 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn chủ trì cuộc họp. |
Chiều 23/9, Bộ Tài chính tổ chức cuộc họp tham vấn về hồ sơ dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị. Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn chủ trì cuộc họp.
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8/2026. Tại Quyết định số 1772/QĐ-TTg ngày 12/9/2026, Thủ tướng Chính phủ phân công Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn. Trước đó, ngày 21/9, Bộ Tư pháp đã tổ chức họp Hội đồng thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết đây là một trong những nghị định có nhiều nội dung mới, lần đầu tiên được quy định ở nước ta, đặc biệt liên quan đến khu kinh tế đặc biệt, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp.
Đây là những không gian phát triển mới, có thể tạo dư địa phát triển lớn trong thời gian tới, phục vụ yêu cầu tăng trưởng hai con số và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, do có nhiều vấn đề mới nên hiện còn những ý kiến, cách tiếp cận khác nhau giữa các bộ, ngành và địa phương. Theo Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra là làm sao phát huy được những không gian phát triển mới nhưng đồng thời vẫn bảo đảm quản lý, kiểm soát; tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa các địa phương, doanh nghiệp, đồng thời tạo ra những đột phá và phát huy lợi thế so sánh của từng địa phương.
“Có thể nói, đây là một nghị định rất khó, bởi chưa có tiền lệ”, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn nhìn nhận, đồng thời cho biết những cơ chế, chính sách liên quan đến khu thương mại tự do, khu kinh tế đặc biệt, khu đô thị lấn biển, phi thuế quan, lựa chọn nhà đầu tư... đều là những vấn đề rất mới.
Theo Thứ trưởng, nguyên tắc trong quá trình soạn thảo là chỉ quy định những nội dung được Luật giao và cần thiết để tổ chức thi hành, không mở rộng phạm vi, đối tượng cũng như mức độ ưu đãi vượt Luật. Đặc biệt, các tiêu chí phải minh bạch, rõ ràng, hạn chế định tính và hạn chế quyền quyết định mang tính chủ quan.
Thông tin về dự thảo nghị định, bà Bùi Thị Thu Thuỷ, Vụ trưởng Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ, Bộ Tài chính cho biết sau khi nhận được dự thảo báo cáo thẩm định và các ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, cơ quan soạn thảo tập trung giải trình theo 4 nhóm vấn đề: phạm vi Nghị định phải bám sát nội dung Luật giao và làm rõ biện pháp thi hành; các tiêu chí phải định lượng và kiểm tra được; không làm phát sinh điều kiện, thủ tục hành chính mới; bảo đảm tính thống nhất với pháp luật chuyên ngành về quy hoạch, đất đai, lâm nghiệp, biển và điều ước quốc tế.
Sau rà soát, dự thảo được tiếp tục rút gọn, hiện gồm 11 chương, 65 điều và 8 phụ lục với 38 biểu mẫu, tập trung vào những nội dung Luật giao Chính phủ quy định.
 |
| Bà Bùi Thị Thu Thuỷ, Vụ trưởng Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ, Bộ Tài chính. |
Một trong những nội dung trọng tâm là cụ thể hóa 3 tiêu chí công nhận khu kinh tế đặc biệt.
Với tiêu chí về vị trí chiến lược, dự thảo đặt yêu cầu khu vực phải thuộc tỉnh, thành phố được xác định là cực tăng trưởng, vùng động lực quốc gia; hoặc thuộc tỉnh, thành phố được xác định là cực tăng trưởng, vùng động lực, trung tâm kinh tế biển của vùng tại quy hoạch vùng. Đồng thời, khu vực này phải được quy hoạch tỉnh, quy hoạch tổng thể thành phố xác định là cực tăng trưởng, hạt nhân của vùng động lực, trung tâm kinh tế hoặc khu kinh tế ven biển của tỉnh, thành phố.
