ sở những thay đổi lớn về pháp lý, quy hoạch và tổ chức đơn vị hành chính trong thời gian qua. Theo Bộ Xây dựng, các căn cứ để ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg đã thay đổi căn bản; nhiều nội dung của quyết định đã được triển khai, hoàn thành hoặc không còn phù hợp với hệ thống pháp luật, hệ thống quy hoạch và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.
Việc chấm dứt hiệu lực Quyết định số 241/QĐ-TTg không làm gián đoạn công tác quản lý nhà nước về phân loại đô thị. Công tác này hiện được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, hệ thống quy hoạch và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Một trong những thay đổi lớn là việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, sau sắp xếp cả nước còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Sự thay đổi về địa giới hành chính làm cho danh mục đô thị được xác định theo từng địa phương tại Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp với thực tế hiện nay.
Cùng với đó, việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp làm thay đổi mô hình tổ chức quản lý và phạm vi quản lý đô thị. Việc không còn đơn vị hành chính cấp huyện và thị trấn khiến nhiều nội dung liên quan đến đối tượng, phạm vi và lộ trình phân loại đô thị được xác định trong Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp.
Hệ thống phân loại đô thị cũng đã được điều chỉnh theo khuôn khổ pháp luật mới. Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, xác định phân loại đô thị là cơ sở tổ chức, sắp xếp hệ thống đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại, đồng thời là cơ sở định hướng phát triển hệ thống đô thị và từng đô thị. Hệ thống đô thị được định hướng trong quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung thành phố.
Theo Bộ Xây dựng, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã thay đổi căn bản hệ thống phân loại đô thị, từ 6 loại trước đây sang 4 loại. Đồng thời, thẩm quyền công nhận loại đô thị được phân cấp, trong đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đảm nhiệm vai trò chủ yếu, thay cho cơ chế trước đây có thẩm quyền công nhận đô thị loại I thuộc Bộ Xây dựng.
Những thay đổi này gắn với yêu cầu đồng bộ hóa công tác quy hoạch với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn cũng đã điều chỉnh nhiều quy định để phù hợp với mô hình này, trong đó có trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch đô thị và nông thôn.
Bên cạnh thay đổi về pháp luật và tổ chức hành chính, công tác quy hoạch tại các địa phương cũng đã có bước chuyển quan trọng. Thực hiện Luật Quy hoạch và các quy định liên quan, các địa phương đã tổ chức lập, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tích hợp định hướng phát triển hệ thống đô thị phù hợp với Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Qua đó, định hướng phát triển và lộ trình phân loại đô thị được cập nhật, cụ thể hóa trong hệ thống quy hoạch theo quy định hiện hành. Đây cũng là cơ sở thay thế vai trò định hướng của Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc được ban hành kèm theo Quyết định số 241/QĐ-TTg.