Theo cơ quan soạn thảo, cách quy định này nhằm tạo sự liên kết, thống nhất giữa định hướng phát triển cấp quốc gia, cấp vùng với cấp tỉnh, đồng thời bảo đảm khu vực đề nghị công nhận khu kinh tế đặc biệt thực sự là địa bàn được ưu tiên tập trung nguồn lực, có vai trò động lực lan tỏa và khả năng dẫn dắt phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và khu vực.
Đối với tiêu chí về không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, dự thảo xác định các trường hợp gồm đảo, quần đảo hoặc khu vực có trên 50% ranh giới tự nhiên là biển, sông, hồ, rừng phòng hộ, tạo sự phân tách tương đối với các đơn vị hành chính liền kề. Với các xã, phường không thuộc những trường hợp này, đề án phải thuyết minh và bảo đảm đáp ứng tiêu chí theo Luật.
Về quy mô, dự thảo đang cụ thể hóa mức dân số trên 50.000 người và diện tích từ 500 km2. Cơ quan soạn thảo cho rằng khu kinh tế đặc biệt cần có quy mô đủ lớn để tạo lập không gian phát triển tương đối hoàn chỉnh, có khả năng bố trí đồng bộ các khu chức năng, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quỹ đất cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và không gian dự trữ phát triển trong dài hạn. Đây cũng là điều kiện để các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội tạo được tác động đủ lớn và khả năng lan tỏa tới khu vực xung quanh.
Đối với khu thương mại tự do, bà Thuỷ cho biết, dự thảo quy định khu vực phải có vị trí thuận lợi, kết nối vận tải đa phương thức, ít nhất 2 phương thức; quy mô tối thiểu 1.000 ha; có phương án quản lý, vận hành khả thi và phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Khu logistics tích hợp phải gắn với ít nhất một đầu mối giao thông, kết nối ít nhất 2 phương thức vận tải và có phương án về hạ tầng, nguồn lực, quản lý, vận hành khả thi.
Về trình tự thành lập, sau khi tiếp thu ý kiến cho rằng quy định trước đây có thể dẫn tới cách hiểu phải lập 2 đề án, dự thảo hiện đã tách rõ thành 2 bước. Bước một là lập báo cáo đề xuất chủ trương, báo cáo cấp có thẩm quyền. Bước hai, trên cơ sở chủ trương được thông qua, lập đề án thành lập.
Thời hạn để các bộ tham gia ý kiến được nâng từ 10 ngày lên 15 ngày; thời gian hoàn thiện, giải trình đề án là 25 ngày. Trường hợp có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Đối với khu phi thuế quan, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thành lập sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính. Sau khi hoàn thành hạ tầng mới thực hiện kiểm tra, xác nhận điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan và cấp mã khu. Dự thảo cũng xác định khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp tại các tỉnh, thành phố được áp dụng các chính sách quy định tại điểm c khoản 3 và khoản 4 đến khoản 10 Điều 21 Luật Phát triển đô thị.
 |
| Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan phát biểu tại cuộc họp. |
Một nội dung khác được cụ thể hóa là chế độ ưu tiên và quản lý hải quan. Dự thảo quy định về nguyên tắc quản lý hải quan, mã khu phi thuế quan, điều kiện và yêu cầu kỹ thuật về hạ tầng, trình tự kiểm tra, xác nhận; chế độ ưu tiên hải quan; tờ khai đơn giản; thủ tục đối với hàng hóa đưa vào, đưa ra khu phi thuế quan; thủ tục tại khu cảng mở và định mức mua hàng miễn thuế trong khu kinh tế đặc biệt.
Theo cơ quan soạn thảo, các quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục khi Luật Phát triển đô thị có hiệu lực trong khi Nghị định quy định chi tiết Luật Hải quan dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý. Dự thảo cũng bổ sung quy định chuyển tiếp trong giai đoạn hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan chưa hoàn thành nâng cấp, cho phép thực hiện tờ khai đơn giản bằng giấy và một số nghiệp vụ bằng hồ sơ giấy.
 |
| Đại diện Bộ Công Thương tham gia đóng góp ý kiến. |
Đối với khu đô thị lấn biển, dự thảo xác định dự án phải có quy mô từ 100.000 tỷ đồng trở lên, tính trên toàn bộ dự án. Sau khi tiếp thu ý kiến thẩm định, dự thảo đã lược bỏ cơ chế điều chỉnh tiêu chí vì nguyên nhân khách quan; bổ sung quy định trường hợp dự án giảm vốn xuống dưới ngưỡng thì không được tiếp tục hưởng các cơ chế, đồng thời không áp dụng cơ chế đối với trường hợp chia tách dự án.
Dự thảo cũng bỏ điều kiện về kinh nghiệm thực hiện dự án 20.000 tỷ đồng đối với nhà đầu tư chiến lược, chỉ giữ yêu cầu về phương án quản lý, vận hành công trình lấn biển.
Về chuyển tiếp, dự thảo bổ sung quy định đối với dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định phê duyệt đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giao đất, cho thuê đất, giao khu vực biển trước ngày Luật và Nghị định có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo các văn bản đã ban hành và pháp luật hiện hành.
Tại hội nghị, đại diện các địa phương gồm Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, An Giang, Quảng Ninh, Hà Tĩnh, TP. Hồ Chí Minh; đại diện Bộ Công Thương, Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ; cùng đại diện Cục Hải quan, Cục Đầu tư nước ngoài đã tham gia thảo luận, góp ý đối với dự thảo Nghị định.
Các ý kiến tập trung vào việc cụ thể hóa tiêu chí công nhận khu kinh tế đặc biệt; tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và khu đô thị lấn biển; quy mô, phạm vi và khả năng áp dụng các tiêu chí trong thực tiễn; trình tự, thủ tục lập, thẩm định, quyết định thành lập; yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và sự thống nhất với pháp luật chuyên ngành.
Bên cạnh đó, các đại biểu trao đổi về yêu cầu hạn chế trùng lặp hồ sơ, thủ tục; cơ chế quản lý hải quan, khu phi thuế quan; điều kiện đối với nhà đầu tư; quy định chuyển tiếp; cũng như mối quan hệ giữa Nghị định với pháp luật về quy hoạch, đất đai, hải quan, thuế, quản lý ngoại thương và các lĩnh vực liên quan.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn kết luận hội nghị. |
Đây cũng là những nhóm vấn đề cơ quan soạn thảo đề nghị tập trung cho ý kiến, trong đó có việc cụ thể hóa tiêu chí công nhận khu kinh tế đặc biệt, nhất là vị trí chiến lược, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không gian tương đối độc lập, quy mô dân số và diện tích tự nhiên; tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu đô thị lấn biển; cùng các quy định về hải quan, thuế và quản lý ngoại thương đối với những mô hình mới.
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn đánh giá cao các ý kiến đóng góp, đồng thời ghi nhận sự thống nhất cao của các bộ, ngành và địa phương về sự cần thiết ban hành Nghị định quy định chi tiết Luật Phát triển đô thị cũng như phạm vi điều chỉnh, bố cục và nguyên tắc xây dựng dự thảo.
Trước yêu cầu thể chế hóa những không gian phát triển mới như khu thương mại tự do, khu kinh tế đặc biệt, Thứ trưởng cho biết Ban soạn thảo sẽ tổng hợp, tiếp thu và giải trình đầy đủ các ý kiến trên tinh thần cầu thị, công khai, minh bạch.
Theo Thứ trưởng, các quy định và tiêu chí lựa chọn phải bảo đảm tính “minh thị”, rõ ràng, qua đó vừa tạo động lực bứt phá cho các vùng phát triển, vừa tránh lãng phí nguồn lực hoặc bỏ sót những địa bàn có tiềm năng. Nguyên tắc nhất quán là không đưa vào dự thảo Nghị định các ưu đãi vượt Luật hoặc những nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của các luật chuyên ngành khác.
Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn yêu cầu các đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ, khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo để trình lãnh đạo Chính phủ đúng thời hạn.
